I SA/Go 471/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2018 r. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 16 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Go 471/18 w sprawie ze skargi L sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za marzec 2013 r. na poczet zaległości podatkowej w tym podatku za III kwartał 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. L sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za marzec 2013 r. na poczet zaległości podatkowej w tym podatku za III kwartał 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia. Wraz ze skargą Spółka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że nie jest w stanie ponieść dodatkowych kosztów związanych z uiszczeniem opłaty od skargi w wysokości 925 zł. Zaznaczyła, że złożyła wnioski do Urzędu Skarbowego o zwrot podatku VAT za okres II-III 2013,1/2014 i I/2014 w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Zaznaczyła, iż jest to kwota wyjęta z obrotu. Firma jest zmuszona dochodzić swoich praw przed Izbą Administracji Skarbowej jak również przed Sądem Administracyjnym, z tego tytułu ponosiła koszty doradztwa prawnego jak również pomocy prawnej. W wyniku braku zwrotu podatku VAT utraciła płynność finansową. Wskazała, że względem Spółki są prowadzone liczne egzekucje komornicze, w tym również przez komornika urzędu skarbowego. Spółka ma zajęte konta bankowe w związku z powyższym nie jest w stanie normalnie funkcjonować, wszelkie wierzytelności od kontrahentów również zostały zajęte przez urząd skarbowy. Skarżąca podniosła, iż w chwili obecnej nie jest w stanie zaplanować żadnych wydatków, dlatego też zwróciła się do Sądu o zwolnienie z kosztów aby móc w dalszym ciągu dochodzić swoich praw. Zaznaczyła również, iż od dłuższego czasu nie reguluje swoich zobowiązań a głównym powodem utraty płynności finansowej jest udowadnianie swoich racji przed urzędem skarbowym, izbą skarbową jak również w konsekwencji przed sądem. Spółka wskazała, że posiada nieruchomość z obciążoną hipoteką. Konta bankowe są zajęte a miesięczny dochód Spółki to około 30.000,00-50.000,00 zł. Jako miesięczne koszty skarżąca wskazała: wynagrodzenia dla pracowników, Zus, Pit 4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomość, koszt najmu sprzętu – łącznie ok. 20000zł oraz paliwo do urządzeń w zależności od ilości wydobytego i sprzedanego towaru, i czy jest dowóz do klienta - miedzy 6000-12.000 zł. Zaznaczyła, iż stan środków w kasie na koniec października to 53 zł. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia postanowienia referendarz wyjaśnił, że z dokumentów (zeznania podatkowe, sprawozdania finansowe, ewidencja środków trwałych) nadesłanych 1 października 2018 r. do sprawy o sygn. akt I SA/Go 169/18 wynika, że w 2017 r. skarżąca Spółka osiągnęła przychód w wysokości 880.151,93 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 630.937,34 zł. Z kolei w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] czerwca 2018 r. osiągnęła zysk z działalności operacyjnej w wysokości 142.143,89 zł (przychód w wysokości 289.153,80 zł). Zgodnie z bilansem sporządzonym na dzień [...] czerwca 2018 r. Spółka posiada aktywa w wysokości 15.849.302,44 zł, na które składają się przede wszystkim grunty o wartości 7.021.735,00 zł oraz należności od pozostałych jednostek w wysokości 8.743.887,04 zł. W ocenie referendarza analiza sytuacji majątkowej i dochodów Spółki prowadzi do wniosku, że jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Referendarz zaznaczył, że skarżąca Spółka jest właścicielem gruntów o wartości 7.021.735 zł, posiada również należności krótkoterminowe o wartości 8.743.887,04 zł oraz inwestycje krótkoterminowe o wartości 22.609,52 zł. Oznacza to, że dysponuje znacznym majątkiem, który może spieniężyć lub bezpośrednio wykorzystać do poniesienia kosztów sądowych. Ponadto przychody Spółki (średnio 48.192,30 zł miesięcznie w pierwszym półroczu 2018 r.) uzasadniają twierdzenie, że skarżąca, odpowiednio planując wydatki, jest w stanie wygospodarować kwotę 100 zł na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Referendarz stwierdził, że Spółka L nie wykazała, że wobec niej zachodziła ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 lub 2 P.p.s.a. Analiza dokumentów i oświadczeń nadesłanych przez Spółkę w sprawie o sygn. akt I SA/Go 169/18, których treść pozostaje aktualna, wskazuje, że jest ona ponieść koszty pełne postępowania. Od powyższego postanowienia Spółka wniosła sprzeciw zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. W ocenie Skarżącej referendarz nie wziął pod uwagę, że wszystkie rachunki bankowe oraz wierzytelności przysługujące Spółce są zajęte oraz, że w hipotece znajduje się klauzula zakaz obciążania nieruchomości. Skarżąca zaznaczyła, iż wydatki z tytułu zużycia materiałów i energii oraz usług obcych są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Spółka musi zatem dysponować przynajmniej ograniczonymi środkami na bieżące wydatki, ich brak bowiem uniemożliwiałby Spółce dalsze prowadzenie działalności, doprowadzając w konsekwencji do upadłości. Tym samym Spółka nie mogła przeznaczyć owych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca przywołała stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z 22.02.2012 r. o sygn. akt II OZ 81/12, w myśl którego nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Dodała, że nie uwzględniono też faktu, iż Urząd Skarbowy od kilku lat przedłuża termin zwrotu spółce podatku VAT z tytułu zakupu środka trwałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej. W zakresie całkowitym, czyli, następuje ono gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 ). Natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zawarty w art. 246 zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r. sygn. akt I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą dokumentów i oświadczeń (w niniejszej sprawie jak również przedłożonych do sprawy I SA/Go 169/18) oraz złożonego sprzeciwu, Sąd stwierdził, iż w brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Zgodzić się bowiem należy z wnioskiem referendarza, iż Spółka nie wykazała, że wobec niej zachodzi ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., pozwalająca na przyznanie jaj prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, na co słusznie już zwrócił uwagę referendarz sądowy, że Spółka, mimo iż twierdzi, że wszystkie jej konta i wierzytelności zostały zajęte, to jednak cały czas prowadzi działalność gospodarczą, a zysk z samej sprzedaży średnio w pierwszej połowie 2018 r. wyniósł 3.284,94 zł miesięcznie. Z całej działalności operacyjnej zaś 11.845,32 zł miesięcznie. Co istotne, Spółka dysponuje nieruchomościami o wartości 7.021.735,00 zł. Posiada również należności krótkoterminowe o wartości 8.743.887,04 zł oraz inwestycje krótkoterminowe o wartości 22.609,52 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem wyklucza w ocenie Sądu przyznanie prawa pomocy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że mógłby on posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania. Tym samym zdaniem Sądu, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, iż ponoszone przez nią wydatki z tytułu zużycia materiałów i energii oraz usług obcych są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością i by dalej prowadzić działalność musi je ponosić, wskazać należy, że obowiązkiem Spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą było również zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienie WSA w Warszawie z 31.08.2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17). Jak bowiem słusznie zauważyła sama skarżąca, cytując w sprzeciwie orzeczenie NSA z 22.02.2012 r. sygn. akt II OZ 81/12, nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Istotnym jest również fakt, iż wbrew twierdzeniom skarżącej wpis sądowy od skargi, stanowiący na tym etapie postępowania jedyną opłatę jaką winna uiścić skarżąca Spółka, opiewa na kwotę 100 zł (stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2003r., Nr 221 poz. 2193 ze zm.) a nie jak twierdzi skarżąca na kwotę 925 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.