I SA/Go 45/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2014 r. wniosku R.K. o zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od towarów i usług za 2006 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia ustalonego na 2.000 zł wpisu od skargi (k. 39), R.K. (skarżący) wniósł o zwolnienie od zwolnienie od tej opłaty (k. 44). W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego budżet domowy obciąża spłata dwóch układów ratalnych z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, przy sumie miesięcznych rat wynoszącej 9.000 zł. Wspomniał także, że obciąża go podatek wynikający z decyzji zaskarżonej do tut. sądu w niniejszej sprawie (174.377 zł). Poinformował nadto, że jako przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki jawnej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący stwierdził, że jest żonaty i ma dwoje dzieci (w wieku 9 i 4 lat). Jest właścicielem mieszkania, gruntu rolnego oraz dwóch samochodów osobowych (piętnasto- i dwunastoletniego). Nieruchomości są obciążone hipoteką a samochody zajęciem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący pracuje i zarabia 2.300 zł brutto miesięcznie oraz uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, które oszacował na 1.500 zł miesięcznie brutto. Żona skarżącego również pracuje i zarabia 1.600 zł brutto. Do wniosku skarżący dołączył odpisy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, potwierdzające że obciążenia z tytułu rozłożenia na raty zaległości podatkowych wynosi obecnie ok. 10.500 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej skarżący przedstawił: - wyciągi z rachunków bankowych zaświadczające, że nie ma na nich istotnych oszczędności - zeznanie podatkowe za 2012 rok potwierdzające deklarowaną we wniosku wysokość dochodów ze stosunku pracy oraz stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, - wydruki list płac potwierdzające deklarowaną we wniosku wysokość wynagrodzenia za pracę jego i żony, - również odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług za trzy miesiące 2012 roku, - wydruk księgowy zatyt. "bilans z księgi. Okres 2013-10-[...] - 2013-12-[...]", zaświadczający, że spółka jawna, w ramach której skarżący prowadzi działalność gospodarczą za wspomniany okres odnotowała stratę wynoszącą 11.668,71 zł. Z informacji przedstawionej przez skarżącego wynika, że miesięczne wydatki jego rodziny związane z bieżącym utrzymaniem wynoszą 2.600 zł. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wobec uznania, że poszczególne oświadczenia skarżącego zawierają istotne sprzeczności uniemożliwiające wyczerpujące ustalenie sytuacji majątkowej. W ustawowym terminie skarżący wywiódł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, ponawiając w nim wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedstawił jedynie szacowany dochód uzyskany w styczniu 2014 roku z uwagi na brak dokładnego rozliczenia księgowego, a zadeklarowana we wniosku kwota stanowiła dochód "ekonomiczny", a nie "podatkowy". Skarżący wyjaśnił również, że w styczniu 2014 roku spółka jawna, której jest wspólnikiem otrzymała dopłaty obszarowe z Agencji Rynku Rolnego w wysokości 60.000 zł nie uwzględniane w przychodach spółki. Nadto podkreślił, że przedstawione koszty uzyskania przychodów powiększały odpisy amortyzacyjne od posiadanych środków trwałych stanowiących koszt podatkowy, a nie ekonomiczny. Kwota tych odpisów wyniosła łącznie 18.109,85 zł, na dowód czego skarżący przedstawił wydruk zatyt. "dowód wewnętrzny" datowany na [...] stycznia 2014 r. Skarżący przedstawił również podsumowanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez spółkę jawną, której jest wspólnikiem za styczeń 2014 r. zaświadczający wykazanie na potrzeby rozliczenia podatku dochodowego straty wynoszącej 53.269,91 zł. Uwzględniając, iż kwota ta, w rozliczeniu uwzględniała również przypadające na ten miesiąc odpisy amortyzacyjne oraz powołując się na otrzymane płatności obszarowe, skarżący określił faktyczny - ekonomiczny dodatni wynik finansowy w wysokości 25.000 zł, z której to kwoty miały być pokryte raty układów ratalnych należne od samego skarżącego jak i od jego wspólniczki. Sąd zważył co następuje. Wniosek skarżącego był nieuzasadniony. Zgodnie z art. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, gdy osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym podkreślić, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić (post. NSA z 30 maja 2012 r. I OZ 379/12). W ocenie Sądu treść oświadczeń skarżącego nie wyjaśnia jego sytuacji majątkowej w stopniu niewątpliwym, co stoi na przeszkodzie uznaniu, że wykazano przesłanki zwolnienia go od kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. Skarżący wykazał wprawdzie wysokość dochodów z wynagrodzenia za pracę oraz wysokość przychodów oraz kosztów ich uzyskania w spółce jawnej, której jest wspólnikiem, jednak oświadczenia skarżącego ujawniają istotną wątpliwość co do źródeł finansowania wydatków związanych ze spłatą rat zaległości podatkowych. Jak wynika z odpisów decyzji o przyznaniu pomocy de minimis skarżący ponosi comiesięcznie raty wynoszące - przez większość okresu, na jaki rozłożono zapłatę zaległości podatkowych - ok. 10.500 zł. Jak sam natomiast skarżący stwierdził w styczniu na zapłatę tych rat przeznaczył środki pochodzące z płatności obszarowych. Niemniej treść decyzji, na podstawie których rozłożono zaległości podatkowe na raty zaświadcza, że raty te skarżący uiszcza od lutego 2013 r. Tymczasem wykazał źródło finansowania tych wydatków jedynie w styczniu 2014 roku z kwot otrzymanych z tytułu płatności obszarowej. Z urzędu wiadome jest przy tym, że również w latach wcześniejszych skarżący uiszczał raty zaległości podatkowych na podstawie wcześniejszych decyzji (patrz np. post. ref. sąd. WSA w Gorzowie Wlkp. z 4 lipca 2012 I SA/Go 310/12). Wykazując niezmiennie stratę z prowadzonej działalności nawet przy uwzględnieniu, że obliczenie tej straty uwzględnia odpisy amortyzacyjne czyli koszty niezwiązane z wydatkami gotówkowymi w danym okresie rozliczeniowym, skarżący nie wykazał, by kwoty ponoszonych rat znajdowały pokrycie w uzyskiwanych dochodach oraz posiadanych oszczędnościach. W tej sytuacji uprawniony jest wniosek, że skarżący nie przedstawił wyczerpująco swojej sytuacji majątkowej, ponieważ zachodzą wątpliwości co do źródeł finansowania czynionych przezeń wydatków. Zakładając bowiem, że terminowo opłaca należne raty zaległości podatkowej - a tak należy przyjąć wobec braku odmiennej informacji - uznać trzeba, że czynione wydatki znacznie przekraczają wykazane przez skarżącego dochody oraz deklarowane zasoby finansowe. Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy obarcza stronę, która ubiega się o jego przyznanie. Z przepisu tego wywieść należy, że osoba występująca z wnioskiem winna przedstawić wyczerpująco swoją sytuację majątkową w zakresie niezbędnym do oceny czy z uwagi na tę sytuację jest w stanie ponieść należne od sądowe. Sąd - aby ocenić, czy dla strony wpis w określonej wysokości to dużo czy mało i czy jest ona w stanie go uiścić potrzebna jest pełna wiedza o sytuacji majątkowej. W przypadku wątpliwości, które nie zostaną wyjaśnione przez stronę, sąd nie może przyznać prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. post. NSA z 9 kwietnia 2013 r. II FZ 124/13). Konkludując: Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, by sytuacja majątkowa jego samego oraz jego rodziny uniemożliwiała poniesienie wpisu sadowego w wysokości 2.000 zł. Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody deklarowane na 5.400 zł miesięcznie. Miesięczne wydatki rodziny obejmujące kwoty przeznaczane na podstawowe potrzeby oraz ratę zaległości podatkowych przekraczają 13.000 zł. Uwzględniając, iż skarżący nie wyjaśnił ostatecznie i przekonująco źródła finansowania tych wydatków, należy przyjąć, że tym samym nie wykazał by poniesienie 2.000 zł wykraczało poza jego zdolności płatnicze. Uwzględniając całość przytoczonej argumentacji Sąd postanowił odmówić przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).