I SA/Go 379/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant Asystent sędziego Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę. M.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie stwierdzało, że odwołanie skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze Spółką Zakład "M" sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. w łącznej kwocie 10.052 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 5.341 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 772,14 zł. zostało wniesione z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności M.K. – prezesa zarządu "M" sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki z tytułu: - podatku dochodowego od osób fizycznych za 10-12/2006, 1-12/2007, 1-12/2008 i 1-12/2009 oraz w podatku od towarów i usług za 10-12/2006 i 1,2,4/2007 w kwocie 234.478,36 zł; - odsetek za zwłokę od tych zaległości; - kosztów postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu tym organ podatkowy zawarł pouczenie, że w myśl art. 146 § 1 i § 2ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. – powoływanej dalej jako O.p.) w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania niniejszego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Przesyłka zawierająca odpis powyższego postanowienia skierowana do skarżącego została zwrócona do organu podatkowego przez Urząd Pocztowy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Skarżący z treścią powyższego postanowienia zapoznał się w dniu 15 listopada 2011 r. w siedzibie organu podatkowego - Naczelnika Urzędu Skarbowego, gdzie skarżący został zapoznany z dowodami i materiałami zebranymi w toku postępowania. Powyższe zostało potwierdzone w protokole z tego samego dnia. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 116 § 1 i § 2, art. 107 § 1, § 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1, art. 109 § 2 i art. 210 O.p., orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze Spółką Zakład "M" Spółka z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Decyzja ta po dwukrotnym awizowaniu w dniach 28 listopada i 6 grudnia 2011 r. została zwrócona do organu podatkowego z adnotacją "nie podjęto w terminie". Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. (nadanym 19 grudnia 2011r.) skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o ponowne doręczenie przesyłki o numerze "[...]" związanej z prowadzonym postępowaniem podatkowym. Skarżący wskazał, że nie mógł podjąć przedmiotowej przesyłki z uwagi na częsty pobyt poza miejscem zamieszkania związany z wyjazdami w sprawach zawodowych. W przedmiotowym piśmie skarżący wskazał również inny adres do doręczeń. W odpowiedzi na powyższe pismo Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] grudnia 2011 r. przesłał skarżącemu ponownie decyzje z dnia [...] listopada 2011 r. Jednocześnie poinformował skarżącego, że doręczenie tych decyzji nastąpiło w dniu 13 grudnia 2011 r. w trybie art. 150 ustawy O.p. administracyjnym. Organ wyjaśnił skarżącemu, że doręczenie w trybie art. 150 O.p. nastąpiło z uwagi na fakt, iż nie poinformował urzędu skarbowego o swojej nieobecności spowodowanej wyjazdem, a także o zmianie adresu do korespondencji pomimo, że wiedział o toczącym się postępowaniu. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego "o przywrócenie terminu doręczenia na dzień 28 grudnia 2011 r., w którym odebrał załączone do pisma z dnia [...] grudnia 2011 r. decyzje." Skarżący podniósł, że art. 146 O.p. ustala obowiązek powiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, jednakże on adresu nie zmienił. Wskazał, że skrytkę pocztową podał dla ułatwienia doręczeń. Stwierdził również, że wiedział o toczącym się postępowaniu, jednakże nie wiedział w jakim czasie przyjdzie do niego korespondencja. Częste wyjazdy w sprawach zawodowych utrudniają mu odbiór korespondencji, jednakże nie są one tak długie by za każdym razem informować o tym organ podatkowy. Z kolei pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżący wniósł odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r., m.in. do decyzji o nr [...]. Pismo skarżącego z dnia [...] stycznia 2011 r. organ potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 O.p. stwierdził, że odwołanie skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania. U uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że przesyłkę poleconą zawierającą decyzję od której złożone zostało odwołanie, po nieudanej próbie doręczenia w dniu [...] listopada 2011r. pozostawiono na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym do dyspozycji adresata. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym listonosz umieścił w skrzynce pocztowej adresata. Powtórne awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 6 grudnia 2011 r. Przesyłka w dniu 13 grudnia 2011 r. została zwrócona do nadawcy. Organ odwoławczy wskazał, że doręczenie decyzji nastąpiło 12 grudnia 2011 r. W związku z powyższym termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 27 grudnia 2011r. Natomiast odwołanie skarżącego zostało nadane 11 stycznia 2012 r. Organ wskazał, że dyspozycja art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, ma charakter bezwarunkowy. Zatem w przypadku stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia środka odwoławczego, organ podatkowy drugiej instancji obligatoryjnie wydaje postanowienie o uchybieniu terminowi, kończące postępowanie podatkowe w sprawie. Powyższe postanowienie M.K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jego uchylenie. Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że ocena wniosku o przywrócenie terminu przez organ jest subiektywna. Wskazał, że nie może z góry zakładać, iż otrzyma jakąś korespondencję i to z Urzędu Skarbowego czy z innej instytucji, pomimo wiedzy o toczącym się postępowaniu. Skarżący podniósł, że Urząd Skarbowy jest zobowiązany do udzielenia wszelkich informacji istotnych dla strony i sposobie w jaki będzie przebiegało postępowanie, czego w ocenie skarżącego, w dniu [...] listopada 2011r. organ I instancji nie uczynił. Skarżący wskazał, iż niezwłocznie poprosił o powtórne przesłanie korespondencji i wskazał adres korespondencyjny, co świadczy o poważnym podejściu do sprawy. Nadto skarżący poinformował, że zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. również postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Jednocześnie wskazać należy, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), co daje mu podstawy do całościowej kontroli zaskarżonego aktu oraz postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wydanie. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] stwierdzające, że odwołanie skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast zarzuty podniesione w skardze w zasadnie odnoszą się do postanowienia dotyczącego odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zgodnie z regulacją art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie to wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Postępowanie odwoławcze sensu stricto, tj. postępowanie przed organem odwoławczym rozpoczyna się od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak formalnych przesłanek dopuszczalności odwołania, to winno nastąpić wydanie aktu administracyjnego, kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten, przybierający na podstawie art. 228 O.p. formę postanowienia, nie tylko kończy zatem etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie odwoławcze. Zgodnie z treścią art. 228 O.p. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (...) uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma miejsce wówczas, gdy odwołanie zostanie złożone po upływie przewidzianego w art. 223 § 2 O.p. 14-dniowego terminu. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie. Jest to bowiem okoliczność (kategoria) obiektywna. Treść art. 228 O.p. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na związany charakter rozstrzygnięcia (zwrot "organ... stwierdza"). Nie pozostawiono tu organowi odwoławczemu jakiejkolwiek sfery uznania. Stwierdzenie uchybienia terminu występuje w sytuacji gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Zastosowanie art. 228 O.p. nie jest uzależnione od woli organu. Organ na "długość" tego terminu nie ma żadnego wpływu. Został on określony ustawowo i nie jest zależny w żadnej mierze od woli organu. Terminy do wnoszenia odwołania są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane lub skracane przez organ administracji publicznej, terminami procesowymi obliczanymi według przepisów kodeksu oraz terminami zawitymi, których upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu (por. W. Siedlecki, Postępowanie cywilne, 1972, s. 417-418). Treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym organ podatkowy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1663/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl). Wobec powyższego wskazać należy, że warunkiem skutecznego odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia. Uchybienie temu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania a decyzja ta staje się ostateczna, co tym samym wyklucza merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym. Zatem, organ II instancji w pierwszej kolejności bada, czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. W razie zaś wniesienia odwołania z przekroczeniem ustawowego terminu, stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.) i odstępuje od merytorycznego rozpatrzenia odwołania. W przypadku wniesienia odwołania po terminie wraz z wnioskiem o jego przywrócenie (jak w niniejszej sprawie) organ odwoławczy nie może wydać postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania przed rozpatrzeniem tego wniosku, bowiem jego uwzględnienie wyłącza możliwość wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Mając na uwadze powyższe rozważania w istocie w niniejszej sprawie, należy ustalić datę doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. oraz datę wniesienia do tej decyzji odwołania. Z akt administracyjnych wynika, że decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. od której odwołanie złożył skarżący, została doręczona w dniu 12 grudnia 2011 r. w trybie art. 150 § 2 O.p. Jak wynika z regulacji art. 150 § 1 pkt 1 i § 2 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu pozostawienia przesyłki umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni od pierwszego awizowania przesyłki, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Powyższy przepis umożliwia zatem przyjęcie fikcji prawnej, że pismo którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. W celu uchylenia się od negatywnych następstw przyjętej przez ustawodawcę fikcji prawnej strona musi uprawdopodobnić, że nie otrzymała zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym (tzw. awiza) i nie wiedziała o złożeniu pisma. W niniejszej sprawie skierowania do skarżącego przesyłka zawierająca decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r. została zwrócona organowi podatkowemu po dwukrotnym zawizowaniu w dniach 28 listopada i 6 grudnia 2011 r. Zawierała wszystkie niezbędne adnotację urzędu pocztowego pozwalające na uznanie jej za doręczoną w trybie art. 150 O.p. Skarżący w niniejszej sprawie nie kwestionował prawidłowości doręczenia decyzji, w żaden sposób nie wykazał, że doręczenie powyższej decyzji było wadliwe. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że decyzje z dnia [...] listopada 2011 r. zostały skutecznie doręczone z dniem 12 grudnia 2011 r. W takim przypadku termin do wniesienia odwołań, od powyższych decyzji, w tym od decyzji o nr [...] upływał skarżącemu z dniem 27 grudnia 2011 r. Skarżący odwołanie od decyzji złożył w dniu 11 stycznia 2012 r., a więc z uchybieniem terminowi określonemu w art. 223 § 2 O.p. Skarżącemu również nie przywrócono terminu do złożenie odwołania. Organ odwoławczy przyjął, że pismo skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011r., w tym od decyzji o nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] wskazując, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W tym stanie rzeczy, prawidłowo organ wydał postanowienie określone w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Mając powyższe na uwadze przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że jest ono zgodne z prawem. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił. | | | |