I SA/Go 382/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi P.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2018 roku do czerwca 2021 roku oraz od lipca 2021 roku oddala skargę w całości. P.J. (Skarżący) pismem z dnia [...] listopada 2023 r. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy, SKO) z dnia [...] nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Zarządu Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika następujący stan sprawy. W dniu [...] grudnia 2022 r. Zarząd Z. wezwał P.J. do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub wyjaśnień dotyczących przyczyn niezłożenia deklaracji dla nieruchomości zamieszkałej, położonej w miejscowości K. W odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2022 r. P.J. wskazał, że na ww. nieruchomości zamieszkuje jego pięcioosobowa rodzina. Jednocześnie odmówił złożenia deklaracji, argumentując, że nie posiada niezagospodarowanych odpadów komunalnych. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla ww. nieruchomości zamieszkałej za okres od stycznia 2018 r. W toku postępowania organ ustalił, że P.J. wraz z rodzinąmieszka w części domu w miejscowości K., którego jest współwłaścicielem (pozostali współwłaściciele prowadzą odrębne gospodarstwo domowe). Na podstawie danych uzyskanych m.in. z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. oraz Miejskiego Zakładu Komunalnego sp. z o.o. w W. organ potwierdził, że pięcioosobowa rodzina zamieszkuje nieruchomość w okresie objętym postępowaniem. Przyjął, że na ww. nieruchomości od dnia [...] prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów komunalnych. Decyzją z dnia [...] Zarząd Z. określił P.J. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, odbieranymi z terenu nieruchomości zamieszkałej, znajdującej się w miejscowości K., a) za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. wynoszącą 65.00 zł miesięcznie, b) za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2020 r. wynoszącą 75.00 zł miesięcznie, c) za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. wynoszącą 120.00 zł miesięcznie, d) od dnia 1 lipca 2021 r. wynoszącą 160.00 zł miesięcznie.Organ decyzję wydał m. in. na podstawie: uchwały nr lV/17/2015 Zgromadzenia Z. z dnia [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty, w treści której określono, iż stawka opłaty od dnia 1 czerwca 2015 r. wynosi 13,00 zł miesięcznie od każdej osoby zamieszkującej nieruchomość, jeżeli odpady komunalne zbierane i odbierane są w sposób selektywny; uchwały nr [...] Zgromadzenia Z. z dnia [...] zmieniającej uchwałę w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty, w której wskazano, że od dnia 1 stycznia 2019 r. stawka opłaty wynosi 15,00 zł miesięcznie od osoby przy selektywnej zbiórce odpadów komunalnych; uchwały nr [...] Zgromadzenia Z. z dnia [...] zmieniającej uchwalę w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawia tej opłaty, w której ustalono stawkę począwszy od dnia 1 kwietnia 2020 r. w wysokości 24.00 zł miesięcznie za osobę oraz uchwały nr [...] Zgromadzenia Z. z dnia [...] zmieniającej uchwałę w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty, w której wskazano, że z dniem 1 lipca 2021 r. stawka opłaty wynosi 32.00 zł miesięcznie od każdej osoby zamieszkującej nieruchomość, jeżeli odpady komunalne zbierane i odbierane były w sposób selektywny. Organ wskazał, że opłata miesięczna stanowi iloczyn liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W odwołaniu P.J. wniósł o umorzenie rat przeszłych i zwolnienie z przyszłych rat. Przedstawił swoją sytuację rodzinną i podkreślił, że postępowanie jego było i jest spowodowane sytuacją skrajną. Organ odwoławczy podtrzymał decyzję Zarządu Z. W ocenie SKO w sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 6o ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, bowiem deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uwzględniająca ilość zamieszkujących osób nie została złożona, począwszy od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca.Podkreślił, że złożenie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest opcjonalne, a obligatoryjne wynikające z założeń wskazanej ustawy. W zakresie wniosku o umorzenie zaległości, organ wskazał, iż kwestia ta może być rozważana dopiero w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości, a nie w postępowaniu w sprawie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. P.J. nie zgodził się decyzją organu II instancji i pismem z dnia [...] listopada 2023 r. złożył skargę do tutejszego sądu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podał, że opłata za gospodarowanie odpadów komunalnych powinna być uchylona, bo takie odpady nie istnieją w obecnym stanie faktycznym. Zdaniem Skarżącego decyzja w sposób oczywisty narusza prawa materialne właściciela rzeczy, o których organy były informowane od początku, iż właściciel nie porzuca tych rzeczy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie z [...] marca 2023 r. Skarżący wniósł o umorzenie zaległości w całości z uwagi na swoją trudną sytuację materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z zm., dalej jako: P.p.s.a.) rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. Spór w sprawie dotyczy ustalenia, czy organy zasadnie obciążyły Skarżącego opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżącyodmówił złożenia deklaracji, ponieważ w jego ocenie nie posiada niezagospodarowanych odpadów komunalnych. Podniósł, że "... żadnej rzeczy nie porzuca.W ten sposób nic nie może stać się odpadem. Ale rzeczą mająca realną wartość." Potwierdził, że nieruchomość jest zamieszkała przez jego pięcioosobową rodzinę. W ocenie Sądu stanowisko Skarżącego jest niezasadne.Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (DZ. U. z 2023 r., poz. 1469 z zm., dalej jako: u.p.c.g.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku między innymi przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie (pkt 3) oraz pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnym (pkt 3b).Natomiast na gminie ciąży obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są w związku z tym obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o czym stanowi art. 6h u.c.p.g. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i pkt 1 u.c.p.g.).Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m u.c.p.g.).Zgodnie natomiast z art. 6o wskazanej ustawy w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez gminy metody, a w przypadku ich braku – uzasadnione szacunki. Z powyższych przepisów należy wywnioskować, że każdy właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, obowiązany jest ponieść opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi i to niezależnie od tego czy odpady te posiada czy też nie.Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter ekwiwalentnego świadczenia obowiązkowego, które obowiązkowo należy uiszczać dopóty, dopóki spełnia się ustawowe przesłanki, precyzowane w odpowiednich uchwałach będących aktami prawa miejscowego. Taką przesłanką jest bycie właścicielem nieruchomości zamieszkałej (wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2599/16 - powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem gminy jest zorganizowanie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W konsekwencjinieruchomość Skarżącego również jest objęta przewidzianym systemem odbioru odpadów komunalnych przez gminę.Bez znaczenia zatem pozostają okoliczności podnoszone przez Skarżącego wskazujące na samodzielne zagospodarowanie odpadów komunalnych. Z powyższych względów sporna opłata jest niekiedy nazywana "podatkiem śmieciowym". Ma ona, tak jak podatek, charakter przymusowy i bezzwrotny. Jednak z uwagi na wskazanie w art. 6r ust. 2u.c.p.g., że z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina pokrywa koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, opłata ta ma element odpłatności odróżniający ją od podatków. Z niespornych okoliczności sprawy wynika, że Skarżący, współwłaściciel zamieszkałej nieruchomości, nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zaś nieruchomośćw wskazanym w decyzji okresie była zamieszkana przez 5 osób, co potwierdza sam Skarżący. Oznacza to naruszenie przez Skarżącego art. 6m pkt 1 u.c.p.g., a zarazem zobowiązuje organ I instancji do wydania decyzji na podstawie art. 6o u.c.p.g., określającej Skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podsumowując, Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały wymienione przepisy ustaw oraz aktów prawa miejscowego. Poczynione przez organ ustalenia w zakresie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., od dnia 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2020 r., od dnia 1 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r.,od dnia 1 lipca 2021 r., co do którychSkarżącyniezgłosiłzastrzeżeń, wynikają z prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego. Odnosząc się do zgłoszonego w piśmie z [...] marca 2024 r. wniosku o umorzenie opłaty Sąd podkreśla, że trudna sytuacja materialna Skarżącego jest mu znana również z akt postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy (sygn. akt I SPP 81/23). Jednak stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznający niniejsza sprawę nie ma prawnej możliwości umorzenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wskazać należy, że według art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Zatem do opłat, o których mowa zastosowanie mają m.in. przepisy dotyczące ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, w tym art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.). Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe. Biorąc powyższe pod uwagę wskazać należy, że to do Zarządu Z. należyocena możliwości umorzenia ciążącej na Skarżącym zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi i do tego organu Skarżący powinien złożyć odpowiedni wniosek. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.