I SA/Go 424/08

Dnia 30 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia kary porządkowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący został wezwany o uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł. W terminie do uiszczenia wpisu złożył pismo treść którego wskazywała na wniosek o przyznanie prawa pomocy. W wyniku ponownego wezwania skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów na urzędowym formularzu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, iż mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Wraz z nimi mieszka piętnastoletni syn żony skarżącego. Domownicy utrzymują się z dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego określonych przez niego na 619 zł miesięcznie oraz wynagrodzenia za pracę jego żony wynoszącego 1126 zł. Wydatki stałe rodziny określił na 860 zł. Podał jednocześnie, że "posiada zajęcia komornicze na ok. 200 tys. zł". Z przedłożonych dokumentów wynika, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza narastająco w okresie od stycznia do maja 2008r. przyniosła stratę. Miesięczne stałe koszty prowadzenia działalności gospodarczej podane przez skarżącego składają się na 17.092 zł. Skarżący zaliczył do nich wydatki na czynsze za najem lokali, opłaty na ubezpieczenia społeczne, wydatki na paliwo, wodę, prąd oraz ogłoszenia w prasie jak również opłatę leasingową za samochód służący "do rozwozu towarów w firmie". W dniu 5 sierpnia 2008r. Referendarz sądowy postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest niezasadny ponieważ nie zostało wykazane istnienie przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. Z zestawienia kosztów prowadzonej działalności nie wynika, by przychód umniejszano o odpisy amortyzacyjne, czy też inne wartości nie związane z poniesieniem wydatków. Za koszty działalności gospodarczej skarżący uznaje jedynie koszty faktycznie poniesione, gdyż taka przesłanka wprost wynika z art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2000 roku Nr 14 poz. 350). Za ubiegły rok skarżący również wykazał stratę w wysokości 23.364,62 zł, a rachunki bankowe skarżącego wykazują saldo w wysokości 1 zł. Powyższe okoliczności uzasadniają sformułowanie wniosku, iż skarżący bądź to nie wykazuje w przedstawionych zestawieniach danych odzwierciedlających rzeczywistą wartość przychodów z działalności gospodarczej, bądź alternatywnie, w razie uznania tej wartości za prawdziwą, iż posiada przemilczane w złożonym oświadczeniu źródła finansowania swych wydatków. Wątpliwość, co do trudnej sytuacji majątkowej skarżącego pogłębia fakt, że skarżący korzysta na podstawie umowy leasingu z luksusowego samochodu osobowego (wynika to, ze znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu umowy leasingu) i wiąże się z opłatą miesięczną w wysokości 2.800 zł. Z tych względów uznano, że przedstawione przez skarżącego dokumenty i złożone oświadczenia nie pozwalają na poczynienie niewątpliwych ustaleń dotyczących jego sytuacji majątkowej, co w konsekwencji nakazuje uznać, iż skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Od postanowienia skarżący wniósł w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd Rejonowy Wydział Grodzki na podstawie takich samych dokumentów zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczania kwoty wpisu 30 zł. Z tego też względu w ocenie skarżącego w niniejszej sprawie również przysługuje mu prawo pomocy. Wskazał, że sytuacja majątkowa nie pozwala mu na regulowanie zobowiązań wobec różnych wierzycieli, tym samym nie może bez uszczerbku dla niego i jego rodziny ponieść wydatku na uiszczenie wpisu w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.)- w razie wniesienia sprzeciwu (...) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z tego też względu po skutecznym wniesieniu sprzeciwu sprawa jest rozpoznawana ponownie od początku w świetle przesłanek o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. między innymi, zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zakres częściowy, zgodnie z art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a., może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Sąd, oceniając przedmiotowy wniosek jest zobowiązany badać aktualną sytuację materialną skarżącego. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Sąd podziela stanowisko, ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2006 roku, II FSK 741/06). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe. W sprawie skarżący nie wykazał istnienia przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. Wniosek skarżącego dyskredytują okoliczności wynikające ze złożonych przez niego twierdzeń i dokumentów. Ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskujący powinien podjąć czynności mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje. Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2007 roku, I GZ 235/07). Podnoszone w sprzeciwie zarzuty mają ogólnikowy charakter i nie prowadzą, mimo skutku sprzeciwu, do zdezaktualizowania się przyczyn, które uzasadniały odmowę przyznania prawa pomocy. Analiza sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego przeprowadzona na podstawie treści oświadczenia, dołączonych dokumentów oraz dokumentów zawartych w aktach administracyjnych prowadzi do wniosku, iż istnieją podstawy do przyjęcia, że poziom dochodów skarżącego jest wyższy niż deklarowany. Regularne opłacanie raty leasingowej na samochód warty w 2007 roku - 109.000 zł jest tego dostatecznym dowodem. Skarżący w piśmie z [...] lipca 2008 r. wyszczególniając ponoszone wydatki, wskazał m. in. na wydatki w kwocie 700 zł ponoszone na ogłoszenia w prasie, reklamę, prasę do salonu itp. W ocenie Sądu wydatki te świadczą dobitnie o tym, ze Skarżący jest w stanie uzyskać środki niezbędne na uiszczenie wpisu. Fakt zwolnienia skarżącego od wpisu od w innej sprawie, prowadzonej przez sąd powszechny nie jest, sam przez się, wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniosku. Ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa bowiem na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskujący powinien podjąć czynności mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje. Z treści sprzeciwu nie wynikają żadne inne okoliczności, które prowadziłyby do odmiennej oceny, niż wyrażona została w postanowieniu z dnia 5 sierpnia 2008 roku, choć skarżący po zapoznaniu się z jego treścią, miał pełną możliwość jej zakwestionowania, w szczególności przez odniesienie się do kwestii leasingu, czy kosztów prowadzonej działalności. Dlatego należy uznać, że poniesienie w sprawie kosztów sądowych, na tym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 200 zł, jest dla skarżącego możliwie, także w stopniu nie powodującym uszczerbku w utrzymaniu jego i rodziny. Z tych względów na podstawie art. 245 § 1, 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 254 § 1, 255 oraz 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.