I SA/Go 372/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 sierpnia 2013 r. wniosku "I" Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "I" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2012 roku postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Do skargi na wskazaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, "I" Sp. z o.o. (skarżąca) dołączyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółki stwierdzono, iż wartość środków trwałych spółki wynosi 30.643,31 zł, a zysk bilansowy za 2012 rok 189.380,27 zł. Spółka posiada trzy rachunki bankowe, z czego saldo dwóch na [...] czerwca 2013 r. było ujemne, a jednego dodatnie i wynosiło 1.589,89 zł. Wszystkie rachunki miały być jednak zabezpieczone do kwoty 22.324.095 zł oraz dodatkowo obciążone zajęciem egzekucyjnym. Okoliczność tę udokumentowano odpisami zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz odpisem tytułu wykonawczego. Skarżącą wezwano do złożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jej stan majątkowy, tzn. m. in. odpisów deklaracji w podatku od towarów i usług oraz deklaracji w podatku akcyzowym za ostatnie trzy miesiące, rocznego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 rok, zbiorczego zestawienia przychodów i kosztów ich uzyskania za ostatnie 3 miesiące oraz wyciągów z rachunków bankowych obrazujących saldo na wszystkich rachunkach spółki. W odpowiedzi spółka przedstawiła: - deklarację za w podatku od towarów i usług II kwartał 2013 r. w której zadeklarowano sprzedaż towarów i usług o wartości 27.714 zł brutto i nabycie towarów i usług o wartości brutto 57.865 zł, - rachunek zysków i strat ("porównawczy") obrazujący wartości na koniec 2012 roku oraz za okres od [...] stycznia do [...] czerwca 2013 r. na który przypada m. in. wartość przychodów netto ze sprzedaży wynosząca 2.603.470 zł oraz koszty działalności operacyjnej w wysokości 1.899.650,36 zł, - wyciągi z dwóch rachunków bankowych, z których saldo jednego było dodatnie i wynosiło 11,35 zł, a drugiego ujemne na kwotę (minus) 124,12 zł. W świetle oświadczeń spółki oraz przedstawionych przez nią dokumentów wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). Utarte orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na konieczność rygorystycznego podchodzenia do przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazuje się wręcz, że o istnieniu przesłanek prawa pomocy w przypadku stron będących osobami prawnymi nie przesądza nawet zerowy (bądź ujemny) stan rachunków bankowych czy kasy oraz fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony (zob. np. post. NSA: z 30 maja 2008 r. LEX 494184, z 5 czerwca 2008 r. LEX 479142 z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09 LEX 564255). Badaniu podlega całokształt sytuacji majątkowej, a nie tylko posiadane przez spółkę kwoty pieniężne. Ocena przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych odbywa się poprzez porównanie możliwości finansowych wnioskodawcy z obciążającymi ją kosztami sądowymi. W niniejszej sprawie jedyną opłatą podlegającą potencjalnie uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi. Wprawdzie nie został on jeszcze formalnie ustalony przez przewodniczącego wydziału, lecz należy przyjąć, że - z uwagi na przedmiot zaskarżenia - powinien on wynieść 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 1293 ze zm.). Z dokumentów przedstawionych przez spółkę wynika natomiast, że spółka od początku bieżącego roku uzyskała wysokie przychody oraz poniosła koszty prowadzenia działalności wielokrotnie wyższe od należnego w niniejszej sprawie wpisu od skargi. Argumentem uzasadniającym zwolnienie skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie może być fakt wykazywania straty finansowej. Jak wskazuje rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, a w szczególności wartość ponoszonych kosztów prowadzenia działalności, spółka - pomimo wykazywania straty z prowadzonej działalności gospodarczej - posiada źródła pozwalające na finansowanie swych wydatków. Jednocześnie spółka nie dowiodła, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, bądź finansowania swoich wydatków. Uzasadnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych ograniczało się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, iż wydanie zaskarżonej decyzji uniemożliwia skarżącej wykonywanie swoich zobowiązań wobec Skarbu Państwa w tym: zobowiązań podatkowych (k. 6). Twierdzenie takie było lakoniczne i nie znalazło potwierdzenia w złożonych dokumentach. Jedyne co spółka wykazała to fakt prowadzenia egzekucji z jej majątku i blokady rachunków bankowych, co - jak wskazano wcześniej - nie stanowi wystarczających przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe uprawnia wniosek, że spółka nie wykazała, by poniesienie wpisu od skargi w wysokości 500 zł przekraczało jej możliwości finansowe. W tym stanie rzeczy, postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).