I SA/Go 443/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2018 r. sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 443/17 w sprawie ze skargi Z Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Z Spółka z o.o. w organizacji wniosła skargę na wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W dniu 5 lutego 2018 r. na urzędowym formularzu PPPr skarżąca spółka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że jest on zasadny gdyż spółka została zrujnowana przez stronę przeciwną. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 5000 zł, nie posiada środków trwałych i za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 10.000.000 zł. Ponieważ treść oświadczenia o majątku i dochodach skarżącej spółki jest nie wystarczająca do ustalenia jej sytuacji finansowej, zgodnie z zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2018 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wezwano skarżącą spółkę do złożenia, w terminie 7 dni, dodatkowo: - składanych przez skarżącą spółkę odpisów deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz deklaracji w podatku akcyzowym za ostatnie sześć miesięcy – jeżeli były sporządzane; - rocznego zeznania podatkowego skarżącej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 rok; - odpisów dwóch ostatnich bilansów oraz rachunków zysków i strat; - dokumentów potwierdzających wniesienie kapitału zakładowego do Spółki; - podania wysokości kosztów bieżącego funkcjonowania spółki (obsługa prawna, koszty korespondencji, telefony, Internet, najem lokalu itp.) oraz wskazanie źródeł ich finansowania. Spółka nie nadesłała żadnego z ww. dokumentów. W piśmie z dnia [...] marca 2018r., stanowiącym odpowiedź na powyższe wezwanie, skarżąca spółka poinformowała jedynie, że koszty funkcjonowania spółki "z własnej kieszeni na kredyt wykłada na rzecz Spółki jej Wspólnik – R.P. – rozliczenie zaś nastąpi, kiedy Spółka odzyska pieniądze ukradzione jej przez stronę przeciwną w latach 2013-2018. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia postanowienia Referendarz wyjaśnił, że spółka nie wykazała, że zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Jedynymi informacjami udzielonymi przez stronę jest bowiem wysokość kapitału zakładowego, wysokość straty oraz okoliczność pokrywania kosztów działalności spółki z majątku jej wspólnika. W konsekwencji Referendarz uznał, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy budzi wątpliwości i jest niewystarczające do oceny możliwości płatniczych strony skarżącej. W ocenie Referendarza skoro strona uchyliła się od przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedstawienia dokumentacji wskazanej w wezwaniu sądowym, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ciężar procesowy wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania spoczywał bowiem na wnioskodawcy. Brak współpracy ze strony spółki skutkował uznaniem, iż nie wykazała ona zaistnienia przesłanek koniecznych dla przyznania jej prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca spółka wniosła sprzeciw wnosząc o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako kłamliwego i niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz o wyłączenie autora zaskarżonego orzeczenia, gdyż zachodzą wątpliwości co do jego bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej. W zakresie całkowitym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca Spółka, następuje ono gdy osoba wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zawarty w art. 246 zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, w myśl art. 252 § 1 P.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownych wyjaśnień. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 13/15). Wobec powyższego, w ocenie Sądu brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Skarżąca spółka nie wykazała bowiem w sposób dostateczny aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy zasadnie uznał, iż treść oświadczenia o majątku i dochodach skarżącej spółki jest nie wystarczająca do ustalenia jej sytuacji finansowej i zarządzeniem z dnia 9 lutego 2018 r., na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwał skarżącą spółkę do złożenia dodatkowych dokumentów. Spółka nie nadesłała żadnego z wskazanych w wezwaniu dokumentów. Jedynie w piśmie z dnia [...] marca 2018 r., poinformowała, że koszty funkcjonowania spółki "z własnej kieszeni na kredyt wykłada na rzecz Spółki jej Wspólnik – R.P. – rozliczenie zaś nastąpi, kiedy Spółka odzyska pieniądze ukradzione jej przez stronę przeciwną w latach 2013-2018: W rozpoznawanej sprawie jedynymi informacjami udzielonymi przez stronę są: wysokość kapitału zakładowego, wysokość straty oraz okoliczność pokrywania kosztów działalności spółki z majątku jej wspólnika. W tej sytuacji Referendarz sądowy zasadnie przyjął, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy budzi wątpliwości i nie jest niewystarczające do oceny możliwości płatniczych strony skarżącej. Zgodzić się również należy z twierdzeniem Referendarza, że skoro strona uchyliła się od przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedstawienia dokumentacji wskazanej w wezwaniu sądowym, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Jak już bowiem wyżej wyjaśniono ciężar procesowy wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania spoczywał na wnioskodawcy. Na marginesie zaznaczyć należy, że strona może wystąpić z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w przypadku zmiany okoliczności faktycznych sprawy, które dawałyby podstawę do zajęcia odmiennego stanowiska. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji.