I SA/Go 381/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A.M. i S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości. Skarżący, A. i S.M., wnieśli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Z akt sprawy wynikał następujący stan faktyczny. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z [...] grudnia 2009 r. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku A. i S.M., w toku którego dokonał zajęcia nieruchomości, położonych w [...], dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgi wieczyste o numerach [...]. Pismem z [...] grudnia 2018 r. uzupełnionym pismem z [...] grudnia 2018 r., zobowiązani wystąpili do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, w toku egzekucji z nieruchomości, położonych w [...] w szczególności wstrzymania licytacji ww. nieruchomości wyznaczonej na ostatni dzień roboczy przed wigilią tj. na 21 grudnia 2018 r. Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych zawarli również w piśmie z [...].12.2081 r. stanowiącym skargę na obwieszczenie o licytacji nieruchomości. W pismach tych wskazali, że operat szacunkowy na podstawie którego ma zostać przeprowadzona licytacja, został sporządzony blisko 3,5 roku temu tj. [...].05.2015r. Wyznaczenie tak niedogodnego terminu na licytację, przy nieaktualnym operacie szacunkowym - jako, że ten był ważny 12 miesięcy – rodzi ich zdaniem uzasadnienie podejrzenie, że licytacja została zorganizowana pod konkretnego nabywcę. Postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej działając na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 23 § 6 i 8 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej zwana u.p.e.a.), odmówił skarżącym wszczęcia postępowania w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych. Stwierdził, że w związku ze zmianą z dniem 1 stycznia 2016 r. brzmienia art. 23 § 6 u.p.e.a, postępowanie w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego nie może być wszczęte na wniosek zobowiązanego. W zażaleniu skarżący zarzucili naruszenie przepisów o postępowaniu poprzez uznanie, że skarżący będąc stroną postępowania egzekucyjnego, żądali wszczęcia jakiegoś zupełnie odrębnego postępowania oraz że do egzekucji wszczętej przed datą wejścia w życie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia [...].07.2015 r., mają zastosowanie znowelizowane przepisy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] marca 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu powołując się na szereg orzeczeń sądów administracyjnych wskazał, że u.p.e.a. nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika, co skutkuje odmową wszczęcia postępowania. Podkreślił, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowanie egzekucyjnego przez organ nadzoru na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a. muszą mieć charakter szczególnie wyjątkowy. Ponadto przepisy wprowadzając ustawę z 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej, nie zawierają uregulowań ograniczających stosowanie przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a. w nowym brzmieniu wyłącznie do postępowań egzekucyjnych wszczętych po dacie nowelizacji, a zatem znajdują zastosowanie wprost do wszystkich postępowań egzekucyjnych, w tym również prowadzonych przed wprowadzeniem zmiany, o której mowa powyżej. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powielono zarzuty zawarte w zażaleniu, wnosząc o wstrzymanie prowadzonej egzekucji oraz uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podali, że wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie obejmował wszczęcia jakiegoś nowego postępowania, lecz dotyczył postępowania egzekucyjnego już wszczętego. Z kolei nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 10.07.2015 r., która weszła w życie w dniu 1.01.2016 r. nie ma zastosowania do postępowania egzekucyjnego wszczętego przed datą tej nowelizacji. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Istota sporu sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego, istnieje prawna możliwość wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że administracyjne postępowanie egzekucyjne, to zorganizowany ciąg czynności podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu doprowadzenia przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną. W ramach tego postępowania organy te oraz podmioty podejmują szereg czynności materialno - technicznych oraz czynności procesowych, w tym także wydają egzekucyjne akty administracyjne. Podmiotom, w stosunku do których podejmowane są te działania, a także wierzycielom przysługuje katalog instrumentów - środków prawych związanych z ochroną ich praw w toku postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2017r., sygn. akt II GSK 3223/15). W powołanej przez organy ustawie z 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej - w art. 39 wprowadzono zmiany w ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) m.in. w kluczowym w niniejszej sprawie § 6 art. 23 tej ustawy, zgodnie z którym organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Zmiany wprowadzone ww. ustawą obowiązują od 1 stycznia 2016 r. Jednakże w art. 68 ww. ustawy zmieniającej wskazano, że do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym, i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten dotyczy zainicjowanych procesów "wpadkowych" w toku postępowania egzekucyjnego rozpoczętych przed dniem wejścia w życie nowelizującej ustawy (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 1890/17 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie takim postępowaniem "wpadkowym" w toku toczącego się wobec skarżących postępowania egzekucyjnego jest rozpatrzenie złożonego przez skarżących wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Wniosek ten skarżący złożyli w grudniu 2018 r., a więc po wyjściu w życie przepisów nowelizujących art. 23 § 6 u.p.e.a. Powoływanie się zatem przez skarżących na fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego o wiele wcześniej, przed dniem 1 stycznia 2016 r., jest niezasadne. W świetle ww. przepisów nie chodzi bowiem o sytuację wszczęcia samego postępowania egzekucyjnego, lecz postępowań w jego trakcie (wszczętych wnioskami lub skargami). Zatem to, że egzekucja została wszczęta przed styczniem 2016 r., nie oznacza, że wniosek skarżących mógłby zostać rozpoznany, co do istoty w oparciu o art. 23 § 6 sprzed nowelizacji, jak chciałaby tego zdaje się strona skarżąca. Jak już bowiem Sąd wskazał, przepisy sprzed nowelizacji stosuje się jedynie do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed dniem wejścia w życie ustawy z 10 lipca 2015 r. i niezakończonych do dnia wejścia w życie. Należy również zwrócić uwagę, że ww. nowelizacja art. 23 § 6 u.p.e.a. doprecyzowała jedynie treść omawianego przepisu, bowiem do dnia 1 stycznia 2016 r. art. 23 § 6 u.p.e.a. stanowił, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Wprowadzoną zmianą jednoznacznie wskazano, że czasowe wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego możliwe jest wyłącznie z urzędu. Ustawodawca uwzględnił zatem jednolitą linię orzeczniczą sądów administracyjnych, która wyjaśniała ewentualną wątpliwość wynikającą z treści omawianego przepisu w brzmieniu sprzed nowelizacji. W wyrokach tych, sądy wskazywały, że u.p.e.a. nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika. Wniosek dłużnika o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru mógłby, co najwyżej, zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie i w ramach tej kontroli dokonanie wstrzymania tychże czynności (zob. wyrok NSA z 22 kwietnia 2010 r., II FSK 472/10). Uprawnienie organu nadzoru do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ egzekucyjny powstaje w przypadku rozpatrywania zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego, jak też w przypadkach przeprowadzenia z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym. Tym samym, co należy podkreślić, zarówno przed jak i po nowelizacji, art. 23 § 6 u.p.e.a. nie przewiduje możliwości wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego. Jeśli strona z takim wnioskiem wstąpi do organu nadzoru może on jedynie stanowić impuls do podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu (por. P. Przybysz, Administracyjne środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 2012, s. 69-70). Skoro zatem wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego następuje z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to bez znaczenia pozostaje ewentualny wniosek skarżących w tym przedmiocie. Ustawodawca wyraźnie w art. 23 § 6 u.p.e.a. wskazał, że organy nadzoru mogą wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ z urzędu. Jeżeli zaś tak to skarżący wnosząc o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, bezpodstawnie oczekiwali merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Tak więc, gdy nie było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, to organy słusznie na mocy art. 18 u.p.e.a. zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. i odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Niewątpliwie bowiem, wystąpiła przesłanka przedmiotowa do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania tj. brak podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia załatwiającego wniesione podanie. Tym samym, brak również podstaw, by w ramach niniejszego postępowania, odnosić się do przedstawionych przez stronę w uzasadnieniu skargi okoliczności dotyczących aktualności operatu szacunkowego czy też terminu licytacji. Nadmienić jednak należy, że skarżący nie zostali pozbawieni ochrony prawnej w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Dysponują oni bowiem określonymi uprawnieniami, jak choćby skargą na czynności egzekucyjne, która jak wynika z akt, została w niniejszej sprawie wniesiona. To natomiast, że skarżący nie uzyskali zamierzonego rezultatu w ramach postępowania zainicjowanego tego rodzaju skargą, nie oznacza, że prawnie dopuszczalne staje się rozpoznanie ich wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Z tych tez przyczyn oraz na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325) Sąd skargę oddalił.