I SA/Go 305/18
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2018-10-18
Skład orzekający: Anna Juszczyk-Wiśniewska, Grażyna Staniszewska, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy wykazał istnienie pozytywnej przesłanki bezskuteczności egzekucji skierowanej do majątku spółki, a także czy członek zarządu wykazał istnienie przesłanek negatywnych (złożenie wniosku o upadłość w odpowiednim czasie lub wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części) w kontekście orzekania o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia możliwości skutecznej egzekucji ze wskazanych przez skarżącego wierzytelności. Sąd pierwszej instancji dokonał samodzielnej oceny tej okoliczności, co było niezgodne z wytycznymi NSA. Ponadto, sąd uznał, że organ odwoławczy będzie musiał uzupełnić materiał dowodowy w zakresie ustalenia wysokości wierzytelności spółki oraz możliwości ich wyegzekwowania, a także ocenić, czy umożliwią one zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki. Organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wykazania bezskuteczności egzekucji oraz istnienie przesłanek negatywnych zwalniających go z odpowiedzialności. WSA w pierwszej instancji oddalił skargę, ale NSA uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 980 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r . sprawy ze skargi A.C.R.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za czerwiec i lipiec 2010 r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 980,00 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej A.C.R.R. jako członka zarządu "P" Sp. z o. o. za zaległości podatkowe ciążące na ww. Spółce w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za czerwiec i lipiec 2010r. wraz z należnymi odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Od powyższej decyzji A.C.R.R., pismem z dnia [...] sierpnia 2015r. złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej.
Decyzją z dnia [...] października 2015r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] lipca 2015r.
Od przedmiotowej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie naruszenie zasady prawdy materialnej i kompletności materiału dowodowego o której mowa w art. 122 w związku z art. 187 § 1 oraz z art. 191 Ordynacji podatkowej z uwagi na prowadzenie postępowania dowodowego w sposób pozorny ukierunkowany na wydanie decyzji przenoszącej odpowiedzialność na Stronę skarżącą, nie zaś w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy,
2. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie:
a) art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na przeniesienie odpowiedzialności na Stronę skarżącą w sytuacji, gdy organ podatkowy nie wykazał istnienia przesłania pozytywnej w postaci bezskuteczności egzekucji skierowanej do majątku Spółki,
b) art. 116 § 1 pkt 1 lit a) Ordynacji podatkowej z uwagi na przeniesienie odpowiedzialności na Stronę skarżącą w sytuacji, gdy Strona skarżąca wykazała istnienie przesłanki negatywnej w postaci złożenia w odpowiednim czasie wniosku
o ogłoszenie upadłości Spółki,
c) art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej z uwagi na przeniesienie odpowiedzialności na Stronę skarżącą w sytuacji, gdy Strona skarżąca wykazała istnienie przesłanki negatywnej w postaci wskazania, pismem z dnia [...] lipca 2015r., mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych co najmniej w znacznej części.
W ocenie Strony skarżącej organy podatkowe nie wykazały istnienia pozytywnej przesłanki odpowiedzialności w postaci bezskuteczności egzekucji, bowiem nie udowodniły, że postępowanie egzekucyjne zostało skierowane do wszystkich możliwych i znanych składników majątkowych Spółki. Postępowanie egzekucyjne skierowane zostało jedynie do rachunku bankowego Spółki. Organy podatkowe pominęły natomiast wierzytelności należne Spółce z tytułu udzielonych pożyczek w kwocie 77.663,72 zł oraz 3.284,07 Euro, chociaż informacja o istnieniu tego składnika majątkowego została wyraźnie wskazana w sprawozdaniu tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia [...] grudnia 2010r. Również uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy z dnia [...] grudnia 2010r. wskazywało na istnienie ww. wierzytelności. Dodatkowo w aktach postępowania upadłościowego znajdowała się umowa pożyczki, na podstawie której "Spółka zobowiązała się udzielić pożyczki w kwocie 100.000 zł spółce P sp. z o. o.". Zatem organy podatkowe miały więc możliwość skierowania egzekucji do przysługujących Spółce wierzytelności poprzez ich zajęcie i podjęcie próby wyegzekwowania zapłaty od znanych dłużników Spółki. Istnienie wierzytelności o znacznej wartości jest bezsporne w świetle przedstawionych przez Stronę skarżącą dokumentów z akt postępowania upadłościowego Spółki szczególnie, że dłużnik Spółki był znany.
Strona skarżąca spełniła warunki do uwolnienia się od odpowiedzialności
za zaległości podatkowe Spółki, bowiem złożyła w odpowiednim czasie wniosek
o ogłoszenie upadłości. Spółka prowadziła działalność gospodarczą polegającą
na wynajmie pracowników, w tym jako agencja pracy tymczasowej. W roku poprzedzającym złożenie wniosku o upadłość w sposób znaczny zmniejszyła się liczba klientów korzystających z usług Spółki. Natomiast w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie ww. wniosku o upadłość ponad 93% przychodów Spółki pochodziło ze współpracy z firmą V B.V. Usługi świadczone przez Spółkę polegały na wysyłaniu zleceniobiorców do pracy na rzecz ww. holenderskiego kontrahenta. Warunkiem koniecznym wysyłania zleceniobiorców do pracy w Holandii była możliwość otrzymywania przez Spółkę dla tych osób dokumentu E-101, potwierdzającego fakt pozostawania zleceniobiorców płatnikami polskiego systemu ubezpieczeń społecznych. Wprawdzie Spółka posiadała kłopoty z bieżącym regulowaniem swoich zobowiązań, to jednak miały one charakter przejściowy.
Z uwagi na dobrą współpracę z holenderskim kontrahentem i realne szanse na zwiększenie liczby zleceniobiorców wysyłanych do Holandii uznano, że Spółka spłaci swoje zadłużenie wobec organu podatkowego. W tym celu Spółka wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskami o rozłożenie na raty zaległości.
Decyzjami z dnia [...] października 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych
odmówił poświadczenia formularzy E-101 dla pracowników oddelegowanych do pracy na terenie Holandii. Powyższy fakt spowodował, że "z tym dniem Spółka faktycznie utraciła możliwość dalszego uzyskiwania dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej i tym samym niewypłacalność Spółki nabrała trwałego charakteru". Niemniej jednak Spółka "regulowała swoje zobowiązania, m. in. wypłaciła zleceniobiorcom należne im wynagrodzenia (dowód: listy wierzytelności spłacanych w okresie od [...].05.2010 r. do [...].11.2010r.)". Sytuacja finansowa Spółki "P poprzedzająca moment otrzymania wskazanych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uzasadniała więc założenie Strony skarżącej o dalszym funkcjonowaniu Spółki i możliwości spłacenia jej zadłużenia. Nie było więc podstaw do wcześniejszego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Dopiero "otrzymane decyzje ZUS i analiza zaistniałej sytuacji prawnej i ekonomicznej Spółki spowodowały, ze założenia biznesowe Skarżącego okazały się niemożliwe do spełnienia". W tej sytuacji wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki stało się konieczne.
Wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 r. w sprawie sygn. akt I SA/Go 492/15 ze skargi A.C.R.R. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za czerwiec i lipiec 2010 r.( rozpoznając sprawę po raz pierwszy) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") skargę oddalił.
W uzasadnieniu wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku Spółki.
Z ustaleń dokonanych w sprawie jednoznacznie wynikało, że pod wskazanym
w aktach rejestrowych adresem Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji administracyjnej. Również dokonując zajęcia rachunków bankowych Spółki organ egzekucyjny ustalił, iż z powodu braku środków pieniężnych na rachunku, zablokowania jak również zamknięcia rachunku realizacja zajęcia egzekucyjnego jest niemożliwa.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że egzekucja nie była skierowana do całego majątku wskazał, że wierzytelność w kwocie 62.085,62 zł przysługuje wobec S sp. z.o.o. a Spółka ta należy m.in. do Spółki P (70%) oraz Skarżącego (20%). W obu spółkach skarżący był prezesem zarządu. Nie można mówić zatem zdaniem Sądu o realnej szansie na uzyskanie ww. kwoty wierzytelności.
Sąd wskazał także, że w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...] oddalił wniosek dłużnika – Spółki - o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jej majątku ponieważ majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Ww. postanowienie Sądu Rejonowego świadczy także o tym, że skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości ww. Spółki we właściwym czasie. Z wniosków ratalnych Spółki z dnia [...] września 2010 r. oraz z dnia [...] października 2010 r. wynikało, że Spółka nie regulowała swoich zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne od lipca 2010 r. Od czerwca 2010 r. nie regulowała zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych jako płatnik. Zatem prawidłowo organy przyjęły, że po podpisaniu w dniu [...] czerwca 2010 r. sprawozdania finansowego Spółki za 2009 r. i posiadaniu wiedzy o jej aktualnej sytuacji finansowej - najpóźniej w lipcu 2010 r. - Strona skarżąca jako Prezes zarządu winna wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki.
Od ww. wyroku Strona reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego wywiodła skargę kasacyjną zarzucając :
1. na podstawie art. 174 pkt 2 "p.p.s.a." naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie:
a) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 oraz w zw. z art. 116 § 1 O.p. z uwagi na naruszenie przez organy podatkowe zasady prawdy materialnej i kompletności materiału dowodowego o czym świadczy m.in. odmowa przesłuchania skarżącego w charakterze strony.
b) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 O.p. ponieważ organ podatkowy nie wykazał istnienia pozytywnej przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na skarżącego w postaci bezskuteczności egzekucji skierowanej do Spółki z uwagi na stwierdzone istnienie majątku należącego do Spółki w postaci wierzytelności w znacznych rozmiarach, która w ogóle nie była przedmiotem prowadzonego przez organy podatkowe postępowania egzekucyjnego, a ponadto Skarżący wykazał istnienie negatywnej przesłanki przeniesienia odpowiedzialności
w postaci złożenia przez niego w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki,
c) art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niewyjaśniający wszystkich podniesionych w skardze zarzutów Skarżącego.
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie:
a) art. 116 § 1 O.p. z uwagi na przeniesienie odpowiedzialności na Skarżącego
w sytuacji, w której organ podatkowy nie wykazał istnienia pozytywnej przesłanki przeniesienia odpowiedzialności w postaci bezskuteczności egzekucji skierowanej do Spółki,
b) art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. z uwagi na przeniesienie odpowiedzialności
na Skarżącego w sytuacji, w której Skarżący wykazał istnienie negatywnej przesłanki przeniesienia odpowiedzialności w postaci złożenia przez niego w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki,
c) art. 116 § 1 pkt 2 O.p. z uwagi na przeniesienie odpowiedzialności na Skarżącego w sytuacji, w której Skarżący wykazał istnienie negatywnej przesłanki przeniesienia odpowiedzialności w wyniku wskazania mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki co najmniej w znacznej części.
Dyrektor Izby Skarbowej nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu wniesionej skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 29 maja 2018r. sygn. akt II FSK 1702/16, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.
W uzasadnieniu między innymi wskazując, że stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji ze wskazanych przez skarżącego wierzytelności nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd przyjął, że z wierzytelności w nominalnej kwocie 77.663,72 zł oraz 3.284,07 Euro egzekucja może realnie przynieść wpływy w wysokości 23.500 zł. bowiem tak ocenił to tymczasowy nadzorca w postępowaniu z wniosku o upadłość Spółki w 2010 r. Możliwość uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki poprzez wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych, wymaga wskazania takiego mienia, z którego egzekucja faktycznie jest możliwa. Dlatego też ocena spełnienia przesłanek uwolnienia od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki powinna uwzględnić to, czy egzekucja ze wskazanego majątku jest realnie możliwa. Organy nie przeprowadziły jednak żadnego postępowania odnośnie możliwości skutecznej egzekucji ze wskazanych wierzytelnością, a mimo to Sąd dokonał samodzielnej oceny tej okoliczności uznając, że wskazane wierzytelności nie pozwolą na zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ponadto Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów skarżącego dotyczących odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony oraz nieprzeprowadzenia postępowania o wyjawienie majątku Spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim ponownie rozpoznając sprawę, uchylił zaskarżoną decyzję.
Na wstępie należy podkreślić, że obecnie w sprawie ma zastosowanie regulacja z art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którą, sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z treści uzasadnienia wyroku NSA wydanego w rozpoznawanej sprawie wynika zakres związania. NSA stwierdził, "że stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji ze wskazanych przez skarżącego wierzytelności nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd przyjął, że z wierzytelności w nominalnej kwocie 77.663,72 zł oraz 3.284,07 Euro egzekucja może realnie przynieść wpływy w wysokości 23.500 zł. bowiem tak ocenił to tymczasowy nadzorca w postępowaniu z wniosku o upadłość Spółki w 2010 r.(...) Organy nie przeprowadziły jednak żadnego postępowania odnośnie możliwości skutecznej egzekucji ze wskazanych wierzytelnością, a mimo to Sąd dokonał samodzielnej oceny tej okoliczności uznając, że wskazane wierzytelności nie pozwolą na zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części." Tym samym NSA wskazał na braki w materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przez organ.
Zatem organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę, będzie zobowiązany
do samodzielnego przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia wskazanego składnika majątku w postaci posiadanych przez spółkę wierzytelności, ich wysokości oraz możliwości i kwoty ich wyegzekwowania, a następnie dokonania oceny
czy wskazane wierzytelności " umożliwią zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części".
Sąd ponownie rozpoznając sprawę, odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, uznał, że organy zasadnie odmówiły przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność złożenia przez niego w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki P sp. z o.o.. Zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Zatem dowód należy przeprowadzić tylko jeżeli ma on dotyczyć okoliczności istotnych dla sprawy. O tym czy w sprawie wystąpiły i kiedy przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości decydują okoliczności obiektywne ustalane na podstawie dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej oraz finansowej spółki, na co wskazuje regulacja art. 11 ust. 1 i ust.2 prawa upadłościowego i naprawczego, a nie subiektywne stanowisko członka zarządu. Ponadto to kiedy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony nie jest spornym elementem, gdyż kopia złożonego wniosku znajduje się w aktach rozpoznawanej sprawy ( k.29-30 tom I akt adm.). Natomiast stwierdzenie czy został on "zgłoszony we właściwym czasie", jest elementem oceny stanu faktycznego. Organ nie przeprowadza dowodu na okoliczność oceny stanu faktycznego, gdyż ma obowiązek sam go dokonać (art.191 O.p.). Podkreślić również należy, że w aktach administracyjnych znajduje się postanowienie sądu rejonowego z dnia [...] grudnia 2010r. sygn. akt [...] oraz sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia [...] grudnia 2010 r. złożone w sprawie [...]. W złożonym wniosku z dnia [...] października 2015r. o przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego nie wskazano aby miał przedstawić inny stan faktyczny niż wskazany w cytowanych dokumentach.
Ustosunkowując się do braku przeprowadzenia postępowania o wyjawienie majątku Spółki podkreślić należy, że wobec Spółki prowadzone było postępowanie w sprawie ogłoszenia jej upadłości, Spółka do złożonego wniosku załączyła dokumenty dotyczące jej sytuacji majątkowej i finansowej, co zostało następnie zbadane przez ustanowionego w postępowaniu [...] tymczasowego nadzorcę oraz sąd rozpoznający złożony wniosek. Pamiętać przy tym należy, że postępowanie upadłościowe ma charakter egzekucji uniwersalnej, zastępuje bowiem wiele pojedynczych postępowań. Do wniosku o ogłoszenie upadłości Spółka złożyła zgodnie z wymogiem art.23 ust.1 prawa upadłościowego i naprawczego dokumenty wykazujące jej stan majątkowy. W przypadku, gdy został złożony i rozpoznany merytorycznie wniosek o ogłoszenie upadłości wraz z wymaganymi załącznikami, nie zachodzi konieczność prowadzenia postępowania o ujawnienie majątku skoro Spółka w przeprowadzonym postępowaniu rozpoznającym jej wniosek o ogłoszenie upadłości już ten majątek ujawniła. Podkreślić także należy, że wskazane wierzytelności zostały także w przeprowadzonym postępowaniu [...] ujawnione, a Skarżący innych oprócz wskazanych w postępowaniu [...] składników majątkowych nie wskazał.
Ponownie należy podkreślić, że spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Zgodnie z niekwestionowanym stanem faktycznym sprawy oraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym w dniu [...] listopada 2010r. został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jej majątku. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że Spółka nie ma środków, które pokryłyby szacowane, niezbędne i najbardziej podstawowe koszty procedury upadłościowej, a z pewnością nie dysponuje środkami które można byłoby przeznaczyć na zaspokojenie wierzycieli. Z uzasadnienia ww. orzeczenia także wynika, że Spółka nie dysponuje w zasadzie żadnym majątkiem poza używanym i skromnym wyposażeniem biura oraz symboliczną kwotą ok. 2.000,00 zł w kasie. Spółka nie regulowała należności wobec swoich kontrahentów na kwotę przekraczającą 350.000,00 zł, przy czym najdalej wymagane wierzytelności sięgają 2009 r.
Zatem mając na uwadze cel postępowania upadłościowego, którym jest ochrona wierzycieli oraz zapobieżenie wybiórczemu zaspokajaniu przez dłużnika jednych wierzycieli kosztem innych "czas właściwy" do zgłoszenia upadłości, o którym mowa w art. 116 ustawy - Ordynacja podatkowa, to czas w jakim zarząd winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, tak aby chronić zagrożone interesy wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości mogą liczyć na równomierne zaspokojenie. Jeżeli zaś wniosek złożony jest wtedy, gdy majątek spółki nie wystarcza nawet na koszty postępowania upadłościowego - co miało miejsce w niniejszej sprawie i zostało stwierdzone ww. postanowieniem sądu powszechnego - nie może być mowy o zachowaniu przez zarząd Spółki czasu właściwego w zgłoszeniu upadłości ww. podmiotu. Sąd podziela pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 marca 2018r, sygn. akt II FSK 579/16, że sam fakt złożenia wniosku nie może stanowić przesłanki egzoneracyjnej, gdyż zgodnie z art. 116 O. p. na członku zarządu spółki ciąży obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu gospodarczego, a nie jedynie złożenia go we właściwym organie. Złożenie takiego wniosku winno doprowadzić do ogłoszenia upadłości, chyba że wcześniej zaszłyby okoliczności, uzasadniające odstąpienie od tego zamierzenia, np. spłata długów, dofinansowanie ze strony wspólników, czy innych inwestorów. Art. 116 O.p. dla zwolnienia członka zarządu z odpowiedzialności nie tylko wymaga złożenia prawidłowego wniosku, lecz także wydania przez sąd postanowienia uwzględniającego podanie w sprawie ogłoszenia postępowania upadłościowego tj. by faktycznie nastąpiło wszczęcie postępowania upadłościowego.
Strona skarżąca będąca jedynym członkiem zarządu Spółki o jej niewypłacalność miała już wiedzę w czerwcu 2010r. Ponadto Spółka na koniec 2009r. miała co najmniej dwóch wierzycieli, co potwierdzały dane dotyczące krótkoterminowych zobowiązań zawarte w bilansie sporządzonym na dzień [...] grudnia 2009r. Natomiast z wniosków ratalnych Spółki z dnia [...] września 2010 r. oraz z dnia [...] października 2010 r. wynikało, że Spółka nie regulowała swoich zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne od lipca 2010r. Od czerwca 2010r. nie regulowała zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych jako płatnik. Zatem prawidłowo organy przyjęły, że po podpisaniu w dniu [...] czerwca 2010r. sprawozdania finansowego Spółki za 2009 r. i posiadaniu wiedzy o jej aktualnej sytuacji finansowej - najpóźniej w lipcu 2010r. - strona skarżąca jako Prezes zarządu winna wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki .
W sprawie skarżący konsekwentnie twierdzi, że przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki powstały dopiero w momencie doręczenia spółce odmowy poświadczenia formularzy E-101 przez ZUS co zdaniem skarżącego spowodowało niewypłacalność spółki. Niewątpliwie okoliczność ta stanowiła uzasadnienie zakończenia działalności Spółki . Jednak już wcześniej wystąpiła niewypłacalności Spółki. Co istotne, właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Dla jego określenia nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu. Zatem moment zgłoszenia wniosku o upadłość nie może być pozostawiony swobodnemu uznaniu członkowi zarządu, gdyż punktem odniesienia w tym zakresie są przepisy prawa upadłościowego (por. wyrok NSA z 29.11.2006, II FSK 1287/05).
Zarówno powyższe okoliczności, jak również fakt oddalenia przez Sąd wniosku spółki o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jej majątku niewątpliwie dowodzi, iż ów wniosek nie został złożony we właściwym czasie. Bowiem bezpośrednim dowodem świadczącym o tym, iż wniosek o ogłoszenie upadłości był spóźniony jest postanowienie sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Sąd mając na uwadze związanie stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego braku przeprowadzenie przez organy postępowania co do "możliwości skutecznej egzekucji ze wskazanych przez skarżącego wierzytelności" na podstawie art. 145§1pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni materiał dowodowy i dokona jego oceny w zakresie wskazanym na stronie 7 niniejszego uzasadnienia.
Z kolei o zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w. zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt. 2 sentencji wyroku). Przy czym na koszty postępowania w kwocie 980 zł złożyły się uiszczony wpis od skargi w wysokości 500 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, określone na podstawie § 14 ust.1pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 j.t.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło