I SA/Go 2272/05
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-03-06
Skład orzekający: Jan Grzęda, Jacek Jaśkiewicz, Barbara Rennert
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny, w przypadku gdy świadectwo pochodzenia towaru zostało uznane za sfałszowane, może odmówić zastosowania stawki celnej konwencyjnej bez podjęcia innych czynności mających na celu ustalenie faktycznego pochodzenia towaru?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ celny, ograniczając się jedynie do weryfikacji świadectwa pochodzenia i stwierdzając jego sfałszowanie, naruszył przepisy proceduralne, w tym zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej. Brak lub nieautentyczność świadectwa pochodzenia nie wyłącza możliwości ustalenia faktycznego pochodzenia towaru innymi środkami dowodowymi, co powinno zostać wyczerpująco zbadane przez organ.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo Spedycji wniosło skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, która określiła kwotę długu celnego i podatku VAT w związku z importem bluzek damskich. Organ celny uznał świadectwo pochodzenia za sfałszowane i zastosował podwyższoną stawkę celną autonomiczną. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej, określił, że nie może być wykonana, zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej oraz zwrócił nadpłacony wpis sądowy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant Damian Bronowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Spedycji S.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego i podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zwraca stronie skarżącej kwotę 1487 zł (tysiąc czterysta osiemdziesiąt siedem złotych) stanowiącą różnicę między wpisem sądowym pobranym a należnym.
Skarżący Przedsiębiorstwo Spedycji [...].11.2005r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...].09.2005r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...] maja 2005r.
[...].07.2003r. skarżący działający z upoważnienia uczestnika postępowania Firmy Handlowej "A" -T.K. dokonał w ramach procedury uproszczonej zgłoszenia celnego nr [...], wnosząc o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu bluzek damskich, przedstawiając świadectwo pochodzenia nr [...], wystawione w Chinach oraz inne niezbędne dokumenty wymagane przepisami prawa celnego. Jako stawkę celną zadeklarowano na podstawie świadectwa pochodzenia stawkę celną konwencyjną w wysokości 18%.
Decyzją z [...].10.2003 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru i kwoty długu celnego oraz należnego podatku.
Organ celny korzystając z uprawnień ustawowych na podstawie § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z 1997r., Nr 130, póz. 851 ze zm.) przekazał ww. świadectwo pochodzenia do weryfikacji organom wystawiającym ten dokument, w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów oraz prawidłowości danych w nim zawartych.
W toku postępowania weryfikacyjnego Rada ds. Promocji Handlu Międzynarodowego ,Niższa Rada pismem z [...].03.2004r. poinformowała, iż przedłożone świadectwo pochodzenia zostało sfałszowane, albowiem pieczęć dokumentowa Rady Chin ds. Promocji Handlu Międzynarodowego jest fałszywa.
Na skutek w/w weryfikacji świadectwa pochodzenia, postanowieniem z dnia [...].06.2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie, celem prawidłowego ustalenie stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego.
Decyzją z [...].09.2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego uchylił swoją poprzednią decyzję z [...].10.2003r. w części dotyczącej stawki celnej, kwoty należnego cła, orzekając o jego niedoborze, oraz podstawie opodatkowania podatku VAT, ustalił jednocześnie prawidłową wysokość tego zobowiązania w łącznej kwocie 32.506,90 zł , tj. cło 23.330,20 zł, podatek vat 5.132,60 zł, odsetki 4.044,10 zł.
Pismem z [...].10.2004 r. skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania w/w decyzji. Natomiast pismem z [...].10.2004r uczestnik postępowania Firma Handlowa "A" reprezentowana przez skarżącego złożyła odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej stawki celnej i wymiaru długu celnego oraz o zawieszenie postępowania do czasu przedłożenia nowego świadectwa pochodzenia i jego weryfikacji lub o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z [...].12.2004r nr [...] wstrzymał wykonanie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego do czasu wydania decyzji ostatecznej przez Dyrektora Izby Celnej , nie później jednak, niż do [...].05.2005r.
Decyzją z [...].12.2004r. Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ
Decyzją z [...].05.2005r. nr [...] organ celny l instancji uchylił swoją poprzednią decyzję w części zastosowanej stawki celnej i kwoty należnego cła, orzekając o jego niedoborze oraz podstawach opodatkowania podatku VAT, określając jednocześnie prawidłową wysokość tego zobowiązania w łącznej kwocie 84.304,00 zł tj. cło 56.659,00 zł, podatek vat 12.465,00 i odsetki 15.180,00. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż opierając się na załączonych w sprawie dokumentach wskazanych w przepisach oraz wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia jedyną możliwą do zastosowania stawką celną jest stawka celna autonomiczna, podwyższona o 100%.
Pismem z [...].05.2005r. Agencja Celna złożyła odwołanie od w/w decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania , ewentualnie o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej stawki celnej i wymiaru długu celnego oraz o zawieszenie postępowania do czasu przedłożenia nowego świadectwa pochodzenia i jego weryfikacji lub o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
Postanowieniem z [...].07.2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie wobec nie złożenia przez stronę określonego przez organ zabezpieczenia.
Decyzją z [...].09.2005r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z ust. 10 Postanowień wstępnych Taryfy Celnej będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. z 2002 r., Nr 226, póz. 1885) obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia celnego, do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, póz. 851 i z 1998 r. Nr 138, póz. 890),dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Natomiast zgodnie z § 11 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.10.1997r. pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Sporny towar został wymieniony w Wykazie nr 3 i zgodnie z cytowanym wyżej przepisem jego pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, które powinno spełniać wymogi określone w § 13 ww. rozporządzenia. Ponadto weryfikacja przeprowadzona zgodnie z ww. przepisami przez władze kraju wystawiającego świadectwo pochodzenia, jest jedyną przewidzianą przez ww. rozporządzenie formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i wynik jej jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Organy celne nie mają uprawnienia kwestionować uzyskanych drogą oficjalną wyników weryfikacji, ani domagać się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwością przepisów obowiązujących w danym kraju.
Biorąc pod uwagę negatywny wynik weryfikacji( dowodu pochodzenia) przeprowadzonej przez uprawnione organy, w ocenie Dyrektora Izby Celnej organ celny l instancji zasadnie odmówił zastosowania w stosunku do spornych towarów stawki celnej konwencyjnej w wysokości 18% i zastosował stawkę celną 120% wartości celnej importowanego towaru , zgodnie z ust. 7,10 i 11 części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, które mówią, że w przypadku niewłaściwego udokumentowania pochodzenia stosuje się wyższą ze stawek.
W ocenie organu, nie zostały naruszone przepisy proceduralne wynikające z ordynacji podatkowej, w tym art. 188 Ordynacji podatkowej, albowiem okoliczność pochodzenia importowanego towaru została udokumentowana przez stronę dowodem, który w wyniku weryfikacji został sfałszowany. Wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia nie może być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji i ma charakter wiążący dla organów celnych, (por. wyrok NSA z dnia 08.09.1998 r., sygn. akt l SA/Łd 777/97; Pr.Gosp. 1999/1/40). Organ celny realizując wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej w postępowaniu zapewnił przestrzeganie wszystkich wskazanych w ustawie reguł postępowania dowodowego i zgodnie z treścią art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, zarówno zebrany przez organy celne jak i przedstawiony przez skarżącego.
Ponadto organ odwoławczy nie znalazł przyczyn, które mogłyby wskazywać na naruszenie przez organ l Instancji tej zasady. W uzasadnieniu decyzji wskazano, dlaczego nie uznano przedłożonych świadectw pochodzenia, wyjaśniono także, jakie wymogi winno spełniać prawidłowe świadectwo pochodzenia. Stąd też niezasadny jest również zarzut, iż organ l instancji naruszył także przepis art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej.
W zakresie natomiast odsetek wyrównawczych zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, póz. 1515) organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, odsetki wyrównawcze nalicza się od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a kwotą pobraną.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej zasadnie naliczono odsetki wyrównawcze, bowiem w wyniku nieprawidłowego zastosowania stawki celnej przesunięto datę zarejestrowania długu celnego, a tym samym Spółka uzyskała swoistą korzyść majątkową i zgodnie z postanowieniami art. 222 § 4 Kodeksu celnego organ celny zobowiązany był do pobrania tych odsetek. W myśl § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz.U. z 2003 r., Nr 155, póz. 1515) odsetek wyrównawczych nie pobiera się, jeżeli dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. W trakcie prowadzonego postępowania skarżący nie udowodnił jednak, że zaszły okoliczności, o których mowa w cyt. przepisie, tym samym nie zaszły przesłanki wyłączające naliczenie odsetek wyrównawczych przez organ l instancji. W ocenie Dyrektora Izby Celnej zasadnie naliczono odsetki wyrównawcze, bowiem w wyniku nieprawidłowego zastosowania stawki celnej przesunięto datę zarejestrowania długu celnego, a tym samym Spółka uzyskała swoista korzyść majątkową i zgodnie z postanowieniami art. 222 § 4 Kodeksu celnego organ celny zobowiązany był do pobrania odsetek wyrównawczych.
Dyrektor Izby Celnej nie znalazł również podstaw do uznania, że naruszono przepisy art. 15-19 Kodeksu celnego, z uwagi na uznanie, że towar nie posiadał dostatecznie udokumentowanego pochodzenia .W ocenie organu II instancji, w przedmiotowej sprawie jedynym możliwym dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej dowodem pochodzenia towaru jest świadectwo pochodzenia. Nie może być to inny "dodatkowy dowód" wymieniony w art. 19 § 2 Kodeksu celnego.
Z orzeczeniem organu II instancji nie zgodził się skarżący, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej i poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego oraz wstrzymanie jej wykonania wraz z zasądzeniem kosztów wg norm przepisanych.
W/w decyzjom zarzucono:
- naruszenie przepisów proceduralnych mających wpływ na wynik postępowania tj. art. 121 § l, art. 122, art. 124, art. 187 § l, art. 188, art. 191 i art. 210 § l i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 f. Ordynacja podatkowa (Dz.U.97.137.926);
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
a) art. 15, art. 16-19, art. 65 § 4 pkt 2b, art. 85 § l ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U.Ol.75.802) oraz art. 6 ust. 7, art. lic ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U.93.11.50) z uwagi na uznanie, iż przedstawiony towar do odprawy celnej w ramach procedury uproszczonej - wpis do rejestru 393 ([...]) z dnia [...] lipca 2003 r. oraz zgłoszenie celne uzupełniające nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. - nie posiadał dostatecznie udokumentowanego pochodzenia w wyniku, którego mógł korzystać z konwencyjnej stawki celnej.
b) § 3, § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz.U.03.155.1515) z uwagi na niezgodne z prawem naliczenie odsetek wyrównawczych;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji, a polegający na uznaniu, iż informacja podana przez Izbę Handlową kraju wywozu jest miarodajna, bez uwzględnienia starań strony o przedstawienie zweryfikowanego świadectwa pochodzenia;
- niewłaściwe zastosowanie wobec spornego towaru stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100 %.
W uzasadnieniu podniesiono, iż w trakcie prowadzonego postępowania dowodowego organ celny I instancji ograniczył się jedynie do analizy zweryfikowanych świadectw pochodzenia, uniemożliwiając Stronie przedłożenie prawidłowego dowodu pochodzenia.
Ponadto jako dowód w sprawie został dołączony dokument wydany przez zaprzysiężonego eksperta z Krajowej Izby Gospodarki Morskiej, w którym na podstawie protokołu pobrania próbek towaru [...] został wydany atest, zgodnie z którym wyraźnie określony jest kraj pochodzenia przedmiotowego towaru.
Skarżący zarzucił również, iż wydając zaskarżoną decyzję Naczelnik Urzędu Celnego nie zebrał oraz w sposób wyczerpujący nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, czym naruszył szereg zasad postępowania celnego, w tym przede wszystkim przepis art. 180 § l oraz art. 187 § l Ordynacji podatkowej. Ponadto na mocy art. 122 w zw. z art. 187 §1 Ordynacji podatkowej powinnością organu podatkowego jest podejmowanie w toku postępowania wszelkich czynności niezbędnych dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czego organ nie uczynił. W ocenie skarżącego, z uwagi na spełnienie wszelkich warunków do zastosowania konwencyjnej stawki celnej, niezasadnym było naliczenie odsetek wyrównawczych, albowiem wszelkie dane podane w zgłoszeniu celnym były prawidłowe i kompletne.
Skarżący wniósł także o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].05.2005r, albowiem w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Ponadto podniósł, iż w przedmiotowej sprawie wykazano, że dokument przedłożony przez skarżącego, na mocy którego skorzystał z 18% stawki celnej konwencyjnej, nie jest autentyczny, stąd organ celny musiał orzec o zastosowaniu stawki celnej autonomicznej podwyższonej w wysokości 120% wartości celnej importowanego towaru. To na skarżącej spoczywała powinność wykazania, że dokument dotyczący pochodzenia towaru jest autentyczny, a skoro okazało się, że jest inaczej, to musi ponieść negatywne następstwa takiego stanu rzeczy.
Wbrew argumentom skarżącego nie został naruszony ani przepis art. 19 § 2 Kodeksu celnego, ani też treść § 12 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów. Po pierwsze, importowany towar znajduje się w wykazie towarów, których przywóz musi być dokumentowany świadectwem pochodzenia (§ 11 ust. 1). Po drugie, ilość i rodzaj towaru jednoznacznie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, a zatem nie zachodziła okoliczność przewidziana w przepisie § 11 ust.3 powołanego rozporządzenia, gdyż tylko w sytuacji, gdy ilość lub rodzaj towaru nie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 nie musi być dokumentowane. Przepisy prawa celnego dopuszczają możliwość zastosowania stawki konwencyjnej bez przedstawienia dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru wtedy, gdy na towarze zamieszczono w sposób trwały oznaczenie kraju pochodzenia, tyle tylko, iż z innych przepisów nie może wynikać wymóg przedłożenia świadectwa pochodzenia. Poza sporem jest, iż importowany towar musiał być udokumentowany takim świadectwem (Wykaz nr 3).
Ponadto ustawodawca zgodnie z art. 222 § 4 Kodeksu celnego nałożył na organ celny obowiązek pobrania odsetek wyrównawczych, jeśli zarejestrowanie kwoty wynikającej z długu celnego powoduje uzyskanie korzyści finansowej po stronie dłużnika. Przepisy prawa celnego przewidują sytuacje niepobierania takich odsetek, ale wyłącznie wtedy, gdy dłużnik udowodni, że składając zgłoszenie celne nie dopuścił się zaniedbań, względnie świadomego działania w celu uiszczenia kwoty niższej wynikającej z faktycznego długu celnego. Rozporządzenie Ministra Finansów dot. odsetek wyrównawczych (Dz.U. z 2003. nr 155, póz. 1515) posługuje się pojęciem szczególnych okoliczności , których wystąpienie dłużnik musi udowodnić, by wykazać, że w jego działaniu nie występuje zaniedbanie lub świadome zaniechania, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
Postanowieniem z 23.02.2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...].09.2005r. nr [...].
Na powyższe skarżący wniósł zażalenie.
Postanowieniem z 04.10.2006r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.
Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona uzasadniona, a zaskarżona decyzja dotknięta jest uchybieniami skutkującymi jej uchyleniem.
Zgodnie z art. 26 ustawy z 19 marca 2004r. przepisy wprowadzające ustawę prawo-celne ( Dz.U. Nr 68, poz.623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów przyjęto, że pojęcie "przepisów dotychczasowych" ograniczyć należy do norm prawa materialnego. W "starych sprawach" organ celny obowiązany jest stosować nowe przepisy proceduralne.
Zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.
Zasady ustalania pochodzenia towaru określają natomiast odpowiednie przepisy umów międzynarodowych oraz autonomiczne przepisy poszczególnych krajów - członków Światowej Organizacji Handlu. Zasady i cele określania niepreferencyjnego pochodzenia towarów zostały zawarte w Porozumieniu w sprawie reguł pochodzenia stanowiącym Załącznik 1A do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO). Państwa - sygnatariusze Porozumienia, kierując się zawartymi w nim wytycznymi, tworzą w ramach wewnętrznych przepisów prawnych reguły określające niepreferencyjne pochodzenie towarów.
W polskim prawie celnym zasady ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów reguluje Kodeks celny i wydane przepisy wykonawcze.
W sprawie bezsporne jest, że zgodnie z pkt 10 postanowień wstępnych do Taryfy Celnej będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej ( Dz.U. z 2002r. Nr 226, poz.1885) do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz.U. z 1997 nr 130, poz. 851)., dla towarów, których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.
Ponieważ towar, który strona skarżąca sprowadziła na polski obszar celny został wymieniony w Wykazie nr 3 do rozporządzenia z 15 października 1997 ( Dz.U.1997 Nr 130, poz.851), to zgodnie z § 11 ust.1 pochodzenie tych towarów, dla zastosowania stawki konwencyjnej musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia wystawionym zgodnie z wymogami określonymi w § 13 rozporządzenia, dla zastosowania właściwej stawki celnej.
W wyniku dokonanych przez organ celny czynności weryfikujących, zgodnie z § 20 a rozporządzenia Rady Ministrow z 15 października 1997r. ( Dz.U. z 1997r, Nr 130, poz.851), ustalono, iż przedstawione przez stronę skarżącą świadectwo pochodzenia zostało sfałszowane, albowiem pieczęć dokumentowa Rady Chin ds.Promocji i Handlu Międzynarodowego jest nieprawdziwa . Konsekwencją tych ustaleń było uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i zastosowanie przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzją z dnia [...].05.2005r. stawki celnej autonomicznej podwyższonej do 120% wartości celnej importowanego towaru, w myśl pkt.7 postanowień wstępnych taryfy celnej. W/W decyzja została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Celnej z [...] września 2005r.
Zgodnie pkt.7 postanowień wstępnych taryfy celnej, do towarów dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną, podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100% , jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się z decyzją organu celnego I-szej jak i II-giej instancji, iż w sposób właściwy i zupełny podjęły wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych wynika, że funkcjonariusze celni prowadząc czynności kontrolne zmierzające do ustalenia wartości towaru, pobrali próbki towaru ( protokół z dnia 1.07.2003r. nr 09/134/03), z których, zdaniem Sądu można by było przeprowadzić dowód na okoliczność pochodzenia towaru, jak również przesłuchać świadków mających kontakt z próbkami, celem ustalenia czy towar miał cechy świadczące o jego pochodzeniu, czego w przedmiotowej sprawie na etapie postępowania administracyjnego nie uczyniono. Sąd podkreśla, iż ustalenia we wskazanym zakresie mają istotny wpływ na wynik sprawy, zważywszy, że ewentualne ustalenie pochodzenia towaru przy braku świadectwa pochodzenia rzutuje na to, czy w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie pkt.11 w zw. z ust.7 i ust.10 części A taryfy celnej, tj. czy należy stosować stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100%.
Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z pkt.11 postanowień wstępnych do Taryfy Celnej dopiero w sytuacji, kiedy nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru przepis pkt.7 stosuje się odpowiednio.
W ocenie Sądu organ nie podejmując w/w czynności, celem ustalenia pochodzenia towaru, a jedynie ograniczając się do weryfikacji świadectwa pochodzenia, naruszył art.122, 180, 187 i art. 191 ustawy z dnia 29.08.1995r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz.60 z późn.zm) , albowiem uchybił obowiązkowi skompletowania wyczerpującego i miarodajnego materiału dowodowego w sprawie. W opinii Sądu brak lub nieautentyczność świadectwa, nie wyłącza możliwości ustalenia, że towar pochodzi z określonego kraju lub regionu ze skutkami określonymi w części A postanowień wstępnych do taryfy celnej. Niniejsze znajduje uzasadnienie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego ustalenia Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w pełni podziela ( wyrok NSA z 22.01.2008r. IGSK 673/07) Uchybieniem organu wynikającym z treści w/w przepisów była również okoliczność, iż strona skarżąca powoływała się w odwołaniu na decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].05.2005r. cyt. "że jako dowód w sprawie zostały dołączone dokumenty wydane przez zaprzysiężonego eksperta Krajowej Izby Gospodarki Morskiej, w którym na podstawie protokołu pobrania próbek towaru [...] został wydany atest, w których wyraźnie określony jest kraj pochodzenia spornego towaru".
Zdaniem Sądu, przede wszystkim brak jest w/w dowodu w aktach administracyjnych, a ponadto organ zarówno I jak i II instancji nie podjął żadnych czynności celem wyjaśnienia powyższego, ewentualnie dopuszczenia w/w dowodu do sprawy, mogącego mieć również wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie w zakresie ustalenia kraju pochodzenia towaru, a co za tym idzie odpowiedniej stawki celnej.
Wskazane wyżej wady postępowania świadczą o tym, że w sprawie nie dokonano w wyczerpujący sposób zebrania materiału dowodowego poprzez ustalenie faktów i danych do ich oceny, naruszając tym samym przepisy art. 122, 180, 187 i art. 191 ordynacji podatkowej oraz pkt.7,10,11 postanowień wstępnych do Taryfy Celnej będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej, co uniemożliwia wydanie decyzji kończącej postępowanie.
Sąd nie odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów przez skarżącego, gdyż w/w uchybienia proceduralne organu celnego, uniemożliwiają podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie poprzez wydanie ostatecznej decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 par.1 pkt.1 lit c prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 20.09.2002r.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Na podstawie art. 152 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa, zasądzając od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 455 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie art. 225 ppsa Sąd zwrócił stronie skarżącej kwotę 1487 zł stanowiącej różnicę między wpisem sądowym pobranym a należnym.
/-/ J.Jaśkiewicz /-/ J.Grzęda /-/ B.Rennert
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło