I SA/Go 345/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2018 r. wniosku adwokata M.K. o zasądzenie zwrotu kosztów za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A.O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. postanawia: odmówić adwokatowi M.K. przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Go 345/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A.O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] czerwca 2017r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 3 kwietnia 2018 r. (z.p.o. – k. 196 akt sądowych). W dniu 30 kwietnia 2018 skarżąca nadesłała formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 10 maja 2018 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą z opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem (pkt. 1 postanowienia). W pozostałym zakresie oddalił wniosek skarżącej (pkt 2 postanowienia). Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącą sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018r. utrzymał w mocy pkt 1 postanowienia referendarza. Jednocześnie zmienił pkt 2 ww. postanowienia w ten sposób, że ustanowił dla skarżącej adwokata i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła skarżącej pełnomocnika w osobie adwokata P.B., który korespondencję o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w niniejszej sprawie odebrał w dniu 26 lipca 2018 r. (k. 252 i 253 akt sądowych). W piśmie z dnia [...] sierpnia 2018r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała tutejszy Sąd, że w związku z wnioskiem ww. pełnomocnika postanawia zwolnić adwokata P.B. z obowiązków pełnomocnika z urzędu dla A.O. i wyznacza w jego miejsce adwokata K.K.. Adwokat K.K. korespondencję o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie odebrał w dniu 14 sierpnia 2018 r. (k. 274 i 275 akt sądowych). W dniu 30 sierpnia 2018 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) adwokat K.K. przedłożył opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Go 345/17. Postanowieniem z dnia 6 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 177 § 5 w zw. z art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zawiadomił Okręgową Radę Adwokacką, że wyznaczony w ramach przyznanego A.O. prawa pomocy adwokat K.K. wykonał po terminie obowiązek polegający na złożeniu w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt l SA/Go 345/17, opinii o braku podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej. Na skutek ww. postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła skarżącej kolejnego pełnomocnika – adwokata M.K., który korespondencję o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w niniejszej sprawie odebrał w dniu 18 września 2018 r. (k. 319 akt sądowych). W dniu 17 października 2018r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) adwokat M.K. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Go 345/17. Jednocześnie wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów sporządzenia tej opinii oświadczając, iż nie zostały one pokryte ani w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że pomimo literalnej wykładni art. 250 P.p.s.a. przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Wynagrodzenie może być przyznane jedynie za pomoc prawną, która była świadczona w sposób profesjonalny. Również Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie zajął stanowisko, że czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu nie uzasadniają przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 318/18 oraz powołane tam orzecznictwo, wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Do czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej podjętych przez adwokata, o których mowa w ww. przepisie, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaznaczyć należy, że po dokonaniu zmian art. 177 P.p.s.a. ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2015r., poz. 658) uregulowana została w sposób jednoznaczny kwestia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w razie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika po wydaniu orzeczenia oraz kwestia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z § 3 art. 177 P.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z kolei po myśli art. 177 § 4 ww. ustawy jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Tym samym termin na złożenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sądzie rozpoczyna się i kończy tak jak termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Z kolei pod pojęciem "zawiadomienia pełnomocnika", o którym mowa w art. 177 § 3 P.p.s.a. rozumie się datę zawiadomienia pełnomocnika przez właściwą okręgową radę adwokacką i od tego momentu rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2018 r. oraz powołana tam literatura). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w świetle art. 177 § 3 P.p.s.a. nie można przyjąć, że dokonanie zmiany pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Rade Adwokacką powoduje ponowne rozpoczęcie biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2017 r. sygn. akt II GZ 656/17). Termin ten biegnie od momentu wyznaczenia stronie pierwszego pełnomocnika z urzędu. Wyznaczenie stronie kolejnego pełnomocnika z urzędu w trakcie biegu tego terminu czy też po jego upływie może stanowić przesłankę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej czy też opinii o braku podstaw do jej wniesienia, gdy wyznaczony w sprawie nowy pełnomocnik takowy wiosek złoży. W rozpoznawanej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka ustanowiła skarżącej pierwszego pełnomocnika z urzędu w dniu 26 lipca 2018 r. i od tej daty biegł dla strony 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej bądź też opinii o braku podstaw do jej złożenia. Z kolei adwokat M.K. o tym, iż został ustanowiony pełnomocnikiem skarżącej z urzędu zamiast uprzednio wyznaczonego mecenasa K.K. dowiedział się w dniu 18 września 2018 r., tj. po upływie ww. terminu - minął on bowiem stronie z dniem 27 sierpnia 2018 r. Natomiast przedkładając opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Go 345/17 w dniu 17 października 2018 r. nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Tym samym uniemożliwił stronie ewentualne złożenie skargi kasacyjnej w trybie art. 177 § 4 zd.3. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że adwokat M.K. nie udzielił skarżącej rzeczywistej pomocy prawnej, co uniemożliwia przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej w postaci sporządzenia opinii o braku postaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w zw. z § 4 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji