I SA/Go 423/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Rzepecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2012 r. wniosku D.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. postanawia: 1. Przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skargą z dnia [...] maja 2012 r. D.K., reprezentowany przez doradcę podatkowego J.C., zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 22 czerwca 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 złotych. Odpis zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 czerwca 2012 r. (k. 33 akt sądowych). W odpowiedzi na otrzymane wezwanie pismem z [...] lipca 2012 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści złożonego oświadczenia skarżący sprecyzował swój wniosek w ten sposób, że wskazał, iż zależy mu na zwolnieniu od wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że sytuacja, w której się znalazł od momentu wszczęcia postępowania kontrolnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego aż do wydania decyzji spowodowała, że nie osiąga żadnego dochodu z działalności gospodarczej, ani innego z którego mógłby pokryć wpis sądowy. Samo wydanie decyzji, na mocy której skarżący został obciążony kwotą należności podatkowych, spowodowało u skarżącego ciągłą obawę o byt codzienny. Skarżący stwierdził, że działania podejmowane przez organy skarbowe doprowadziły go do bankructwa. Ponadto skarżący oświadczył, że zamieszkuje wraz z żoną – D.K. i 17-letnią córką – J.K.. Nie posiada żadnych środków pieniężnych. Nie zgromadził także żadnych oszczędności. Jedyną posiadaną rzeczą wartościową jest samochód osobowy [...] rocznik produkcji 2006, który został zajęty przez urząd skarbowy. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą PUH R, z której nie osiąga żadnego dochodu. Małżonka skarżącego otrzymuje rentę w wysokości 800 zł brutto. Miesięczne koszty utrzymania skarżący określił w wysokości 650 zł, w tym leki – 300 zł, dojazdy córki do szkoły – 200 zł, wyżywienie – 150 zł. Do wniosku załączył: wydruki księgowe prowadzonej działalności tj. podsumowanie przychodów za okres od stycznia do końca maja 2012 r., podsumowanie ewidencji przychodów za 2012 r., ewidencję przychodów za styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2012 r., kopię legitymacji emeryta – rencisty małżonki – D.K., kopię odcinka wypłaty przekazu rentowego z [...] czerwca 2012 r. (kwota 691,25 zł), kopię decyzji ZUS o wysokości zwaloryzowanej renty z dnia [...] marca 2012 r. (kwota 799,18 zł brutto), kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] marca 2007 r., stwierdzającego trwałą i całkowitą niezdolność małżonki skarżącego do pracy. W przedłożonych wydrukach księgowych w każdym miesiącu widnieją kwoty zerowe tj. skarżący nie osiągnął żadnych przychodów od początku 2012 r. Zarządzeniem referendarza z 10 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do dodatkowego przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat bankowych skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące, odpisu zeznania podatkowego skarżącego i jego żony w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r., odpisów deklaracji w podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, składanych w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego. Referendarz wezwał także do przedłożenia oświadczenia skarżącego o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny, obejmującego wyszczególnienie kwot przeznaczanych na poszczególne cele oraz źródła finansowania wydatków rodziny. W odpowiedzi na wezwanie pismem z [...] lipca 2012r. pełnomocnik skarżącego nadesłał historię operacji wykonanych w rachunku bankowym, prowadzonym w banku [...] dla małżeństwa K. za okres od [...] marca 2012 r. do [...] lipca 2012r., historię operacji wykonanych w rachunku bankowym małżonki skarżącego, prowadzonym w banku [...] za okres od [...] marca 2012 r. do [...] lipca 2012 r., historię transakcji dokonanych w rachunku bakowym skarżącego, prowadzonym w banku [...] za okres od [...] kwietnia 2012 r. do [...] lipca 2012 r., deklarację PIT 28 skarżącego, deklarację PIT 37 małżonki skarżącego, deklaracje składane przez skarżącego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2012 r. We wszystkich przedłożonych przez skarżącego kopiach deklaracji składanych w podatku od towarów i usług zarówno po stronie nabycia towarów i usług jak i sprzedaży są wykazane kwoty zerowe. W kopii deklaracji PIT-28 skarżącego zostały wykazane przychody z działalności prowadzonej na własne nazwisko w 2011 r. w wysokości 512.029,50 zł. W deklaracji PIT-37 małżonki skarżącego został wykazany jej dochód za 2011 r. w wysokości 8694,38 zł. Skarżący oświadczył ponadto, że jego koszty utrzymania rodziny obejmują: zakup leków (300 zł), dojazdy dziecka do szkoły (200 zł), wyżywienie (1000 zł), koszt dzierżawy mieszkania (200 zł), RTV (60 zł), telefon (150 zł), energia elektryczna (250 zł), gaz (35 zł). Oświadczył także, że jedynymi źródłami finansowania wydatków rodziny jest otrzymywana przez jego żonę renta oraz środki finansowe, pochodzące od córki A.K., która na zasadach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zobowiązała się pomagać rodzicom do czasu zakończenia sporu z organem skarbowym. Przelewy tych środków są wykazane w historii operacji na rachunku bankowym skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – powoływanej dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Z kolei zgodnie z treścią art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżący spełnił przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, jednakże tylko w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Uzasadniania to przede wszystkim trudna sytuacja finansowa rodziny skarżącego. Obecnie skarżący nie uzyskuje żadnych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Jedynym dochodem jego rodziny jest renta małżonki oraz pomoc finansowa otrzymywana od starszej córki skarżącego. Małżonka skarżącego od 2007 r. na mocy orzeczenia lekarskiego lekarza orzecznika ZUS jest trwale i całkowicie niezdolna do pracy. Z przedłożonych historii operacji bankowych na kontach skarżącego oraz jego małżonki wynika, że skarżący regularnie otrzymuje środki od swojej córki, z których pokrywa bieżące zobowiązania. W tym zakresie Sąd dostrzegł także dodatkową okoliczność, iż skarżący miał problem z terminową spłatą zobowiązań, co wynika z obciążenia jego rachunku kosztami zawiadomienia o nieterminowej spłacie. Ponadto Sąd wziął dodatkową okoliczność w sprawie. Jest nią ilość 5 spraw, zawisłych przed tutejszym Sądem, zainicjowanych skargami D.K.. W czterech z nich skarżący został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1500 zł, a w jednej – 1608 zł. Sąd dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego, doszedł do przekonania, że obarczenie D.K. ciężarem uiszczenia przedmiotowego wpisu naraziłoby rodzinę skarżącego na uszczerbek pogarszający i tak już trudną ich sytuację finansową. Mając na uwadze powyższe okoliczności, oraz fakt, iż jedyną opłatą podlegającą obecnie uiszczeniu jest wpis od skargi, Sąd uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącemu w postaci zwolnienia go od uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.