I SA/Go 266/13

I SA/Go 266/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 13 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2013 r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi R.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące do stycznia do grudnia 2010 r. p o s t a n a w i a: przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący R.R. - reprezentowany przez doradcę podatkowego P.S. - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące do stycznia do grudnia 2010 r. W dniu 4 lipca 2013 r. tut. Sąd po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, oddalił skargę. W ustawowym terminie nie złożono wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pismem z [...] lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W uzasadnieniu podał, że powodem niedotrzymania przez niego terminu do złożenia wniosku były problemy zdrowotne mające miejsce w dniu 10 lipca 2013 r., w konsekwencji których został przewieziony do szpitala na odział ratunkowy, a następnie przekazany do poradni kardiologicznej, skąd po badaniu i podaniu leków został wypisany z diagnozą zapalenia osierdzia. W załączeniu, na poparcie powyższego, przedłożył zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA wystawione przez lekarza kardiologa. Wynikało z niego, że pełnomocnik skarżącego w dniach 10-14 lipca 2013 r. był niezdolny do pracy i powinien leżeć. Ponadto dodał, że w chwili obecnej w kancelarii zatrudnia tylko jednego pracownika w ramach umowy na zastępstwo. Ponieważ kolejny z pracowników jest na zwolnieniu lekarskim, to w efekcie żaden z pracowników nie miał ani dostępu do akt sprawy, ani też niezbędnej wiedzy na jej temat. Zarządzeniem z 22 lipca 2013 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni karty leczenia szpitalnego, bądź innego dokumentu potwierdzającego nagły pobyt w dniu 10 lipca 2013 r. w szpitalu, pod rygorem przyjęcia, że korzystał w tym dniu jedynie z usług poradni kardiologicznej. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie posiada żadnego dokumentu prócz dokumentu ZUS ZLA z poradni kardiologicznej. Postanowieniem z 20 sierpnia 2013r. WSA w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu I instancji pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił, że pogorszenie stanu zdrowia miało charakter nagły i poważny, wykluczający dokonanie w terminie czynności procesowej, a w konsekwencji braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu nie potwierdza tego w żadnym razie - wbrew temu co twierdzi pełnomocnik - zwolnienie lekarskie z poradni kardiologicznej. Potwierdza ono jedynie, że pełnomocnik skarżącego korzystał w dniu 10 lipca 2013 r. z usług tej poradni oraz, że w dniach 10-14 lipca 2013 r. był niezdolny do pracy. Wskazany dokument nie potwierdza natomiast - w ocenie Sądu - twierdzenia pełnomocnika o niespodziewanym pobycie na oddziale szpitalnym, wykonanych badaniach, czy też zdiagnozowanej chorobie. Sąd I instancji podkreślił, że dowodem potwierdzającym ww. okoliczności byłaby chociażby karta leczenia szpitalnego, której jednak, mimo wystosowanego wezwania, pełnomocnik nie przedłożył. Z kolei przedłożone zwolnienie od pracy samo w sobie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminowi i nie przemawia za uwzględnieniem prośby o przywrócenie terminu. Nie każde problemy zdrowotne bowiem uprawdopodabniają brak winy, lecz te, które mają charakter nagły i poważny a zarazem uniemożliwiający wyręczenie się inną osobą. Ponadto – zdaniem Sądu - pełnomocnik powinien na czas swojej nieobecności dochować należytej staranności podejmując stosowne kroki w celu uchronienia mocodawcy przed skutkami niedochowania terminu. Mógł skontaktować się w tym celu nie tylko z pracownikiem kancelarii, ale i podjąć działania w celu nawiązania kontaktu z mocodawcą informując go o zaistniałej sytuacji. W złożonym zażaleniu na ww. postanowienie pełnomocnik strony skarżącej nie zgodził się z opinią Sądu, że sama hospitalizacja może uprawdopodobnić brak winy. Istotny jest bowiem również stan osoby, która była poddana leczeniu, a nie jedynie fakt hospitalizacji. Wskazał, że będąc pod wpływem silnego bólu w ogóle nie był w stanie przekazać jakichkolwiek informacji, a tym bardziej przypomnieć sobie o sprawie, która czekała na dokończenie. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że Sąd nie uwzględnił stanu faktycznego, czyli stanu jego zdrowia oraz leków, które przyjmował. Postanowieniem z 17 października 2013 r. (sygn. akt I FZ 401/13) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę WSA do ponownego rozpoznania. Nie podzielił stanowiska wyrażonego przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku, a tym samym nie dochował należytej staranności. Jego zdaniem, okoliczność choroby - zapalenia osierdzia - stanowi wystarczającą podstawę do przywrócenia terminu. Choć za słuszne uznał, wskazanie przez Sąd I instancji, że choroba pełnomocnika może być okolicznością świadczącą o braku winy tylko w szczególnie ciężkich przypadkach, to jednak nie jest uzasadnione odwoływanie się do okoliczności dotyczących rodzaju choroby i jej przebiegu. Wszelkie okoliczności związane z chorobą pełnomocnika strony oraz charakterem wykonywanej przez niego pracy zostały ocenione przez lekarza wydającego zaświadczenie lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy, z którego to zaświadczenia wynika, że nie mógł on w okresie, w którym upłynął termin do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w ramach prowadzonej działalności, wykonywać swoich obowiązków zawodowych – a więc m.in. prowadzić sprawy strony skarżącej. Podkreślił, że ze wskazań lekarskich zawartych w tymże zwolnieniu wynikało, że pełnomocnik powinien był leżeć. Zwrócił zarazem uwagę, że od profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego do szczególnej staranności w podejmowaniu czynności procesowych można wymagać, aby zabezpieczył interesy swoich klientów również na wypadek swojej choroby, urlopu czy innej okoliczności powodującej nieobecność w siedzibie firmy. Nie mniej jednak – zdaniem NSA - bez specjalistycznej wiedzy dotyczącej zapalenia osierdzia trudno jest oceniać, czy wskazana przez pełnomocnika strony skarżącej dolegliwość mogła całkowicie pozbawiać go we wskazanym przez pełnomocnika okresie możliwości posłużenia się osobami trzecimi bądź powiadomienia swojego mocodawcy o zaistniałym problemie. Można jedynie oprzeć się na opinii lekarskiej, która, wykluczała możliwość wykonywania obowiązków zawodowych również w dniu w którym upływał termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 – dalej cyt. jako p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Instytucja ta ma jednak charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 cyt. ustawy). Podkreślenia wymaga, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA z 2.10.2002 r., VSA 793/03). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Mówiąc o winie należy wskazać, że zakres tego pojęcia obejmuje również winę osób trzecich, upoważnionych do działania przez stronę w jej imieniu. W niniejszej sprawie, jako okoliczność uprawdopodabniająca brak winy w uchybieniu terminu wskazano chorobę pełnomocnika. Pełnomocnik oświadczył bowiem, że w dniu 10 lipca 2013r. źle się poczuł, w wyniku czego został przewieziony na szpitalny odział ratunkowy, po czym został przekazany do poradni kardiologicznej, gdzie stwierdzono u niego zapalenie osierdzia. Na potwierdzenie powyższego przedłożył zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza kardiologa, z którego wynika, że w dniach 10-14 lipca 2013 r. był niezdolny do pracy i powinien był leżeć. W ocenie Sądu, przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja przemawia za zasadnością złożonego wniosku. Z przedłożonego zwolnienia lekarskiego wynika bowiem, że w czasie w którym upływał termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku był on niezdolny do pracy, a wskazania lekarskie obejmowały m.in. konieczność leżenia. To zaś prowadzi do konkluzji, że mamy do czynienia z sytuacją braku zawinienia (por. post. NSA z 25.01.2012 r. , sygn. akt I OZ 46/12). Pełnomocnik nie mógł bowiem – z uwagi na stan zdrowia, który został oceniony przez lekarza specjalistę – we wskazanym okresie wykonywać obowiązków zawodowych, a więc i prowadzić sprawy skarżącego. Fakt, że jako profesjonalny pełnomocnik winien zabezpieczyć interesy swoich klientów nie zmienia tej oceny. Skoro bowiem nie mógł wykonywać swoich obowiązków zawodowych, to opierając się na przedłożonym zwolnieniu lekarskim należy domniemywać, że nie był w stanie również podjąć odpowiednich działań w celu zabezpieczeniu interesów skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w sprawie uprawdopodobniono brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku i na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak sentencji.