I SA/Go 317/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Referent Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 1525 (tysiąc pięćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] określającą dla objętego procedurą dopuszczenia do obrotu towaru w postaci używanego samochodu osobowego marki [...], sprowadzonego ze Szwajcarii w dniu [...] listopada 2004 r. (SAD nr [...]) prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu, prawidłową kwotę podatku akcyzowego, prawidłową kwotę podatku od towarów i usług oraz kwotę odsetek od nieuiszczonego w terminie długu celnego. Jak wynika z akt, stan sprawy był następujący: W dniu [...] listopada 2004 r. na podstawie jednolitego dokumentu administracyjnego SAD nr [...] skarżący dokonał zgłoszenia celnego używanego samochodu osobowego marki [...] o pojemności silnika 1987 cm3 i roku produkcji 1996 , który objęto procedurą dopuszczenia do obrotu. Zgłaszający, w związku z deklaracją o pochodzeniu towaru zamieszczoną na fakturze importowej, wskazał preferencyjną stawkę celną w wysokości 0%, podatek akcyzowy według stawki 65 % oraz podatek od towarów i usług według stawki 22 %. Wartość towaru przyjęto według rachunku z dnia [...] października 2004 r. wystawionego przez firmę [...] na kwotę 150 CHF. W trakcie postępowania weryfikacyjnego uzyskano od szwajcarskich władz celnych informację, iż firma [...] nie istnieje, względnie nie jest możliwa do ustalenia. Władze te wyjaśniły również, iż w przypadku gdy informują, że danej firmy nie można znaleźć, należy to traktować tak, że nie znaleziono żadnych wskazówek w bankach danych oraz pod podanymi adresami, że taka firma kiedykolwiek istniała. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. wszczął postępowanie celne i podatkowe dotyczące zgłoszenia celnego z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] celem ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru, retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego oraz określenia prawidłowej wysokości kwot należnych podatków z tytułu importu. W toku postępowania skarżący złożył pisemne wyjaśnienia, że samochód kupił w dobrej wierze i nie przypuszczał , że firma, w której dokonał zakupu, może nie istnieć. Według oświadczenia skarżącego zakupiony samochód miał uszkodzony silnik i skrzynię biegów, ale dokonanie kilku poprawek po zakupie pozwoliło sprowadzić zakupiony pojazd do kraju bez lawety. Powołany przez organ I instancji biegły - ekspert techniki motoryzacyjnej określił wartość rynkową brutto ( na miesiąc listopad 2004 r. ) pojazdu podobnego do objętego zgłoszeniem celnym w niniejszej sprawie , a mianowicie samochodu produkowanego w Japonii, ustalając tę wartość na kwotę 14.000 zł. W wyniku przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] określił dla sprowadzonego przez skarżącego samochodu [...] prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 632 zł, prawidłową kwotę podatku akcyzowego w wysokości 4.521 zł, prawidłową kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 2.525 zł oraz kwotę odsetek wynoszącą 218 zł od kwoty długu celnego nieuiszczonego w terminie. Różnica między kwotą zapłaconych należności a kwotą wymaganą wyniosła łącznie 7.383,60 zł. Wartość celną sprowadzonego auta organ ustalił metodą zastępczą na kwotę 6.323 zł (przyjmując jako podstawę ustaloną przez biegłego wartość brutto). W podstawie prawnej swojej decyzji organ pierwszej instancji powołał art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej; art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1, art. 78, art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.); art. 144, art. 181a ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm.); art. 51, art. 65 § 5 i 6, art. 73, art. 86 ust. 1 ustawy a dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.); art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 17 ust.1 pkt 1, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13, art. 33 ust. 2, 4 i 6, art. 37 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.); art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1 pkt 4, art. 20 ust. 2 i 5 oraz art. 80 ust. 1, 2 i 3 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 210, poz. 1551). Decyzję tę doręczono skarżącemu w dniu 24 września 2007 r. Od powyższej decyzji w dniu [...] października 2007 r. pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz umorzenie sprawy lub przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W odwołaniu podniesiono wobec decyzji organu I instancji zarzut naruszenia art. 123, art. 197 i art. 187 Ordynacji podatkowej oraz art. 29 ust. 1 i art. 220 ust. 2 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC). Jednocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z jego zeznań , jak również z zeznań małżonki. Następnie w dniu 28 listopada 2007 r. skarżący wniósł o uzupełniające przesłuchanie biegłego wydającego opinię w niniejszej sprawie, zarzucając organowi I instancji wadliwość wszczęcia postępowania podatkowego oraz przedwczesne zastosowanie art. 31 WKC. Organ odwoławczy przesłuchał skarżącego i jego żonę A.K., a odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania biegłego. Następnie, po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej Ordynacja podatkowa); art. 20 ust. 3 lit. d, art. 31 ust. 1 i 2, art. 78 ust. 1, 2 i 3, art. 201 ust. 1 lit. a, art. 214 ust. 1, art. 218, art. 219, art. 220 ust. 1 oraz art. 245 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.); art. 51, art. 73 ust. 1, art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. wprowadzającego Przepisy Wykonawcze do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL 253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm. - dalej RWKC); rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L 256 ze zm. - dalej WTC); art. 16 Protokołu 3 do umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (Dz. Urz. WEL Nr 352 z dnia 27 listopada 2004 r. ze zm.), art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13 i 15, art. 33 ust. 2, art. 41 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.); art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1 pkt 4, art. 20 ust. 2 i 5 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i ust.3 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.). Decyzję odwoławczą doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] stycznia 2008 r., a w dniu [...] stycznia 2008 r. reprezentujący A.K. radca prawny wniósł skargę do tut. Sądu, zarzucając naruszenie: 1) art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na prowadzeniu postępowań podatkowych (w sprawie akcyzy i podatku od towarów i usług) w sytuacji, gdy w sprawie wszczęte zostało tylko jedno postępowanie podatkowe, 2) art. 123 Ordynacji podatkowej polegające na niezapewnieniu stronie czynnego udziału na etapie dokonywania weryfikacji faktury w Szwajcarii, wskutek czego naruszono zasadę aktywnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwiono obronę jej stanowiska, 3) art. 197 Ordynacji podatkowej polegające na uznaniu za wiarygodną opinię biegłego, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie wyżej wymienionego przepisu powinno doprowadzić do wniosku, iż wskazany dokument nie może stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie, 4) art. 187 Ordynacji podatkowej polegające na ustaleniu, iż wartość celna pojazdu jest inna aniżeli zadeklarowana przez stronę postępowania oraz oparcie się w tym zakresie na wadliwej opinii biegłego, 5) art. 200 Ordynacji podatkowej polegające na niezapewnieniu stronie postępowania możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, 6) art. 29 ust. 1 WKC, art. 30 ust. 1 zd. 1 WKC w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. z art.187 Ordynacji podatkowej polegające na automatycznym uznaniu, iż skoro faktura wystawiona została przez podmiot do tego nieuprawniony, to wartość transakcyjna nie może zostać przyjęta jako podstawa obliczenia wartości celnej, 7) art. 220 ust. 2 lit. b WKC polegające na zarejestrowaniu należności celnych i podatkowych pomimo braku ku temu podstaw, 8) art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 oraz poz. 23 załącznika nr 2 rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego polegające na przyjęciu stawki podatku w wysokości 65 %, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie wyżej wymienionego przepisu powinno doprowadzić do wniosku, iż właściwa jest stawka w wysokości 3 %. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia albo stwierdzenie nieważności kwestionowanego rozstrzygnięcia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi , podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym złożonym w dniu [...] maja 2008 r. pełnomocnik skarżącego, powołując się na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. wydany w sprawie C-161/06 (Skoma - Lux), wskazał, iż skarżacy nie może ponosić negatywnych konsekwencji braku opublikowania przez polskie władze krajowej wersji Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć , iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako P.p.s.a.), Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami tej skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu prowadzi do stwierdzenia , że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Dla rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie należało sięgnąć do dorobku prawa wspólnotowego, ze szczególnym uwzględnieniem powołanego również przez skarżącego orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. wydanego w sprawie C-161/06. Należy bowiem pamiętać, iż z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej tj. od 1 maja 2004 r. cały dorobek prawny Wspólnot, tzw. acquis communautaire obejmujący prawo pierwotne, w tym podstawowe zasady prawne sformułowane przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) oraz prawo pochodne tworzone przez organy Wspólnoty, został inkorporowany do wewnętrznego porządku prawnego i stał się prawem obowiązującym na terytorium Polski. Dokonując natomiast analizy wyroku ETS z dnia 11 grudnia 2007 r. wydanego w sprawie C-161/06 (Skoma - Lux v. naczelny urząd celny w Ołomuńcu), należy też wskazać , że jest ono wiążące dla tut. Sądu, ponieważ wykładnia prawa wspólnotowego przyjęta przez ETS na podstawie art. 234 TWE odbywa się ze skutkiem erga omnes. Z treści powołanego orzeczenia wynika, iż art. 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. Urz. L 236, str. 33) sprzeciwia się temu, aby można było powołać się na obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii Europejskiej, wobec jednostek w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi przepisami przy użyciu innych środków. Trybunał stwierdził, iż taka wykładnia - poza faktem, że znajduje uzasadnienie w samym brzmieniu traktatów - jest jedyną wykładnią zgodną z zasadami pewności prawa i niedyskryminacji. Pewność prawa wymaga, aby dane przepisy wspólnotowe umożliwiały zainteresowanym osobom dokładne zapoznanie się z zakresem obowiązków, które na nie nakładają, co jest gwarantowane wyłącznie przez prawidłową publikację rzeczonych przepisów w języku urzędowym adresata. Natomiast niezgodne z zasadą równego traktowania jest, aby w taki sam sposób stosować obowiązki nałożone w przepisach wspólnotowych w starych państwach członkowskich, w których jednostki mają możliwość zapoznania się z przepisanymi obowiązkami w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku tych państw oraz w przystępujących państwach członkowskich, w których takie zapoznanie się było niemożliwe z uwagi na opóźnioną publikację. Trybunał podkreślił także, iż uznanie możliwości powołania się na akt, który nie został prawidłowo opublikowany w imię zasady słuszności, oznacza obciążenie jednostek w zainteresowanym państwie członkowskim negatywnymi skutkami niewykonania obowiązku, który spoczywał na wspólnotowej administracji, jakim było udostępnienie, w dniu przystąpienia, całego dorobku wspólnotowego we wszystkich językach urzędowych Unii, a na obecnym etapie prawa wspólnotowego jedyną autentyczną wersją rozporządzenia wspólnotowego jest wersja opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Nadto ETS stwierdził, iż wykładnia przepisów zawartych w art. 254 ust. 2 zdanie pierwsze TWE, art. 2 i 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz art. 4 i 5 rozporządzenia Rady nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (Dz. Urz. 1958, 17 str. 385) ma na celu i powoduje odsunięcie w czasie możliwości powołania się na obowiązki, które rozporządzenie wspólnotowe nakłada na jednostki w państwie członkowskim do chwili, w której mogą one zapoznać się z tym tekstem w oficjalny sposób, pozbawiony wszelkich wątpliwości. Przenosząc powyższe rozważania ETS na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż podstawę prawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowiły m. in. przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L256 ze zm.), która obejmuje stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania. Rozporządzenie to zostało opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 11 listopada 2004 r. , natomiast wcześniej już , bo w dniu [...] listopada 2004 r. stało się podstawą określenia stawki celnej dla samochodu [...] sprowadzonego przez skarżącego. W tej właśnie dacie skarżący dokonał zgłoszenia celnego, a w konsekwencji - z tą chwilą powstał dług celny. Jak z powyższego wynika jego wysokość została określona w oparciu m. in. o przepisy rozporządzenia, które nie było jeszcze opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a tym samym trzeba stwierdzić , że wymienione przepisy nie mogły znaleźć zastosowania do zgłoszenia celnego dokonanego w dniu [...] listopada 2004 r. Podobny pogląd wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2008 r. wydanym w sprawie I GSK 965/07, podkreślając przy tym , iż obowiązków się nie domniemywa lecz muszą one wynikać z przepisów prawa opublikowanego we właściwy sposób. W zaistniałej sytuacji Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zastosowały wspólnotowe przepisy prawa materialnego, mimo braku publikacji tych przepisów w języku polskim, co stanowiło naruszenie tego prawa, mające niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Mając wzgląd na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a dodatkowo uznając w świetle art. 135 tej ustawy, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy - uchylił także decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny powinien rozważyć, czy zaistniały podstawy do zastosowania przepisów Wspólnej Taryfy Celnej do zgłoszenia celnego dokonanego przez skarżącego w dniu [...] listopada 2004 r., mimo że tekst WTC w języku polskim został opublikowany 11 listopada 2004 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. oraz § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.), określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 P.p.s.a. ( - ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko ( - ) Joanna Wierchowicz ( - ) Stefan Kowalczyk