I SA/Go 252/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2013 r. wniosku G sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za III i IV 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 105 zł, skarżąca G sp. z o.o. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w związku z wprowadzeniem ustawy o grach hazardowych przychody spółki znacząco spadły w stosunku do uzyskiwanych w 2009 roku. Spółka zajmuje się świadczeniem usług w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Obecnie eksploatuje o 90% mniej automatów niż pod koniec 2009 roku, zaś posiadane przez spółkę zasoby finansowe są niewystarczające do sfinansowania miesięcznych wydatków. Z kolei środki trwałe to w większości automaty do gier, których nie da się obecnie zbyć w kraju ani też za granicą. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika zaś, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000 zł, a wartość środków trwałych 865.762,42 zł. Za 2012 rok spółka deklarowała dochód w wysokości 52.924 zł, lecz podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych zadeklarowano w zerowej wysokości wobec odjęcia od dochodu straty z lat ubiegłych (dowód: deklaracja CIT-8 i CIT 8/O). Za pierwsze siedem miesięcy 2013 roku spółka wykazała różnicę pomiędzy kosztami prowadzenia działalności gospodarczej (w tym niestanowiącymi kosztów uzyskania przychodów) a przychodami w wysokości 115.713,06 zł, przy czym przychody spółki ze sprzedaży wyniosły 401.706 zł (dowód: bilans okresowy - rachunek zysków i strat za okres od stycznia do lipca 2013 r. - k. 69-73). Rachunek bankowy spółki jest obciążony zajęciem egzekucyjnym (dowód: oświadczenie - k. 51). Na dzień [...] sierpnia 2013 r. saldo rachunku było dodatnie i wynosiło 33,16 zł (dowód: wyciąg z rachunku bankowego - k. 76). W lipcu 2013 r. wartość dostawy towarów i świadczonych usług wyniosła według deklaracji miesięcznej dla podatku od towarów i usług 249.608,00 zł brutto, w czerwcu 101.258 zł, a w maju 181.283 zł. Spółka deklarowała za te trzy miesiące łącznie nabycie towarów i usług o wartości brutto 11.022 zł (dowód: deklaracje VAT-7 - k. 59-64). W oparciu o powyższe dane, Referendarz Sądowy tut. Sądu postanowieniem z 9 września 2013 r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, że kwota wpisu w niniejszej sprawie (105 zł) stanowi znikomy ułamek sumy miesięcznych przychodów spółki (ponad 400.000 zł za pierwsze siedem miesięcy 2013 roku) oraz ponoszonych przez nią wydatków (ponad 500.000 zł za ten sam okres). W samym lipcu spółka wartość usług świadczonych przez spółkę wyniosła prawie 250.000 zł. Tym samym za niewiarygodne uznał oświadczenie spółki o braku 105 zł na zapłatę wpisu od skargi. Podniósł, że wykazywanie straty finansowej nie jest argumentem uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych, jak wskazuje bowiem rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, a w szczególności wartość ponoszonych kosztów uzyskania przychodów, spółka zachowuje płynność finansową. Pomimo zablokowania rachunków bankowych spółka nadal finansuje wielotysięczne wydatki kontynuując działalność gospodarczą. Od w/w postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu podała, że w zaskarżonym postanowieniu położono nacisk na analizę danych finansowych nie biorąc pod uwagę, że wobec spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, co świadczy o braku możliwości uiszczenia wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wskazuje, iż Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże" obarcza ciężarem dowiedzenia powyższych okoliczności stronę, która się o przyznanie prawa pomocy ubiega. Ponadto należy podkreślić, iż Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Niewątpliwie bowiem prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu i służyć podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej strony Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których zalicza się tez wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. W niniejszej sprawie, skarżąca argumentując zasadność złożonego wniosku podniosła, że w związku z wprowadzeniem ustawy o grach hazardowych, jej dochody znacząco zmalały. W ocenie Sądu wprowadzona zmiana legislacyjna – mając na uwadze obrót jaki spółka wykazuje - nie przemawia za przyznaniem skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest bowiem wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Jak wynika bowiem z przedstawionej dokumentacji, spółka prowadzi działalność gospodarczą na szeroką skalę, co wynika chociażby z odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS (dział 3 – przedmiot działalności przedsiębiorcy). Z tej działalności uzyskuje znaczące korzyści finansowe. Wartość zysku za ostatni rok obrotowy – jak sama wskazała - wyniosła 52.924,25 zł. Ponadto, jak wynika ze złożonych deklaracji, w lipcu 2013r. wartość dostawy towarów i świadczonych usług wyniosła według deklaracji miesięcznej dla podatku VAT 249.608,00 zł brutto, w czerwcu 101.258 zł, a w maju 181.283 zł. Spółka deklarowała za te trzy miesiące łącznie nabycie towarów i usług o wartości brutto 11.022 zł (dowód: deklaracje VAT-7 - k. 59-64). Powyższe potwierdza, że skarżąca spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą i pomimo znaczących kosztów tej działalności, finansuje wielotysięczne wydatki, znacznie przekraczające wysokość wpisu sądowego. Nie sposób również nie dostrzec, że skarżąca posiada majątek trwały, który wycenia na kwotę 865 762,42 zł. Mając na uwadze szeroki zakres działalności jaki skarżąca prowadzi, z pewnością w skład tego majątku nie wchodzą jedynie automaty gier. Co więcej, posiadanie tak licznego majątku trwałego w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, skoro może on przynieść potencjalne korzyści. Zmniejszony popyt na automaty do gier nie oznacza bowiem, że tego rodzaju urządzeń nie można w ogóle zbyć, ani w inny sposób zagospodarować. Ponadto, jak podkreślił NSA w postanowieniu z 29.11.2012r. (sygn. akt II FZ 923/12), brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki (np. automatów do gier) nie wystarcza dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła we wniesionym sprzeciwie, że jej rachunek bankowy został zajęty w związku toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, co zostało pominięte przez referendarza sądowego. W ocenie Sądu, zajęcia egzekucyjne nie przesądzają o tym, że spółka nie jest w stanie uiścić należnego wpisu. Należy bowiem podkreślić, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na konieczność rygorystycznego podchodzenia do przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazuje się wręcz, że o istnieniu przesłanek prawa pomocy nie przesądza nawet zerowy (bądź ujemny) stan rachunków bankowych czy kasy oraz fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony (zob. np. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09). Badaniu podlega zatem całokształt sytuacji majątkowej, a ta – zdaniem Sądu - nie uprawnia do przyznania skarżącej prawa pomocy. Z tych też względów, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.