I SA/Go 25/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2016 r. wniosku P Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Do skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wymienione w sentencji postanowienia, skarżąca dołączyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc w uzasadnieniu wniosku, że wobec ograniczenia działalności gospodarczej i dokonania zabezpieczenia na jej majątku spółka nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów przedstawionych przez spółkę wynika co następuje. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a według rachunku zysków i strat za 2015 rok spółka zanotowała stratę z działalności gospodarczej wynoszącą 41.521 zł (przy przychodach netto w wysokości 1.217.743,48 zł). Rachunki bankowe spółki mają saldo zerowe i zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. W deklaracjach dla podatku od towarów i usług spółka od lipca do grudnia 2015 roku spółka comiesięcznie deklarowała sprzedaż towarów i usług. Za okres ten łącznie zadeklarowała sprzedaż o wartości netto 194.761 zł. Comiesięcznie deklarowała również nabycie towarów i usług. W świetle oświadczeń spółki oraz przedstawionych przez nią dokumentów wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Spółka żądanie zwolnienia od kosztów sądowych motywowała trudną sytuacją finansową wywołaną spadkiem obrotów oraz zabezpieczeniem na jej majątku wykonania zobowiązań podatkowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest jednak pogląd o konieczności rygorystycznego podchodzenia do przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 p.p.s.a. to znaczy w sytuacjach, gdy z wnioskami występują m. in. osoby prawne. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wyrażał stanowisko, że o istnieniu przesłanek prawa pomocy w przypadku stron będących osobami prawnymi nie przesądza nawet zerowy (bądź ujemny) stan rachunków bankowych czy kasy oraz fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony (zob. np. post. NSA: z 30 maja 2008 r. LEX 494184, z 5 czerwca 2008 r. LEX 479142 z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09 LEX 564255). Badaniu podlega całokształt sytuacji majątkowej, a nie tylko posiadane przez spółkę kwoty pieniężne (post. NSA z 14 lutego 2014 r. II FZ 1609/13 LEX 1450494). Ocena przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych odbywa się poprzez porównanie obiektywnych możliwości finansowych wnioskodawcy z obciążającymi ją kosztami sądowymi. W niniejszej sprawie jedyną opłatą podlegającą potencjalnie uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi. Wprawdzie nie został on jeszcze formalnie ustalony przez przewodniczącego wydziału, lecz należy przyjąć, że - z uwagi na przedmiot zaskarżenia - powinien on wynieść 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 1293 ze zm.). Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść takiej opłaty stanowiącej, nawiasem mówiąc, najniższą możliwie kwotę wpisu przewidzianą w przywołanym powyżej rozporządzeniu Rady Ministrów. Ze złożonych przez spółkę odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą - nabywa oraz sprzedaje towary i usługi (w listopadzie 2015 roku nabyła zadeklarowała nabycie towarów i usług o wartości netto 30.774 zł, a w grudniu 2015 roku 27.779 zł). Uprawnia to wniosek, że spółka - pomimo deklarowanego braku aktywów - posiada źródła pozwalające na finansowanie wydatków. Podważa to jednocześnie wiarygodność oświadczenia spółki o niemożności sfinansowania kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. W tym stanie rzeczy postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).