I SA/Go 287/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca 2012 r. wniosku W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia 1.057 zł wpisu od skargi na wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, W.K. (skarżąca) wniosła zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną i życiową. Stwierdziła, że od momentu rozwodu, który miał miejsce w 2011 roku samodzielnie spłaca wszystkie zobowiązania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że mieszka i utrzymuje się sama. Jest właścicielką domu mieszkalnego o pow. 115 m kw., mieszkania o pow. 58 m kw. oraz działki o powierzchni 0,081 ha zabudowanej budynkiem o pow. ok. 80 m kw. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej, która jednak w 2012 roku nie przyniosła dochodów. Z przedłożonych przez skarżącą oświadczeń i dokumentów wynika, co następuje. Skarżąca deklaruje stratę z działalności gospodarczej. Strata ta w kwietniu 2012 roku wyniosła 16.936 zł (dowód: wydruk obejmujący rozliczenie za kwiecień 2012 r. na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych - k. 41 akt WSA). Skarżąca jest właścicielką czteroletniego samochodu [...] o wartości 39.000 zł (dowód: oświadczenie - k. 49 akt WSA). Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem ponoszone przez skarżącą wynoszą 4.167 zł miesięcznie. Kwota ta uwzględnia ratę kredytu w wysokości 770 zł. Nadto skarżąca podała, że płaci podatki od nieruchomości w wysokości 370 zł kwartalnie, składkę za ubezpieczenie samochodu w wysokości 2.000 zł rocznie oraz składkę za ubezpieczenie domów w wysokości 180 zł rocznie (dowód: oświadczenie - k. 50 akt WSA). Skarżąca posiada dwa rachunki bankowe, z których jeden na dzień [...] czerwca 2012 r. miał saldo ujemne wynoszące 5.000 zł, natomiast saldo drugiego na [...] maja 2012 r. było dodatnie i wynosiło 4,26 zł (dowód: wyciągi z rachunków bankowych - k. 51-61 akt WSA). Skarżąca jest podatnikiem podatku od towarów i usług, w związku z czym w złożonych deklaracjach VAT-7 wykazywała: za luty 2012 r. sprzedaż towarów i usług o wartości brutto 79.659, nabycie towarów i usług o wartości brutto 86.529 zł; za marzec 2012 r. sprzedaż towarów i usług o wartości brutto 95.030 zł, nabycie towarów i usług o wartości brutto 88.979 zł; za kwiecień 2012 r. sprzedaż towarów i usług o wartości brutto 97.596 zł, nabycie towarów i usług o wartości brutto 85.523 zł; W tak ustalonej sytuacji majątkowej skarżącej, jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje w razie wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść całości kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca nie wykazała powyższych przesłanek. Należy bowiem pamiętać, że zasadą jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. Z oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez skarżącą nie wynika taki stan rzeczy. Skarżąca utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej, która choć nie przynosi zysków, to jednak, czego dowodzi wysokość stałych wydatków skarżącej, nie pozbawia to skarżącej środków niezbędnych do dostatniego życia. Świadczy o tym choćby okoliczność, że skarżąca w przedstawionym oświadczeniu do stałych miesięcznych wydatków zalicza np. wydatek na abonament telewizyjny w wysokości 100 zł i opłaty za korzystanie z telefonów w łącznej wysokości 380 zł. Należy też zauważyć, że skarżąca - pomimo braku dochodów i oszczędności - w związku z działalnością gospodarczą comiesięcznie wydatkuje kwoty wielokrotnie wyższe od należnego w niniejszej sprawie wpisu od skargi. Wpis ten jest przy tym jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania. W tym kontekście sam argument o ponoszeniu straty z działalności gospodarczej nie stanowi podstawy do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (zob. też postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 15 kwietnia 2010 r. I GZ 72/10 LEX nr 619711). Nadto należy zwrócić uwagę, że skarżąca jest właścicielką kilku nieruchomości oraz wartościowego samochodu osobowego. Tymczasem przyjmuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. post. NSA z 26 października 2010 r., l OZ 819/10, LEX nr 742076). Argumentu przemawiającego za uwzględnieniem wniosku skarżącej nie dostarcza podniesiona okoliczność ponoszenia wydatków związanych z opłacaniem kredytów. Trudno bowiem uznać, by służyły one utrzymaniu koniecznemu (por. post. NSA: z 20 października 2011 r. I OZ 783/11 LEX 984400, z 16 marca 2011 r. II FZ 22/11 LEX 783814). Dla podsumowania należy przypomnieć, że prawnym kryterium majątkowym uzasadniającym przyznanie prawa pomocy jest granica koniecznego utrzymania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), natomiast z oświadczeń skarżącej oraz przedstawionych przez nią dokumentów nie wynika, że pozostaje w niedostatku uniemożliwiającym poniesienie wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy.