I SA/Go 329/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2011 r. na skutek sprzeciwu wniosku S.M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za maj 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za maj 2005 r. Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że nie ma oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi dom o powierzchni 100 m ² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 44 ha. Wskazał jeszcze, że posiada sprzęt rolniczy, zaliczając go do przedmiotów wartościowych. Natomiast jako osiągane dochody skarżący podał kredyt w [...] w wysokości 15.000 zł. Oświadczył ponadto, że obok prowadzenia gospodarstwa rolnego, nieprzynoszącego realnych dochodów ze względu na warunki atmosferyczne, jak i wzrost cen środków produkcji (skredytowanych do czasu żniw 2011 r. ) oraz spadek cen skupu, zajmuje się działalnością gospodarczą w zakresie produkcji figur ogrodowych, która jednak w ostatnich latach przynosi straty. Poinformował również, że jego nieruchomości są obciążone hipoteką przymusową, a ruchomości (2 samochody) zastawem skarbowym, natomiast rachunek bankowy został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Wezwaniem z dnia 1 czerwca 2011 r. Sąd wezwał skarżącego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., do złożenia w terminie 7 dni wyciągów ze wszystkich rachunków i lokat bankowych, zestawienia wysokości kosztów uzyskania przychodów i wartości przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej, odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług składanych w związku z tą działalnością, zestawienia wysokości otrzymanych w 2010 i 2011 roku płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, oświadczenia o posiadanych samochodach osobowych, dokumentów potwierdzających zajęcia egzekucyjne oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania. Skarżący nie złożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń. W piśmie z [...] czerwca 2011 r. wniósł o połączenie spraw z jego skarg prowadzonych przed tutejszym Sądem uzasadniając to faktem występowania we wszystkich sprawach tych samych stron oraz tożsamością przedmiotu tych spraw. Oświadczył przy tym, że formalne prowadzenie bardzo wielu spraw, kiedy w rzeczywistości jest to jedna sprawa, ogranicza go w prawie powszechnego dostępu do sądu. Podniósł jeszcze, że jego sytuacja co do możliwości uiszczenia wpisu powinna być rozpoznawana przy uwzględnieniu czasu, w którym miałby taki wpis uiścić. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie przedstawił, pomimo wezwania, żadnego dokumentu potwierdzającego deklarowany we wniosku stan posiadania oraz podnoszone tam okoliczności faktyczne, a jedynym dokumentem była kserokopia zawiadomienia banku o zajęciu rachunku bankowego z [...] grudnia 2010 r., znajdująca się w aktach administracyjnych w równolegle prowadzonej ze skargi skarżącego sprawie o sygn. akt I SA/Go 324/11. Referendarz podkreślił, że sam dokument zaświadczający zajęcie rachunku bankowego, pochodzący sprzed pół roku, nie świadczy o tym, iż skarżący nie jest obecnie w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu. Tym bardziej, że nie przedstawił wyciągu z rachunków bankowych. Zaznaczył także, że skarżący nie odniósł się do wezwania w zakresie dopłat otrzymywanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ustosunkowując się do wniosku o połączenie do wspólnego prowadzenia spraw toczących się ze skarg wniesionych przez skarżącego referendarz podniósł, że każda sprawa administracyjna kreuje oddzielną sprawę sądową i w każdej z nich z osobna rozważana jest kwestia wpisu i prawa pomocy, zaś ewentualne połączenie spraw jest domeną sądu i to tylko w razie zaistnienia ku temu wyraźnie wskazanych w ustawie przesłanek (art. 111 § 1 i 2 P.p.s.a.). W ocenie referendarza odrębne prowadzenie spraw nie narusza prawa skarżącego do sądu, ponieważ w każdej ze spraw mógł wykazać istnienie przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Na przeszkodzie przyznaniu prawa pomocy stanął przede wszystkim brak dokumentów pozwalających na dokonanie kategorycznych ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącego, natomiast argument o znacznej ilości spraw toczących się z jego skarg nie mógł przesądzić o zasadności jego wniosku. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego. Oświadczył, że posiada tylko jeden rachunek bankowy zajęty przez Urząd Skarbowy oraz że gospodarstwo rolne jest obciążone hipoteką. Podał także, że nie posiada żadnych lokat bankowych i aktualnie utrzymuje się z kredytu bankowego. Wskazał ponadto, że otrzymana w 2010 r. płatność związana z prowadzeniem gospodarstwa rolnego wynosiła 33.745,83 zł., natomiast w 2011 r. takiej płatności skarżący nie otrzymał. W załączeniu przedłożył zestawienie kosztów i przychodów gospodarstwa rolnego za 2010r., zestawienie kosztów uzyskania przychodów i wartości przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej za listopad i grudzień 2010 r. oraz styczeń 2011 r. oraz zawiadomienie o wpisie hipoteki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy obejmuje zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym może być ono przyznane skarżącemu w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej . W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Niemniej należy dodać, wskazując postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. FZ 478/04 (niepubl.), w którym wyrażono taki pogląd, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z treści cytowanego przepisu art. 246 P.p.s.a. wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy zasadne jest przyznanie prawa pomocy zależy od oceny sądu. W niniejszym sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie stanowi wpis od skargi w wysokości 100 zł. Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów, co oznacza, że nie wykonał w pełni wezwania Sądu, a przedstawione informacje były niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym czy też częściowym jest uzasadnione. Wskazać można chociażby, że skarżący wezwany do przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych oświadczył w sprzeciwie , że ma tylko jeden rachunek bankowy zajęty przez komornika, przy czym nie przedłożył wyciągu z tego rachunku bankowego. Tymczasem Sądowi jest znane z urzędu, że w odpowiedzi na analogiczne wezwanie w sprawie o sygn. akt I SA/Go 324/11, skarżący w piśmie z [...] czerwca 2011 r. oświadczył, że posiada dwa rachunki bankowe – jeden w Banku [...] oraz w Banku [...]. Czyni to jego oświadczenia w tym zakresie niewiarygodne i prowadzi do wniosku, że skarżący świadomie nie przedstawia Sądowi swojej faktycznej sytuacji majątkowej. Złożone przez skarżącego oświadczenia nie są miarodajne dla ustalenie rzeczywistego stanu środków na kontach bankowych, co pozwoliłoby ocenić jego rzeczywiste przychody oraz wydatki. Również samo twierdzenie skarżącego o zajęciu rachunku w postępowaniu egzekucyjnym nie może być uznane za bezsprzecznie wiarygodne. Brak wspomnianych wyciągów bankowych uniemożliwia ustalenie, czy gromadzone na rachunku środki zostały zablokowane, jaki jest stan środków na rachunku, jakie są wpływy oraz wypłaty z rachunku. Skarżący wskazał, iż prowadzi działalności gospodarczą, która w ostatnim czasie jest niedochodowa. Nie przedłożył jednak odpisów deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług za ostatni kwartał, które pozwoliłyby ustalić rzeczywisty stan prowadzonej działalności gospodarczej, zaś przedstawione zestawienie kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej za listopad i grudzień 2010 r. oraz styczeń 2011 r. nie pozwala miarodajnie ustalić kondycji ekonomicznej skarżącego jako przedsiębiorcy. Nieprzedłożenie przez skarżącego wyciągów bankowych również i w tym przypadku uniemożliwia ocenę, czy rzeczywiście nie uzyskuje on żadnych przychodów związanych z prowadzoną działalnością. W zestawieniu kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej skarżący wykazał za listopad 2010 r. koszty w wysokości 2.259,35 zł za grudzień 2010 r. w wysokości 6.691,19 zł oraz za styczeń 2011 r. w wysokości 2.076,28 zł. Jako przychody wskazał jedynie odsetki bankowe w styczniu 2011 r. wynoszące 10,21 zł. Powyższe oznacza, że we wskazanym okresie od listopada 2010 r. do stycznia 2011 r. skarżący dysponował środkami i związane były one z działalnością gospodarczą. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący został wezwany o przedłożenie zestawienia kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące. Skoro wezwanie zostało do niego skierowane w czerwcu 2011 r., to przedłożenie zestawienia za okres od listopada 2010 r. do stycznia 2011 r. oznacza, że żądanego zestawienia skarżący nie przedłożył. Skarżący oświadczył również, iż prowadzi gospodarstwo rolne wielkości 44 ha, które obecnie nie przynosi realnych dochodów. Zobowiązany do przedłożenia zestawienia kosztów oraz zestawienia przychodów z działalności rolniczej, przedłożył jako załącznik do sprzeciwu zestawienie kosztów i przychodów z gospodarstwa rolnego za rok 2010. Z dokumentu tego wynika, że w 2010 r. poniósł koszty w wysokości 195.515,59 zł oraz uzyskał przychody ze sprzedaży zbóż w wysokości 222.332,80 zł. Oznacza to, że z działalności rolniczej uzyskał dochód. Ponadto ze złożonego oświadczenia wynika, że za 2010 r. otrzymał płatność związaną z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w wysokości 33.745,83 zł. Z akt sprawy o sygn. I SA/Go 1161/10, na które również powołuje się skarżący, wynika natomiast, że płatność tę (za 2010 r.) skarżący otrzymał w roku 2011, zatem dysponował środkami i z tego tytułu w okresie, kiedy inicjował postępowania sądowoadministracyjne. Oświadczenie strony, że aktualnie utrzymuje się z kredytu bankowego jest również mało wiarygodne. Zauważyć należy, że zasady doświadczenia życiowego wskazują, że banki nie udzielają kredytów, pożyczek osobom, które nie są w stanie wykazać możliwości ich spłaty, np. ze względu na brak stałego źródła dochodu. Ponadto nieprawdziwe są twierdzenia skarżącego, że w sprawach toczących się przed tut. Sądem składał już uprzednio dokumenty, które mogą zobrazować jego sytuację finansową. W sprawach m. in. o sygn. I SA/Go 1166/10, I SA/Go 1160/10, I SA/Go 1165/10, I SA/Go 1164/10, I SA/Go 1161/10 oraz o sygnaturze I SA/Go 1169/10 skarżący również nie przedłożył wszystkich dokumentów, o które był wzywany lub przedkładał tylko ich część i to po wyznaczonym przez Sąd terminie. Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu o sygn. akt I FZ 173/11 z dnia 5 lipca 2011 r. , oddalającym zażalenie na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, że skarżący jest zobowiązany do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny i to w każdej sprawie, która została przez niego zapoczątkowana przez złożenie skargi. W każdej sprawie rozważana jest kwestia wpisu i prawa pomocy. Dlatego też skarżący chcąc skorzystać z prawa pomocy zobowiązany jest do przedłożenia wymaganych przez Sąd dokumentów. Odmowa ich złożenia czy też wybiórcze przedstawianie danych, nieodnoszących się zresztą do obecnej sytuacji, w konsekwencji mogło doprowadzić do nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak w niniejszej sprawie. W konkluzji należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie wyżej wymienionego przepisu w zw. z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.