I SA/Go 466/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi V na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. W dniu 30 maja 2012 r. V Spółka z o.o. – wcześniejsza nazwa Agencja Celne V Spółka z o.o. - wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...] maja 2012 r. nr [...] wydane w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2007r. nr [...]. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. Urząd Celny, decyzjami z dnia [...] marca 2003 r. o numerach [...] objął, wprowadzony na polski obszar celny w dniu [...] listopada 2000 r. i przewożony w ramach wspólnej procedury tranzytowej, towar procedurą dopuszczenia do obrotu i wymierzył solidarnie W.J.K. jako przewoźnikowi oraz belgijskiej spółce V jako odbiorcy, cło oraz podatek od towarów i usług wraz z odsetkami od należności nieuiszczonych w terminie. Decyzjami z dnia [...] lipca 2003 r. o numerach [...] Izba Celna utrzymała w mocy ww. decyzje, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 lipca 2006 r. wydanym w sprawie 3/I/SA/Po 2113/03, oddalił skargę wniesioną na powyższe decyzje przez W.J.K.. O wyroku tego skargę kasacyjną wniósł W.J.K. oraz V. Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2008 r. (sygn. akt I GSK 429/07) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W.J.K. oraz umorzył postępowanie kasacyjne w sprawie ze skargi kasacyjnej V z powodu jej cofnięcia przez skarżącą Spółkę. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] zmienił ww. decyzje Izby Celnej z dnia [...] lipca 2003 r. w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji w zakresie ilości i wartości towaru, podstawy wymiaru i kwoty cła oraz podatku od towarów i usług wraz z odsetkami. Uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ustalono bowiem, że skradziony towar został w znacznej części odnaleziony i zwrócony agencji celnej V, a następnie wywieziony do Belgii. W wyniku złożonego odwołania, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. i w części dotyczącej odsetek od kwoty niezapłaconego cła ustalił je na nowo, w części zaś wymiaru zobowiązania w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami - na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, stwierdził jego przedawnienie, utrzymując w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Go 825/07 oddalił skargę spółki V wniesioną na ww. rozstrzygnięcie. Dnia [...] listopada 2007 r., po uprzednim doręczeniu w dniu 22 października 2007 r. upomnień, Dyrektor Izby Celnej wystawił tytuły wykonawcze o numerach [...], w których wskazał kwotę należności z tytułu cła wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od [...] listopada 2000 r., z wyłączeniem okresu od [...] października 2001 r. do [...] kwietnia 2003 r. Natomiast [...] listopada 2007 r. wystawił zaktualizowany tytuł wykonawczy, w którym ponownie wskazał rodzaj i kwotę wymaganej należności, kwotę odsetek naliczoną od [...] listopada 2000 r. do dnia [...] listopada 2007 r. (data wystawienia tytułów wykonawczych). W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego na terytorium Polski, pismem z [...] listopada 2007 r., w oparciu o art. 66d § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Celnej zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o wystąpienie do obcego państwa o dochodzenie należności pieniężnych od firmy V. W dniu [...] kwietnia 2008 r. organ wnioskujący - Minister Finansów zwrócił się do organu współpracującego o przeprowadzenie windykacji cła w oparciu o załączone tytuły wykonawcze. Ministerstwo Finansów, w dniu [...] grudnia 2008r., przekazało wierzycielowi wyegzekwowaną w wyniku podjętych czynności egzekucyjnych część zaległości. W dniu 17 kwietnia 2012r. skarżąca Spółka wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na wygaśnięcie obowiązku przez przedawnienie oraz na określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zgodziła się, że dzień wydania decyzji organu pierwszej instancji, tj. [...] marca 2003 r. rozpoczął bieg 5-letniego okresu przedawnienia zobowiązania. W związku z tym, do dnia [...] marca 2008 r. organ był zobligowany do dostarczenia zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, bowiem fakt doręczenia, zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczyna egzekucję administracyjną. Natomiast, w niniejszej sprawie zaktualizowany tytuł wykonawczy z dnia [...] listopada 2007r. do Departamentu Administracji Podatkowej wpłynął 25 kwietnia 2008r., do belgijskiego organu podatkowo-celnego przekazany został 8 maja 2008r., a zobowiązanemu został dostarczony jeszcze później. Nawet przy uznaniu 8 maja 2008 r. jako datę dostarczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, to i tak wszczęcie egzekucji nastąpiło po upływie 5-letniego terminu na dochodzenie należności. W tej sytuacji, w ocenie skarżącej, obowiązek wygasł wskutek przedawnienia. Nadto skarżąca wskazała, że egzekwowany obowiązek w zaktualizowanym tytule wykonawczym został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2007 r., bowiem wierzyciel wskazał nieprawidłowy okres naliczania odsetek za zwłokę, tj. od [...] listopada 2000 r. do [...] listopada 2007 r. zamiast od [...] listopada 2000 r. do [...] października 2001 r., co związane było z uchyleniem decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. w części dotyczącej odsetek od kwot należności celnych. Postanowieniem z [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Celnej uznał, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie, zgodził się ze skarżącą, że bieg przedawnienia rozpoczął się w dniu [...] marca 2003 r., w którym zarejestrowane zostały należności celne, ale jednocześnie zaznaczył, że bieg terminu przedawnienia może być wielokrotnie przerywany - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W dniu 28 sierpnia 2003 r., na mocy art. 242 § 5 pkt 2 Kodeksu celnego, bieg terminu został pierwszy raz przerwany wskutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Termin ten na nowo zaczął biec od dnia 10 stycznia 2008 r., tj. od dnia wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I GSK 429/07). W tym stanie, termin do dochodzenia należności upłynie 10 stycznia 2013 r. Po raz drugi termin przedawnienia został skutecznie przerwany przez wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej, tj. z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, z tym, że pomimo wystąpienia do administracji belgijskiej nie uzyskano informacji dotyczącej tej daty. Zatem data kolejnego przerwania przedawnienia zostanie ustalona ponownie, po otrzymaniu stosownej informacji w tym zakresie. Dyrektor Izby Celnej uznał również prawidłowość wskazania i naliczenia należnych odsetek. Jak zaznaczył, zarówno w decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r., jak i w tytułach wykonawczych z dnia [...] listopada 2007 r., a także zaktualizowanym tytule wykonawczym z dnia [...] listopada 2007 r. wskazano prawidłową kwotę należności pieniężnej z tytułu cła wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi od [...] listopada 2000 r. (data powstania długu celnego) do dnia [...] listopada 2007 r., z wyłączeniem okresu nienaliczania odsetek trwającego od [...] października 2001 r. do [...] kwietnia 2003 r., na podstawie art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnił przy tym, że mimo niewskazania w zaktualizowanym tytule wykonawczym okresu zawieszenia naliczania odsetek, co z kolei spowodowane było obowiązującym wzorem stanowiącym załącznik nr 4 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 października 2006 r. w sprawie postępowania przy korzystaniu z pomocy obcego państwa w dochodzeniu określonych należności pieniężnych, okres tej przerwy również został uwzględniony. W złożonej w ustawowym terminie skardze na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 242 § 4 i § 5 pkt 2 Kodeksu celnego w zw. z art. 51 i art. 60 p.p.s.a. W uzasadnieniu powtórzyła zarzut przedawnienia egzekwowanej należności pieniężnej, który z kolei związany był z błędnym przyjęciem przez organ egzekucyjny, że w niniejszej sprawie doszło do przerwania biegu przedawnienia przez wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy to postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym wszczęte zostało z inicjatywy podmiotu innego aniżeli skarżąca, oraz, gdy skarżąca cofnęła wniesioną przez siebie skargę kasacyjną, w konsekwencji czego Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie w części dotyczącej tej skargi. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca poinformowała Sąd, że uchwałą z dnia [...] lutego 2009 r. zmieniono nazwę i siedzibę skarżącej Spółki z V na V. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2012 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki V na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2007 r. W postanowieniu tym Dyrektor uznał, że nie zaistniały przesłanki do umorzenia ww. postępowania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przypadki, w których następuje umorzenie postępowania egzekucyjnego zostały szczegółowo uregulowane w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), który zawiera enumeratywny katalog przesłanek stanowiących przeszkodę do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zarówno natury prawnej, jak i faktycznej. Zaistnienie którejkolwiek z nich powoduje obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie skarżąca, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazała przesłankę wynikającą z art. 59 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istnieje. Przedawnienie zobowiązania, zgodnie z powyższym przepisem, obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ obowiązek wygasł. W niniejszej sprawie należy zauważyć, że dług celny powstał w dniu [...] marca 2003 r., tj. z chwilą zarejestrowania należności celnych, a za tę chwilę uważa się wydanie przez Urząd Celny decyzji z dnia [...] marca 2003 r. Obowiązywały wówczas przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.). Do oceny przedawnienia w niniejszej sprawie mają one zastosowanie z mocy art. 26 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. nr 68 poz. 623), który nakazuje ich stosowanie w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, co w rozpoznawanej sprawie jest bezsporne. Stosownie do treści art. 242 § 4 powołanej wyżej ustawy - Kodeks celny, kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane. Tym dniem w niniejszej sprawie jest [...] marca 2003 r. Przepis art. 242 § 5 Kodeksu celnego wymienia okoliczności mające wpływ na przerwanie biegu powyższego terminu. Okolicznościami takimi są m. in. wszczęcie egzekucji (pkt 1) oraz wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym (pkt 2). Decyzje z [...] marca 2003 r. zostały utrzymane w mocy decyzjami Izby Celnej z [...] lipca 2003 r., a te zostały następnie zaskarżone [...] sierpnia 2008r. przez W.J.K. do ówczesnego Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu, zatem nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia. Natomiast, zgodnie z art. 242 § 6 pkt 3 Kodeksu celnego, po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo począwszy od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 lipca 2006 r. oddalił obie skargi W.J.K.. Od tego wyroku skargi kasacyjne zostały złożone przez obu dłużników solidarnych. Wyrok dotyczący obu skarg kasacyjnych został wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 10 stycznia 2008 r., zatem dopiero w tym dniu uprawomocnił się wyrok WSA w Poznaniu i tym samym postępowanie przed sądem administracyjnym zostało prawomocnie zakończone, a przedawnienie rozpoczęło bieg pięcioletniego terminu na nowo, co w konsekwencji spowodowało, że należności te mogą być dochodzone w terminie do dnia 10 stycznia 2013 r. Istotne przy tym jest to, że w niniejszej sprawie występuje dwóch dłużników solidarnie zobowiązanych, w myśl przepisu art. 221 Kodeksu celnego, do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. To oznacza, że postępowanie celne dotyczyło łącznie obu dłużników i kończąca to postępowanie decyzja administracyjna adresowana musiała być do nich obu. Wniesienie odwołania od takiej decyzji przez jednego tylko z jej adresatów oznacza w konsekwencji, że organ odwoławczy obowiązany był sprawę tę rozpatrzyć i rozstrzygać również w odniesieniu do tej strony postępowania celnego, która odwołania w ogóle nie wniosła lub wniosła je nieskutecznie, a więc również obowiązany był adresować swoją decyzję do wszystkich dłużników. Decyzje z dnia [...] lipca 2003 r. spełniły ten wymóg. Z kolei przepis art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynika postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zatem skarżąca, mimo niezłożenia skarg na decyzje Izby Celnej z [...] lipca 2003 r., stała się uczestnikiem zainicjowanego skargą W.J.K. postępowania przed sądem administracyjnym z mocy samego prawa i na tej podstawie mogła złożyć skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2006 r. Jednak, gdyby nawet tej skargi kasacyjnej nie złożyła, nie pozbawiałoby to ją uczestnictwa na prawach strony w toczącym postępowaniu kasacyjnym, gdyż tym uczestnikiem pozostaje nadal z mocy samego prawa. W tej sytuacji, niezłożenie przez Spółkę skargi na decyzje z dnia [...] lipca 2003 r. i cofnięcie złożonej przez nią skutecznie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2006 r. (I SA/Po 2113/03), a następnie umorzenie postępowania w tym przedmiocie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2008 r. (I GSK 429/07) nie daje podstaw do stwierdzenia, że nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia terminu do dochodzenia należności celnych. Fakt zainicjowania postępowania przed sądem administracyjnym przez W.J.K. wywołał skutki prawne wobec każdego z solidarnie zobowiązanych do zapłacenia kwoty długu celnego, bez względu na to który z nich był inicjatorem tego postępowania. Na tę ocenę nie ma również wpływu powołany przez Spółkę w skardze przepis art. 51 p.p.s.a. dotyczący współuczestnictwa czynnego, z którego wynika jedynie możliwość współuczestnictwa czynnego obu solidarnie zobowiązanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym decyzji z [...] lipca 2003 r. Poza tym, w przepisie art. 242 § 5 i art. 242 § 6 pkt 3 Kodeksu celnego, w których mowa o postępowaniu przed sądem administracyjnym, jak i wydanym w jego wyniku rozstrzygnięciu jako przesłankach wpływających na bieg terminu przedawnienia (przerwanie biegu i nadanie mu nowego biegu), ustawodawca nie wymaga aby to postępowanie musiałoby być wszczęte przez konkretnie oznaczonego zobowiązanego; chodzi jedynie o sam fakt jego uruchomienia, który daje możliwość kontroli danego aktu przez sąd. Natomiast, z kontrolowanych przez Sąd akt administracyjnych nie wynika kiedy ewentualnie po raz drugi doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzenia należności celnych wskutek wszczęcia egzekucji wobec dłużnika, w wyniku której wyegzekwowano część zadłużenia. Z tym, że w związku z brakiem wskazania dnia doręczenia zobowiązanemu przez belgijskie organy podatkowo-celne zaktualizowanego tytułu wykonawczego, daty tej nie można jeszcze określić. Niemniej jednak podkreślić należy, że z treści powołanego wyżej przepisu art. 242 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego, bieg przedawnienia terminu do dochodzenia należności celnych przerywa wszczęcie egzekucji. Zgodnie z art. 243 Kodeksu celnego w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy z dnia o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zatem w świetle cytowanych przepisów, należy zgodzić się, co o zasady, z Dyrektorem Izby Celnej, że doręczenie skarżącej tytułu wykonawczego spowodowało wszczęcie egzekucji. Jednakże dopiero wykazanie kiedy doręczenia tego dokonano umożliwi, stosownie do treści art. 242 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego, ustalenie kiedy po raz drugi został skutecznie przerwany bieg terminu przedawniania dochodzenia należności celnych. Zważywszy powyższe, Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, który stwierdził że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie terminu do dochodzenia obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi wystawionymi na skarżącą Spółkę, a zatem nie zaistniały przesłanki do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy, z uwagi na brak podstaw do uznania za słuszne zarzutów Spółki V dotyczących naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.