I SA/Go 24/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2017 r. sprawy ze skargi H spółka z o. o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Spółka H Sp. z o.o. (zwana również skarżąca lub Spółka), reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] oddalające skargę Spółki na czynność egzekucyjną stanowiącą zajęcie ruchomości w postaci automatów do gier. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor Izby Celnej, działając w ramach zlecenia rekwizycyjnego Dyrektora Izby Celnej, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] dokonał zajęcia 2 sztuk automatów do gier ([...] nr [...],[...] nr [...]) na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych objętych ww. tytułem wykonawczym. Z powyższego zajęcia sporządzono w dniu [...] lipca 2016 r. protokół zajęcia ruchomości. Na powyższą czynność egzekucyjną Spółka wniosła do organu rekwizycyjnego skargę, zarzucając naruszenie: - art. 67 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 – zwanej dalej u.p.e.a.) przez błędne określenie wierzyciela, tj. wskazanie Dyrektora Izby Celnej; - art. 67 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, który organ egzekucyjny określił jako tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej o numerze [...], podczas gdy wobec zobowiązanej Spółki nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego, co narusza również art. 32 u.p.e.a. w zw. z art. 15 u.p.e.a. przez dokonanie czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego i z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia. Ponadto skarżąca wskazała, że automaty będące przedmiotem zajęcia są w posiadaniu zależnym Spółki - na podstawie umowy leasingu, a ich właścicielem jest spółka prawa cypryjskiego - S Nikozja, Cypr. W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżąca m.in. podniosła, że bez znaczenia jest okoliczność, że zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, wyznaczono Dyrektora Izby Celnej jako właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do określonych w rozporządzeniu obowiązków. Rozporządzenie to wydane zostało bowiem w oparciu o upoważnienie niemieszczące się w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która takiej delegacji ustawowej dla Ministra Finansów nie przewiduje. Ponadto modyfikacja właściwości organów uprawnionych do pełnienia roli wierzyciela poprzez wydanie rozporządzenia prowadzi do niedopuszczalnej konstytucyjnie sytuacji modyfikacji regulacji ustawowej przez akt o charakterze wykonawczym. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej oddalił skargę H Sp. z o.o. uznając, że ww. czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wniosła zażalenie. Podtrzymując zarzuty i argumentację podniesioną w skardze na czynność egzekucyjną wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że nie stwierdził uchybień uzasadniających wycofanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Zaznaczył, że oceniając prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej - zajęcia ruchomości, pod względem wykonawczym nie stwierdził naruszenia przepisów. W toku prowadzonego postępowania organ zmierzał bowiem do zastosowania środka egzekucyjnego, do którego realizacji upoważnił go ustawodawca. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit.a u.p.e.a. W ocenie organu odwoławczego protokół zajęcia ruchomości sporządzony w dniu [...] lipca 2016 r. zawiera wszystkie wymagane dane, wezwania i pouczenia, o których mowa w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i sporządzony został zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 11 do obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Podkreślając, że zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana została w ramach realizacji zlecenia rekwizycyjnego oraz że w ramach skargi na czynności egzekucyjne rozpoznaniu podlegają jedynie zarzuty dotyczące kwestii formalnoprawnych w ramach realizacji danej czynności egzekucyjnej, Dyrektor Izby Skarbowej potwierdził prawidłowość wskazania w protokole zajęcia z dnia [...] lipca 2016r. jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej. Powołał się na obowiązujące od 1 października 2015 r. przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494). Wskazał, że zgodnie z jego § 3 w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej, przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że tryb skargowy określony w przepisach art. 54 u.p.e.a. nie jest właściwym do badania okoliczności związanych z dopuszczalnością prowadzonej egzekucji, a rozpatrywanie tego rodzaju okoliczności w ramach skargi na czynność egzekucyjną stanowiłoby o naruszeniu zasady niekonkurencyjności środków prawnych. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie ocenia się ani prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też zasadności jego prowadzenia. W związku z argumentem skarżącej, że zajęte ruchomości nie są jej własnością, Dyrektor Izby Skarbowej poinformował, że zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a., kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła skargę do Sądu zarzucając naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - zwanej k.p.a.) oraz art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 97 § 2 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje, stanowią własność zobowiązanego. Czynność egzekucyjna skierowana do składnika niebędącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka powinna zostać uchylona, zaś z uzyskanych informacji wynika, że zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej Spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych; 2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, że zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego nr [...] i podając jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej, w sytuacji gdy wymieniony organ, zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktów administracyjnych powoływanych we wskazanym tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej; 3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia. Organ egzekucyjny określił go jako tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej nr [...], w sytuacji gdy wobec zobowiązanej Spółki na podstawie takiego tytułu wykonawczego nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. W efekcie czynność taką należałoby uznać za podjętą w ramach niewszczętych prawidłowo postępowań egzekucyjnych oraz z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia, co powinno uzasadniać uwzględnienie skargi; 4) art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana. Wobec podniesionych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca po raz kolejny podniosła, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania zostało wydane bez delegacji ustawowej, co zdaniem skarżącej, jest sprzeczne z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i skutkuje tym, że Dyrektor Izby Celnej nie może być wierzycielem w niniejszej sprawie. Dodała, że należy przy tym mieć na względzie, że prawidłowo wystosowane zawiadomienie o zajęciu determinuje prawidłowość samej czynności egzekucyjnej a protokół jako dowód przeprowadzenia tej czynności, musi wiernie obrazować jej przebieg oraz zawierać w swej treści wszystkie elementy obligatoryjne wynikające z art. 67 § 4 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej zwanej P.p.s.a.), sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżone postanowienie Sąd uchyla, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozpoznając skargę według wskazanych powyżej kryteriów stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie można wskazać, że w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynność egzekucyjną jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, tj. środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. W art. 1a pkt 12 lit.a tiret 12 u.p.e.a. wymieniono jako środek egzekucyjny, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję z ruchomości. Podkreślić również należy, na co zwracały uwagę organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach, że w postępowaniu wszczętym przez Spółkę złożeniem na podstawie art. 54 u.p.e.a skargi na czynności egzekucyjne, które to postępowanie stanowi w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (np. wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z dnia 11 kwietnia 2008r., sygn. akt III SA/Wa 139/09 – dostępne na www.orzeczenia nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, czy też osób trzecich. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie, np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność przewidzianych w ww. ustawie środków służących ochronie praw zobowiązanego, mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Podkreśla się przy tym szczególnie, że skarga na czynność egzekucyjną nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. W ocenie Sądu skarga złożona przez Spółkę do organu rekwizycyjnego nie zawierała zarzutów, które mogły być kierowane w odniesieniu do dokonanej przez ten organ czynności egzekucyjnej. W rozpoznawanej sprawie brak jest zatem podstaw do uznania za zasadną skargi na czynność egzekucyjną stanowiącą zajęcie ruchomości, dokonanie której potwierdza protokół z dnia [...] lipca 2016 r. Zajęcie to, dotyczące dwóch automatów do gier, dokonane – na podstawie odpisu tytułu wykonawczego w ramach zlecenia rekwizycyjnego Dyrektora Izby Celnej - przez Dyrektora Izby Celnej protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia [...] lipca 2016 r., nie narusza przepisów prawa regulujących przeprowadzanie zajęcia ruchomości. Przedmiotowy protokół zajęcia ruchomości zawiera wszystkie wymagane dane, wezwania i pouczenia, o których mowa w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i sporządzony został zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2310). W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zarzut określenia w protokole zajęcia niewłaściwie wierzyciela, tj. Dyrektora Izby Celnej. W zaskarżonym postanowieniu zasadnie w tym względzie wskazano, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494), w sprawach niezapłaconych należności, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, a powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. przed [...] października 2015 r., wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej. Z przepisu tego wynika ponadto, że wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Z odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z kolei wynika, że należność pieniężna w kwocie 36000 zł podlegająca egzekucji ma swoją podstawę w decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., powstała zatem przed dniem wejścia w życie cyt. rozporządzenia. W tej sytuacji prawidłowo został w protokole zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 11 lipca 2016 r. wskazany jako wierzyciel Dyrektor Izby Celnej. Pamiętać też trzeba, że zaskarżona czynność została dokonana w ramach realizacji zlecenia rekwizycyjnego Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. dotyczącego dokonania czynności rekwizycyjnych w zakresie składników majątkowych skarżącej znajdujących się na terenie działania Dyrektora Izby Celnej. Po raz kolejny Sąd wskazuje i podkreśla, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne rozpoznaniu podlegają wyłącznie zarzuty dotyczące kwestii formalnoprawnych realizacji danej czynności egzekucyjnej. Tryb określony w art. 54 u.p.e.a. nie jest właściwym do weryfikacji dopuszczalności prowadzonej egzekucji, a rozpatrywanie tego rodzaju okoliczności w ramach skargi na czynność egzekucyjną stanowiłoby naruszenie zasady niekonkurencyjności środków prawnych. Ponadto nie można tracić z pola widzenia faktu, że Dyrektor Izby Celnej w niniejszej sprawie działa jedynie jako organ rekwizycyjny. W kwestii własności zajętych ruchomości wyjaśnienie organu też jest prawidłowe. Ustawodawca przewidział bowiem odrębny tryb weryfikacji tego rodzaju okoliczności. O ile podmiot niebędący zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. może wystąpić do organu egzekucyjnego, w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa, z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.