I SA/Go 316/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant Grzegorz Oracz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 749,00 (siedemset czterdzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] stycznia 2008 r. A.K. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] określającą dla sprowadzonego ze Szwajcarii w dniu [...] listopada 2004 r. używanego samochodu osobowego prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu, prawidłową kwotę podatku akcyzowego, prawidłową kwotę podatku od towarów i usług oraz kwotę odsetek od nieuiszczonego w terminie długu celnego. W sprawie został ustalony następujący stan faktyczny: Jednolitym dokumentem administracyjnym SAD z dnia [...] listopada 2004 r. nr OGL [...] skarżąca (nosząca wówczas nazwisko B.) dokonała zgłoszenia celnego używanego samochodu osobowego o pojemności 1389 cm3 wyprodukowanego w 1992 r., który objęto procedurą dopuszczenia do obrotu. W dokumencie wskazano stawkę celną w wysokości 0%, podatek akcyzowy w wysokości 65 % i podatek od towarów i usług w wysokości 22 %. Wartość towaru przyjęto według rachunku z dnia [...] października 2004 r. wystawionego przez firmę N. na kwotę 50 CHF. W trakcie postępowania weryfikacyjnego uzyskano od szwajcarskich władz celnych informację, iż firma N. nie istnieje, względnie nie jest możliwa do ustalenia. Władze te wyjaśniły również, iż w przypadku gdy informują, że danej firmy nie można znaleźć, należy to traktować tak, że nie znaleziono żadnych wskazówek w bankach danych oraz pod podanymi adresami, że taka firma kiedykolwiek istniała. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. wszczął postępowanie celne i podatkowe dotyczące zgłoszenia celnego z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]. W toku postępowania skarżąca złożyła pisemne oświadczenie, iż [...] października 2004 r. osobiście udała się do Szwajcarii i za kwotę 150 CHF w dobrej wierze kupiła sprowadzony samochód, nie przypuszczając, że firma w której dokonała zakupu nie istnieje. Zakupione auto miało uszkodzony silnik i karoserię, ale po zakupie zostały dokonane korekty, które pozwoliły wrócić do kraju bez pomocy lawety. Nadto skarżąca przedłożyła odpis skrócony aktu małżeństwa, z którego wynika, iż zmieniła nazwisko z B. na K.. Powołany przez organ I instancji biegły wycenił wartość rynkową brutto - na miesiąc listopad 2004 r. - pojazdu podobnego do objętego zgłoszeniem celnym w niniejszej sprawie, na kwotę 6.000 zł. Decyzją z [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił dla sprowadzonego przez skarżącą samochodu prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 271 zł, prawidłową kwotę podatku akcyzowego w wysokości 1.938 zł, prawidłową kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 1.082 zł oraz kwotę odsetek wynoszącą 93 zł od kwoty długu celnego nieuiszczonego w terminie. Różnica między kwotą należną a kwotą pobraną wyniosła 3.155,30 zł. Wartość celną sprowadzonego auta organ ustalił metodą zastępczą (przyjmując jako podstawę ustaloną przez biegłego wartość brutto) na kwotę 2.710 zł. Jako podstawę prawną swojej decyzji Naczelnik wskazał art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej; art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1, art. 78, art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.); art. 144, art. 181a ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL 253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm.); art. 51, art. 65 § 5 i 6, art. 73, art. 86 ust. 1 ustawy a dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.); art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 17 ust. 1pkt 1, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13, art. 33 ust. 2, 4 i 6, art. 37 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.); art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1 pkt 4, art. 20 ust. 2 i 5 oraz art. 80 ust. 1, 2 i 3 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 210, poz. 1551). Decyzję tę doręczono skarżącej 31 sierpnia 2007 r. Od powyższej decyzji w dniu 11 września 2007 r. skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc umorzenie sprawy lub przychylne jej rozpatrzenie. W złożonym dnia [...] października 2007 r. piśmie uzupełniającym odwołanie skarżąca zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 123, art. 197 i art. 187 Ordynacji podatkowej oraz art. 29 ust. 1 i art. 220 ust. 2 lit. b WKC, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania względnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań jej oraz jej małżonka. Następnie w dniu [...] listopada 2007 r. skarżąca wniosła o przesłuchanie biegłego wydającego opinię w niniejszej sprawie, zarzucając organowi I instancji wadliwość wszczęcia postępowania podatkowego oraz przedwczesne zastosowanie art. 31 WKC. Organ odwoławczy przesłuchał skarżącą i jej męża A.K., a odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania biegłego. Następnie, po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej; art. 20 ust. 3 lit. d, art. 31 ust. 1 i 2, art. 78 ust. 1, 2 i 3, art. 201 ust. 1 lit. a, art. 214 ust. 1, art. 218, art. 219, art. 220 ust. 1 i art. 245 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.); art. 51, art. 73 ust. 1, art. 86 ust. 1 ustawy a dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.)art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm.); rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L 256 ze zm.); art. 16 Protokołu 3 do umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską dotyczącą definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (Dz, Urz. WE L Nr 352 z dnia 27 listopada 2004 r. ze zm.) art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13 i 15, art. 33 ust. 2, art. 41 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.); art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1 pkt 4, art. 20 ust. 2 i 5 oraz art. 80 ust. 1, 2 i 3 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.). Powyższą decyzję doręczono skarżącej w dniu 18 stycznia 2008 r., a A.K. w dniu [...] stycznia 2008 r. zaskarżyła ją do tut. Sądu, zarzucając jej naruszenie: 1. art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na prowadzeniu postępowań podatkowych (w akcyzie i podatku od towarów i usług) w sytuacji gdy w sprawie wszczęte zostało tylko jedno postępowanie podatkowe, 2. art. 123 Ordynacji podatkowej polegające na niezapewnieniu jej czynnego udziału na etapie dokonywania weryfikacji faktury w Szwajcarii, wskutek czego naruszono zasadę aktywnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwiono obronę jej stanowiska, 3. art. 197 Ordynacji podatkowej polegające na uznaniu za wiarygodną opinię biegłego, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie w/w przepisu winno doprowadzić do wniosku, iż wskazany dokument nie może stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie, 4. art. 187 Ordynacji podatkowej polegające na ustaleniu, iż wartość celna pojazdu jest inna aniżeli zadeklarowana przez stronę postępowania oraz oparcie się w tym zakresie na wadliwej opinii biegłego, 5. art. 200 Ordynacji podatkowej polegające na niezapewnieniu stronie postępowania możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, 6. art. 29 ust. 1 WKC, art. 30 ust. 1 zd. 1 WKC w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. z art.187 Ordynacji podatkowej polegające na automatycznym uznaniu, iż skoro faktura wystawiona została przez podmiot do tego nieuprawniony, to wartość transakcyjna nie może zostać przyjęta jako podstawa obliczenia wartości celnej, 7. art. 220 ust. 2 lit. b WKC polegające na zarejestrowaniu należności celnych i podatkowych pomimo braku ku temu podstaw, 8. art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 oraz poz. 23 załącznika nr 2 rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego polegające na przyjęciu stawki podatku w wysokości 65 %, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie w/w przepisu winno doprowadzić do wniosku, iż właściwa jest stawka w wysokości 3 %. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania albo stwierdzenie nieważności kwestionowanego rozstrzygnięcia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powołują argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym złożonym dnia [...] maja 2008 r. skarżąca, powołując się na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. wydany w sprawie C-161/06, wskazała, iż nie może ponosić negatywnych konsekwencji braku opublikowania przez polskie władze krajowej wersji Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Sąd zważył: Na wstępie rozważań należy wskazać, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami tej skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu prowadzi do stwierdzenia , że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Dla rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie należało sięgnąć przede wszystkim do dorobku prawa wspólnotowego, ze szczególnym uwzględnieniem orzeczenia ETS z dnia 11 grudnia 2007 r. wydanego w sprawie C-161/06. Należy zaznaczyć, iż z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej tj. od 1 maja 2004 r. cały dorobek prawny Wspólnot, tzw. acquis communautaire obejmujący prawo pierwotne, w tym podstawowe zasady prawne sformułowane przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) oraz prawo pochodne tworzone przez organy Wspólnoty, został inkorporowany do wewnętrznego porządku prawnego i stał się prawem obowiązującym na terytorium Polski. W tym miejscu należy dokonać analizy orzeczenia ETS z dnia 11 grudnia 2007 r. wydanego w sprawie C-161/06 (Skoma - Lux v. naczelny urząd celny w Ołomuńcu), które jest wiążące dla tut. Sądu, ponieważ wykładnia prawa wspólnotowego przyjęta przez ETS na podstawie art. 234 TWE odbywa się ze skutkiem erga omnes. Z treści powołanego orzeczenia wynika, iż art. 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. Urz. L 236, str. 17) oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej sprzeciwia się temu, aby można było powołać się na obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii Europejskiej, wobec jednostek w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi przepisami przy użyciu innych środków. Trybunał stwierdził, iż taka wykładnia - poza faktem, że znajduje uzasadnienie w samym brzmieniu traktatów - jest jedyną wykładnią zgodną z zasadami pewności prawa i niedyskryminacji. Pewność prawa wymaga, aby dane przepisy wspólnotowe umożliwiały zainteresowanym osobom dokładne zapoznanie się z zakresem obowiązków, które na nie nakładają, co jest gwarantowane wyłącznie przez prawidłową publikację rzeczonych przepisów w języku urzędowym adresata. Natomiast niezgodne z zasadą równego traktowania jest, aby w taki sam sposób stosować obowiązki nałożone w przepisach wspólnotowych w starych państwach członkowskich, w których jednostki mają możliwość zapoznania się z rzeczonymi obowiązkami w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku tych państw, oraz w przystępujących państwach członkowskich, w których takie zapoznanie się było niemożliwe z uwagi na opóźnioną publikację. Trybunał podkreślił także, iż uznanie możliwości powołania się na akt, który nie został prawidłowo opublikowany w imię zasady słuszności, oznacza obciążenie jednostek w zainteresowanym państwie członkowskim negatywnymi skutkami niewykonania obowiązku, który spoczywał na wspólnotowej administracji, jakim było udostępnienie, w dniu przystąpienia, całego dorobku wspólnotowego we wszystkich językach urzędowych Unii, a na obecnym etapie prawa wspólnotowego jedyną autentyczną wersją rozporządzenia wspólnotowego jest wersja opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Nadto ETS stwierdził, iż wykładnia przepisów zawartych w art. 254 ust. 2 zdanie pierwsze WE, art. 2 i 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz art. 4 i 5 rozporządzenia Rady nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (Dz. Urz. 1958, 17 str. 385) ma na celu i powoduje odsunięcie w czasie możliwości powołania się na obowiązki, które rozporządzenie wspólnotowe nakłada na jednostki w państwie członkowskim do chwili, w której mogą one zapoznać się z tym tekstem w oficjalny sposób, pozbawiony wszelkich wątpliwości. Przenosząc powyższe rozważania Trybunału na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż podstawę prawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowiły m. in. przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L256 ze zm.), która obejmuje stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania. Rozporządzenie to zostało opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 11 listopada 2004 r. i było podstawą określenia stawki celnej dla samochodu sprowadzonego przez skarżącą w dniu [...] listopada 2004 r. Tego właśnie dnia skarżąca dokonała zgłoszenia celnego, a zatem z tą chwilą powstał dług celny. W tej sytuacji jego wysokość została określona w oparciu m. in. o przepisy rozporządzenia, które nie było jeszcze opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a tym samym nie mogły one znaleźć zastosowania do zgłoszenia celnego dokonanego w dniu [...] listopada 2004 r. Podobny pogląd wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2008 r. wydanym w sprawie I GSK 965/07, stwierdzając iż obowiązków się nie domniemywa lecz muszą one wynikać z przepisów prawa opublikowanego we właściwy sposób. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zastosowały wspólnotowe przepisy prawa materialnego, mimo braku ich publikacji w języku polskim, naruszając tym samym te przepisy, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien rozważyć czy zaistniały podstawy do zastosowania przepisów Wspólnej Taryfy Celnej do zgłoszenia celnego dokonanego w dniu [...] listopada 2004 r., mimo braku ich publikacji w tej dacie w języku polskim. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.), określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a. ( - ) Barbara Rennert ( - ) Stefan Kowalczyk ( - ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko