I SA/Go 328/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2011 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za kwiecień 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący – S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za kwiecień 2005 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100zł skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że nie ma oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi dom o powierzchni 100 m. kw. oraz 44-hektarowa nieruchomość rolna. W rubryce dotyczącej przedmiotów wartościowych wskazał sprzęt rolniczy. Odnosząc się z kolei do osiąganych dochodów wskazał na kredyt z [...] na kwotę 15.000 zł. Oświadczył, że, obok prowadzenia gospodarstwa rolnego, które ze względu na warunki atmosferyczne, jak i wzrost cen środków produkcji (które skredytował do czasu żniw 2011 r.), przy jednoczesny spadku cen skupu, nie przynosi realnych dochodów, zajmuje się działalnością gospodarczą, która również jest niedochodowa. Poinformował ponadto, że jego nieruchomości są obciążone hipoteką przymusową, a ruchomości (2 samochody) zastawem skarbowym, natomiast jego rachunek bankowy jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym, Zarządzeniem z dnia 31 maja 2011r. wezwano skarżącego do złożenia w terminie 7 dni: wyciągów ze wszystkich rachunków i lokat bankowych, zestawienia wysokości kosztów uzyskania przychodów i wartości przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej, odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług składanych w związku z tą działalnością, zestawienia wysokości otrzymanych w 2010 i 2011 roku płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, oświadczenia o posiadanych samochodach osobowych, dokumentów potwierdzających zajęcia egzekucyjne oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania. Skarżący nie złożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń. W piśmie z [...] czerwca 2011r. wniósł o połączenie spraw z jego skarg prowadzonych przed tut. Sądem, uzasadniając to faktem występowania we wszystkich sprawach tych samych stron oraz zbieżnością przedmiotów tych spraw. Ustosunkowując się do wezwania o złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń, powtórzył jedynie 2 Sygn. akt I SA/Go 328/11 twierdzenia powołane we wniosku, uzupełniając je o informację, że w ostatnich trzech miesiącach nie uzyskał przychodów z działalności gospodarczej, a jego gospodarstwo rolne na przednówku nie przynosi plonów. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 czerwca 2011r. odmówił S.M. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż skarżący - pomimo wezwania - nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego deklarowany we wniosku stan posiadania oraz podnoszone tam okoliczności faktyczne, a jedynym dokumentem jest kserokopia zawiadomienia banku o zajęciu rachunku bankowego z [...] grudnia 2010r., znajdująca się w aktach administracyjnych w równolegle prowadzonej sprawie ze skargi skarżącego pod sygn. akt I SA/Go 324/11. Podkreślił przy tym, iż sam dokument zaświadczający zajęcie rachunku bankowego pochodzący sprzed pół roku nie świadczy o tym, iż skarżący nie jest obecnie w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu, tym bardziej, iż nie przedstawił wyciągu z rachunków bankowych. Zaznaczył także, że skarżący nie odniósł się do wezwania w zakresie dopłat otrzymywanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ustosunkowując się zaś do wniosku o połączenie do wspólnego prowadzenia spraw toczących się z jego skarg podkreślił, iż każda sprawa administracyjna kreuje oddzielną sprawę sądową i w każdej z nich z osobna rozważana jest kwestia wpisu i prawa pomocy, zaś ewentualne połączenie spraw jest domeną Sądu i to tylko w razie zaistnienia ku temu wyraźnie wskazanych w ustawie przesłanek (art.111 §1 i 2 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ocenie referendarza, odrębne prowadzenie spraw nie narusza prawa skarżącego do Sądu, ponieważ w każdej ze spraw mógł wykazać istnienie przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie na przeszkodzie przyznania prawa pomocy stanął brak dokumentów pozwalających na dokonanie kategorycznych ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącego, argument o znacznej ilości spraw toczących się z jego skarg nie mógł przesądzić o zasadności jego wniosku. Pismem z dnia [...] lipca 2011r. skarżący wniósł sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego. Oświadczył, iż posiada tylko jeden rachunek bankowy zajęty przez Urząd Skarbowy, zaś gospodarstwo rolne jest obciążone hipoteką. Oświadczył także, iż nie posiada żadnych lokat bankowych i utrzymuje się aktualnie z kredytu bankowego. 3 Sygn. akt i SA/Go 328/11 Wskazał ponadto, że kwota płatności związana prowadzeniem gospodarstwa rolnego w 2010 r. wyniosła 33.745,83 zł., natomiast w 2011 r. takiej płatności nie otrzymał. W załączeniu przedłożył zestawienie o wysokości kosztów uzyskania przychodów i wartości przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej za XI 2010r., XII 2010r., I 2010r., zestawienie kosztów i przychodów gospodarstwa rolnego za 2010 r. oraz zawiadomienie o wpisie hipoteki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy obejmuje zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym może być ono przyznane skarżącemu w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art.245 §3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przepis art.246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie zaś częściowym -gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Jednak należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty 4 Sygn. akt I SA/Go 328/11 sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy zależy od oceny tych okoliczności przez sąd. W niniejszym sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie stanowi wpis od skargi w wysokości 100zł. Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, że skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów, co oznacza, iż nie wykonał w pełni wezwania Sądu, natomiast przedstawione informacje były niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym czy też częściowym jest uzasadnione. Wskazać można chociażby, że skarżący wezwany do przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych oświadczył w sprzeciwi, że ma tylko jeden rachunek bankowy zajęty przez komornika, przy czym nie przedłożył wyciągu z tego rachunku bankowego. Tymczasem Sądowi jest znane z urzędu, że w odpowiedzi na analogiczne wezwanie w sprawie o sygn. akt I SA/Go 324/11, skarżący w piśmie z [...] czerwca 2011 r. oświadczył, że posiada dwa rachunki bankowe - jeden w Banku [...] oraz w Banku [...]. Czyni to jego oświadczenia w tym zakresie niewiarygodne i prowadzi do wniosku, że skarżący świadomie nie przedstawia Sądowi swojej faktycznej sytuacji majątkowej. Złożone przez skarżącego oświadczenia nie są miarodajne dla ustalenie rzeczywistego stanu środków na kontach bankowych, co pozwoliłoby ocenić jego rzeczywiste przychody oraz wydatki. Również samo twierdzenie skarżącego o zajęciu rachunku w postępowaniu egzekucyjnym nie może być uznane za bezsprzecznie wiarygodne. Brak wspomnianych wyciągów bankowych uniemożliwia ustalenie, czy gromadzone na rachunku środki zostały zablokowane, jaki jest stan środków na rachunku, jakie są wpływy oraz wypłaty z rachunku. 5 Sygn. akt I SA/Go 328/11 Skarżący wskazał, iż prowadzi działalności gospodarczą, która w ostatnim czasie jest niedochodowa. Nie przedłożył jednak odpisów deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług za ostatni kwartał, które pozwoliłyby ustalić rzeczywisty stan prowadzonej działalności gospodarczej, zaś przedstawione zestawienie kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej za listopad i grudzień 2010 r. oraz styczeń 2011r. nie pozwala miarodajnie ustalić kondycji ekonomicznej skarżącego jako przedsiębiorcy. Nieprzedłożenie przez skarżącego wyciągów bankowych również i w tym przypadku uniemożliwia ocenę, czy rzeczywiście nie uzyskuje on żadnych przychodów związanych z prowadzoną działalnością. W zestawieniu kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej skarżący wykazał za listopad 201 Or. koszty w wysokości 2.259,35zł za grudzień 201 Or. w wysokości 6.691,19zł oraz za styczeń 2011r. w wysokości 2.076,28zł. Jako przychody wskazał jedynie odsetki bankowe w styczniu 2011r. wynoszące 10,21zł. Powyższe oznacza, że we wskazanym okresie od listopada 201 Or. do stycznia 2011r. skarżący dysponował środkami i związane były one z działalnością gospodarczą. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący został wezwany o przedłożenie zestawienia kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące. Skoro wezwanie zostało do niego skierowane w czerwcu 2011r., to przedłożenie zestawienia za okres od listopada 201 Or. do stycznia 2011r. oznacza, że żądanego zestawienia skarżący nie przedłożył. Skarżący oświadczył również, iż prowadzi gospodarstwo rolne wielkości 44 ha, które obecnie nie przynosi realnych dochodów. Zobowiązany do przedłożenia zestawienia kosztów oraz zestawienia przychodów z działalności rolniczej, przedłożył jako załącznik do sprzeciwu zestawienie kosztów i przychodów z gospodarstwa rolnego za rok 2010. Z dokumentu tego wynika, że w 2010 r. poniósł koszty w wysokości 195.515,59zł oraz uzyskał przychody ze sprzedaży zbóż w wysokości 222.332,80zł. Oznacza to, że z działalności rolniczej uzyskał dochód. Ponadto ze złożonego oświadczenia wynika, że za 201 Or. otrzymał płatność związaną z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w wysokości 33.745,83zł. Z akt sprawy o sygn. I SA/Go 1161/10, na które również powołuje się skarżący, wynika natomiast, że płatność tę (za 201 Or.) skarżący otrzymał w roku 2011, zatem dysponował środkami i z tego tytułu w okresie, kiedy inicjował postępowania sądowoadministracyjne. Oświadczenie strony, że aktualnie utrzymuje się z kredytu bankowego jest również mało wiarygodne. Zauważyć należy, że zasady doświadczenia życiowego 6 Sygn. akt I SA/Go 328/11 wskazują, że banki nie udzielają kredytów, pożyczek osobom, które nie są w stanie wykazać możliwości ich spłaty, np. ze względu na brak stałego źródła dochodu. Ponadto nieprawdziwe są twierdzenia skarżącego, że w sprawach toczących się przed tut. Sądem składał już uprzednio dokumenty, które mogą zobrazować jego sytuację finansową. W sprawach m. in. o sygn. I SA/Go 1166/10, I SA/Go 1160/10, I SA/Go 1165/10, I SA/Go 1164/10, I SA/Go 1161/10 oraz o sygnaturze I SA/Go 1169/10 skarżący również nie przedłożył wszystkich dokumentów, o które był wzywany lub przedkładał tylko ich część i to po wyznaczonym przez Sąd terminie. Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu o sygn. akt I FZ 173/11 z dnia 5 lipca 2011r., oddalającym zażalenie na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, że skarżący jest zobowiązany do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny i to w każdej sprawie, która została przez niego zapoczątkowana przez złożenie skargi. W każdej sprawie rozważana jest kwestia wpisu i prawa pomocy. Dlatego też skarżący chcąc skorzystać z prawa pomocy zobowiązany jest do przedłożenia wymaganych przez Sąd dokumentów. Odmowa ich złożenia czy też wybiórcze przedstawianie danych, nieodnoszących się zresztą do obecnej sytuacji, w konsekwencji mogło doprowadzić do nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak w niniejszej sprawie. W konkluzji należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. 7