I SA/Go 374/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku S.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów usług za poszczególne miesiące 2006 roku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skargą z dnia [...] maja 2011r. S.K., reprezentowany przez doradcę podatkowego S.C., zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 czerwca 2012 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.051 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie do tutejszego Sądu wpłynął wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną J.K. i córką L.K. (l.1). Podniósł, że jego dochody nie pozwalają na uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Wskazał, iż przed tutejszym Sądem prowadzone są trzy jego sprawy, a koszty z tego tytułu wyniosą ok. 3.300 zł. Skarżący oświadczył, że dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące wynosi ok. 4.000 zł. Natomiast dochody małżonki to 1.430 zł netto miesięcznie. Wskazał również, że koszty i opłaty z tytułu utrzymania mieszkania wynoszą ok. 700 zł netto. Nadto zobowiązany jest do zapłaty rat podatku w wysokości 1762 zł, 900 zł i 151 zł. Spłaca również kredyt mieszkaniowy w wysokości ok. 1.700 zł. Zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2012 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wezwano pełnomocnika skarżącego do przedłożenia dodatkowo: - wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego małżonki za ostatnie dwa miesiące; - odpisu zeznania (zeznań) podatkowego skarżącego i jego żony w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r.; - dokumentów potwierdzających wartość wynagrodzenia za pracę netto żony skarżącego, - zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisów deklaracji podatkowych w podatku od towarów usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z ta działalnością; - oświadczenia skarżącego o miesięcznych kosztach utrzymania rodziny obejmującego wyszczególnienie kwot przeznaczonych na określone cele oraz czy skarżący bądź jego żona są właścicielami samochodów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył: - zeznania podatkowe w podatku: swoje, w którym zadeklarowano dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 66.939,93 zł brutto oraz żony, gdzie zadeklarowano przychód ze stosunku pracy w wysokości 19.069,02 zł brutto, - podsumowanie księgi przychodów i rozchodów dokumentujące obroty w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, z której wynika, że przychody za pierwsze siedem miesięcy 2012 roku wyniosły 243.642,71 zł, a koszty 198.928,66 zł (różnica: 44.714,05 zł), - odpisy deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług (VAT-7) za czerwiec, lipiec i sierpień 2012 r. gdzie zadeklarowano: za czerwiec sprzedaż netto w kwocie 31.430 zł, a nabycie towarów i usług o wartości netto 12.999 zł, za lipiec sprzedaż netto 41.775, a nabycie towarów i usług o wartości netto 19.201 zł, a za sierpień sprzedaż netto w kwocie 36.611, a nabycie towarów i usług o wartości netto 18.388; - zaświadczenie z którego wynika, że żona skarżącego uzyskuje wynagrodzenie za pracę wynoszące 2.135,90 zł brutto; - wyciągi z trzech rachunków bankowych skarżącego za okres od [...] czerwca do [...] lipca 2012 r. , saldo których jest ujemne i w jednym przypadku wynosi -49.529,68 zł, w drugim -49.009,82, a w trzecim -62.891,52 zł; - wyciągi z rachunku bankowego żony za czerwiec i lipiec 2012 r. z którego wynikało, że na [...] czerwca 2012 r. saldo rachunku było dodatnie i wynosiło 47.282,54 zł a na [...] lipca 2012 r. było również dodatnie i wynosiło 21.905,75 zł; - oświadczenie skarżącego, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 5.700 zł (przy uwzględnieniu raty kredytu hipotecznego); - oświadczenie żony skarżącego w którym podała, że w lutym 2012 r. otrzymała zachowek w wysokości 17.181,15 zł, a kwota ta należy do jej majątku odrębnego. Postanowieniem z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt I SA/Go 374/12 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach uzasadnienia postanowienia wskazano, że skarżący wraz z małżonką uzyskują stałe dochody: z wynagrodzenia za pracę oraz z działalności gospodarczej. W ujęciu pierwszych siedmiu miesięcy średni miesięczny dochód skarżącego z wyniósł 6.387 zł brutto, zaś wynagrodzenie netto jego żony wynosi ok. 1.500 zł miesięcznie. Jednocześnie żona skarżącego posiada oszczędności gotówkowe (na [...] lipca 2012 r. - 21.700,12), które mogą być przeznaczone na pokrycie wpisów we wszystkich sprawach ze skarg skarżącego (łącznie 3.381 zł) bez zauważalnego uszczerbku dla stanu majątkowego małżonków, nie mówiąc już o niebezpieczeństwie uszczerbku dla utrzymania koniecznego, stanowiącego prawne ekonomiczne kryterium oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł skutecznie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano wraz z wymaganymi dokumentami przedłożono oświadczenie, że środki będące na koncie bankowym małżonki skarżącego nie stanowią wspólnego majątku. W ocenie pełnomocnika skarżącego kwoty te nie powinny być brane pod uwagę przy majątku. Zobowiązania podatkowe dotyczą okresu kiedy skarżący był stanu wolnego więc nie dotyczą jego żony. W tej sytuacji żona skarżącego w żadnym stopniu nie jest zobowiązania do zapłaty podatku. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego stwierdził, że S.K. nie posiada możliwości zapłaty opłat sądowych co powoduje, że konstytucyjne prawo do sądu jest w tym przypadku ograniczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Zgodnie z regulacją art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zostały przez skarżącego spełnione. Z analizy przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika bowiem (co też słusznie zauważył referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 7 września 2012 r.), że J. i S. małżonkowie K. uzyskują stałe dochody. Skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej, a jego żona z wynagrodzenia za pracę. W ujęciu pierwszych siedmiu miesięcy średni miesięczny dochód skarżącego z wyniósł 6.387 zł brutto, zaś wynagrodzenie netto jego małżonki wynosi ok. 1.500 zł miesięcznie. Podkreślić należy, że żona skarżącego posiada oszczędności gotówkowe (na [...] lipca 2012 r. - 21.700,12), które wystarczą na pokrycie wpisów we wszystkich sprawach prowadzonych przed tutejszym Sądem ze skarg S.K. – bowiem łącznie jest to kwota 3.381 zł. W ocenie Sądu uszczuplenie oszczędności małżonki skarżącego o wskazaną wyżej kwotę nie spowoduje uszczerbku stanu majątkowego małżonków, a zwłaszcza uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. W złożonym sprzeciwie pełnomocnik skarżącego podniósł, że środki będące na koncie bankowym małżonki skarżącego nie stanowią wspólnego majątku małżonków, wobec czego nie powinny być brane pod uwagę przy ocenie majątku skarżącego. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że zobowiązania podatkowe, będące przedmiotem skarg do tutejszego Sądu, dotyczą okresu kiedy skarżący był stanu wolnego, nie dotyczą zatem jego żony. W takiej sytuacji, w ocenie pełnomocnika skarżącego, nie jest ona zobowiązania do zapłaty podatku. Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że pomimo tego, iż zobowiązania podatkowe powstały przed zawarciem związku małżeńskiego przez skarżącego, w ocenie sytuacji majątkowej skarżącego nie można pominąć oszczędności jego małżonki. Jak wynika bowiem z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 788) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z małżonką J.K. zatem oceniając w jakim stopniu uiszczenie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny należało wziąć pod uwagę dochody, oszczędności i wydatki obojga małżonków, bowiem oboje obowiązani są wspierać się w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Zaznaczyć należy, ze w świetle powyższych przepisów małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu ustanowiona rozdzielność majątkowa małżonków czy też moment powstania zobowiązania podatkowego. Podkreślić bowiem należy, że uiszczenia wpisu sądowego nie można utożsamiać ze spłatą zobowiązania podatkowego. Nadto, w ocenie Sądu, za zwolnieniem od kosztów sądowych nie przemawia również okoliczność ponoszenia przez skarżącego znacznych wydatków związanych ze spłatą kredytu hipotecznego. Koszty sądowe stanowią bowiem należności Skarbu Państwa i powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a zobowiązania prywatne takie jak rata kredytu hipotecznego nie mają przed nimi pierwszeństwa (post. NSA z 20 października 2011 r. I OZ 783/11 LEX 984400). Również sam fakt prowadzenia wielu postępowań nie jest wystarczający do zwolnienia strony z ponoszenia kosztów sądowych. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.