I SA/Go 304/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi D. S., J. S. na decyzję [...] w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2025 rok 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od [...] w [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. D. i J. S. (Skarżący, Strona)wnieśli skargę na decyzję [...] w [...] (organ II instancji, SKO) z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] (organ I instancji, Burmistrz) z dnia [...] stycznia 2025 r. w przedmiocie wysokości należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2025 r. Z akt wynika następujący stan faktyczny. Burmistrz [...] ustalił podatnikom wysokość łącznego zobowiązania podatkowego w kwocie 412 zł. Do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości organ przyjął: [...] m.20g:garaż -143,04 zł, grunty pozostałe - garaż - 21,66 zł; [...]:grunty pozostałe 34,77 zł; [...] 4 m. 3:budynki mieszkalne -103,86 zł,budynki mieszkalne - piwnica - 3,50 zł,budynki mieszkalne - części wspólne -9,90 zł, grunty pozostałe -79,80 zł.Do ustalenia wysokości podatku rolnego organ przyjął: GRP, RlVb - grunty rolne 0,0459 ha x 330,45 zł =15,17 zł. Strona wniosła odwołanie zaskarżając decyzję w części dotyczącej opodatkowania podatkiem rolnym działki nr [...] o powierzchni 459 m2, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...]. W uzasadnieniu wskazała, że nieruchomość została zakupiona jako nieruchomość budowlana niezabudowana. Na działce został wybudowany ze wszystkimi pozwoleniami dom jednorodzinny. Po niezgodnych wpisach w rejestrze gruntów i zaskarżeniu wpisu Starosty [...], wpis ten został w całości zaskarżony. Sąd Okręgowy w [...], w wyniku apelacji, uchylił wpis w dziale 1-0 wskazując, że sporna działka nigdy nie była i nie może być gruntem rolnym. Sąd Rejonowy w [...] przywrócił oznaczenie nieruchomości jako niezabudowanej. W odpowiedzi na odwołanie organ I instancji wyjaśnił, że podatnicy co roku otrzymywali decyzję podatkową z naliczonym podatkiem rolnym od działki nr [...] o powierzchni 0, 0459 ha oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka rolna klasy IVb. Z informacji posiadanych przez organ nie wynika, żeby była zmiana klasyfikacji ww. działki na tereny mieszkaniowe B. Potwierdza to również wpis w [...]. W piśmie z [...] kwietnia 2025 r. strona wskazała, że Sąd Okręgowy w [...] w sprawie [...] ustalił, że Sąd Rejonowy w [...] prowadzi dla spornej działki księgę wieczystą od 1959 r. pod nr [...] odłączoną z [...]. Nieruchomość ta była własnością Skarbu Państwa i została sprzedana [...] lutego 1960 r. w trybie art. 6 ust. ustawy o sprzedaży domów mieszkalnych i działek budowlanych. Sprzedano wówczas na własność budynki mieszkalne, a grunty wokół budynku oddano w użytkowanie wieczyste na 99 lat. W trybie tej ustawy nie sprzedawano gruntów rolnych, a jedynie domy i mieszkania pracownicze. W chwili sprzedaży w 1960 r. i aż do momentu zakupu przez nich wydzielonej działki nr [...] w dniu [...] sierpnia 1997 r. był to grunt budowlany. Według ustaleń Sądu w 1997 r. w Starostwie Powiatowym założono rejestr gruntów i na podstawie błędnych operatów geodetów zmieniono pierwotny grunt budowlany Bi na orny R. Zmiana przeznaczenia gruntu nigdy nie miała miejsca, ponieważ działka została przez nich zakupiona [...] sierpnia 1997 r. od H. W., który był jej użytkownikiem wieczystym do [...] lutego 2040 r. Utworzono wówczas nową księgę wieczystą [...] wydzieloną z [...]. W 1999 r. rozpoczęli budowę domu jednorodzinnego, dokonując szeregu zgłoszeń, otrzymując stosowne pozwolenia. Budynek jest obecnie w stanie surowym zamkniętym, w ostatnich latach dokonali wymiany całego poszycia dachu i odświeżyli elewację zewnętrzną budynku. Do 2021 r. przeznaczenia gruntu nie negował żaden urząd, dopiero [...] maja 2021 r. Sąd Rejonowy w [...] dokonał bezprawnie wpisu na wniosek - informację Starosty [...] o zmianie przeznaczenia gruntu budowlanego na orny. Strona podała, że w dniu [...] stycznia 2022 r. próbowali polubownie załatwić ze Starostwem sprawę bezprawnej zmiany przeznaczenia gruntu, składając w tym celu wniosek o zmianę przeznaczenia gruntu, z gruntu omego R na budowlany B, z nadzieją naprawienia błędu przez Starostwo Powiatowe i przesłania stosownej informacji do tutejszych Ksiąg Wieczystych.W odpowiedzi spotkali się z odmową i żądaniem zlecenia uprawnionemu geodecie wykonania geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego, który zweryfikuje użytek gruntowy na działce. Według Starostwa Powiatowego budynek nie jest uwidoczniony na mapie i mamy odebrać budynek w celu zmiany przeznaczenia gruntu, gdzie to samo Starostwo wydało w 1999 roku zgodę na budowę domu bez wymaganego odbioru końcowego. Organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. W ocenie organu II instancji odwołujący nie dostarczyli dowodów. Przedłożona decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, pozwolenie na budowę czy wyrok Sądu Okręgowego w [...] nie rozstrzygają rodzaju użytków gruntowych. Organ podkreślił, że klasyfikacja gruntów ma wpływ na wysokość stawek podatkowych. Przedmiotowe grunty rolne zostały opodatkowane w łącznej kwocie 15,17 zł. Gdyby były zakwalifikowane jako grunty budowlane, stawka podatku wynosiłaby 0,5700 zł za 1 m2. D. i J. S. nie zgodzili się z rozstrzygnięciem SKO. Wnieśli skargę do tut. sądu,zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego poprzez wydanie decyzji na podstawie fałszywego, prowadzonego z naruszeniem prawa, Rejestru Gruntów przez Starostwo Powiatowe w [...], - zaniechanie przeprowadzenia dowodu z nieprawidłowości zmian dokonanych w Rejestrze Gruntów w 1997 roku przez Starostwo w [...] (bezprawna zmiana gruntów budowlanych w obrębie miasta na grunty orne) i kontrdowodu z treści Księgi Wieczystej nieruchomości gruntowej nr rep. [...], prowadzonej dla nieruchomości, której dotyczy sporna decyzja naliczonego podatku. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub jej zmianę poprzez uchylenie decyzji Burmistrza [...] w zakresie wymiaru naliczonego podatku rolnego dla działki nr [...] adres ulica [...] o powierzchni 459 m2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawoo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134§ 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Sprawa dotyczy prawidłowości opodatkowania działki nr [...] o powierzchni 459 m², dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]. Organy podatkowe przyjęły, że nieruchomość ta stanowi grunt rolny klasy IVb i z tego tytułu wymierzyły podatek rolny. Skarżący zakwestionowali takie rozstrzygnięcie, wskazując, że działka ta od wielu lat posiada charakter nieruchomości budowlanej, co znajduje potwierdzenie zarówno w decyzjach administracyjnych o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę, jak i w treści księgi wieczystej oraz postanowieniu Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1a ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 1 ust. 1 ustawy o podatku rolnym oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm.), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. To na podstawie danych zawartychw ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podateki tymi danymi jest związany, bowiem mają one walor dokumentu urzędowego i organ podatkowy nie może ich pominąć przy wymiarze podatków rolnego, leśnego i od nieruchomości. Efektem powyższego jest stanowisko, którego sąd nie podważa, że dane wskazane w ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organu podatkowego, który w postępowaniu podatkowym nie ma kompetencji do ich zmiany.Zmiana taka jest możliwa dopiero wówczas, gdy odpowiedni zapis zostanie dokonany w ewidencji gruntów i budynków. Zasady te, ugruntowane przez lata stosowania art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz właściwych przepisów ustaw podatkowych, doznają jednak wyjątków, bowiem, mimo wspomnianej roli ewidencji gruntów i budynkóww wymiarze podatków, w szczególnych przypadkach dopuszcza się przeprowadzenie dowodu przeciwko lub w uzupełnieniu danych w niej zawartych. W orzecznictwie, m.in. w sprawie II FSK 2565/12 (powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraża się pogląd, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 O.p.). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). W drugiej grupie znajdą się z kolei: dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazanew ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. ww. uchwała z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12). Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Również w późniejszym orzecznictwie porządkującym poglądy na temat charakteru ewidencji dla wymiaru podatków i możliwości uwzględniania dowodów przeciw niej, wskazuje się, że ewidencja gruntów i budynków ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., a więc stanowi dowód tego, co zostałow niej stwierdzone. Przeprowadzenie przeciwdowodu (zgodnie z art. 194 § 3 O.p.) dotyczyć może tylko takich sytuacji, gdy (1) wpis w ewidencji gruntów i budynków jest niezgodny z treścią dokumentów, na podstawie których wpisu się dokonuje, (2) zachodzi sprzeczność z zapisami w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, (3) gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Przeprowadzenie przeciwdowodu na podstawie art. 194 § 3 O.p nie może natomiast dotyczyć zmiany (ustalenia przez organ podatkowy) zapisóww ewidencji gruntów i budynków bo taka zmiana może być przeprowadzona tylkow trybie i na zasadach określonych w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne (np. wyrok NSA z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 530/22). Z powyższego wynika, że dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy, które nie mogą być przez organ podatkowy korygowane dopóki nie dojdzie do ich zmiany w ewidencji, to m.in. rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze. Niemniej, w orzecznictwie i w tej kategorii (w zakresie klasyfikacji gruntów), jako dopuszczalną uznaje się możliwość podważenia zapisów ewidencji gruntów, ale tylko w odniesieniu do sytuacji, gdy wpis w ewidencji jest niezgodny z treścią dokumentu, który stanowił podstawę jego dokonania. Ewentualnie, gdy pomimo istnienia dokumentu stanowiącego podstawę wpisu do ewidencji gruntów i budynków właściwy organ nie czyni stosownego wpisu pomimo upływu określonego w tym celu terminu (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 100/16). Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, żew niniejszej sprawie na organie spoczywał obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności dotyczących charakteru prawnego i faktycznego spornej nieruchomości.Zgromadzony materiał wskazuje bowiem, że w odniesieniu do działki nr [...] o powierzchni 459 m², dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], istnieją wątpliwości co do danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków. Wprawdzie w ewidencji gruntów działka ta figuruje jako grunty orne (R), jednak z dokumentacji np. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z [...] listopada 1998 r. (k. 31 akt adm.), zawiadomienia SR w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] czerwca 1998 r. (k. 22 akt adm.), zapisów [...] oraz z ustaleń poczynionych w postępowaniu przed sądami powszechnymi wynika, że sposób jej nabycia, położenie oraz charakter prawny mogą przemawiać za innym przeznaczeniem gruntu. Sąd Okręgowy w [...] Wydział Cywilny Odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia w sprawie o sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. (k. 16-20 akt adm.), analizując akta księgi wieczystej dla spornej nieruchomości, zwrócił uwagę, że ww. nieruchomość pozostaje ujawniona w rejestrach od końca lat pięćdziesiątych, a pierwotnie stanowiła własność Skarbu Państwa. Następnie została zbyta w trybie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. nr 31 poz. 31), a więc w sposób charakterystyczny dla nieruchomości budowlanych, przeznaczonych na cele mieszkaniowe. Powierzchnia działki oraz tryb jej nabycia wykluczały traktowanie jej jako gruntu rolnego. Jednocześnie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że w latach dziewięćdziesiątych mogło dojść do błędu przy modernizacji ewidencji gruntów, w wyniku którego działka została oznaczona jako "R", mimo braku podstaw do takiego przyporządkowania. W rezultacie, po zakończeniu postępowania wieczystoksięgowego, w [...] przywrócono oznaczenie ww. nieruchomości jako niezabudowanej. Okoliczności tej zmiany nie zostały jednak wyjaśnione przez organy podatkowe, które oparły swoje rozstrzygnięcie jedynie na danych z ewidencji gruntów i budynków. W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że przedłożone przez stronę dokumenty, w szczególności decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, pozwolenie na budowę oraz wyrok Sądu Okręgowego w [...], nie rozstrzygają o rodzaju użytków gruntowych, a tym samym nie mogą stanowić podstawy do zmiany klasyfikacji ujawnionej w ewidencji gruntów i budynków. Ocena ta, co do zasady, pozostaje zgodna z obowiązującymi przepisami, gdyż zmiana klasyfikacji gruntów w ewidencji następuje w trybie określonym w ustawiePrawo geodezyjne i kartograficzne.Niemniej jednak, w sprawie pojawiła się uzasadniona wątpliwość, czy wpis w ewidencji gruntów i budynków odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu i faktycznemu nieruchomości, skoro dane te pozostają w sprzeczności z treścią księgi wieczystej, a także z ustaleniami sądu powszechnego. W konsekwencji Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122 O.p. w zw. z art. 194 § 3 O.p. Nie ulega bowiem wątpliwości, że podstawową zasadą procesową determinującą sposób dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie podatkowej jest właśnie zasada prawdy materialnej wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Nieuwzględnienie w sprawie dowodu w postaci KW [...], który miał znaczeniew ustaleniu przedmiotu opodatkowania, byłow ocenie Sądu, działaniem sprzecznym z ww. zasadą. Mając na uwadze powyższe uchybienia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit.c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną i wskazania Sądu celem dokonania właściwych ustaleń faktycznych, koniecznych do realizacji prawdy materialnej. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi.