I SA/Go 49/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wierchowicz po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi D.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł, skarżąca wniosła o zwolnienie od tej opłaty. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jej budżet domowy obciąża spłata dwóch układów ratalnych z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, przy sumie miesięcznych rat wynoszącej 9.000 zł. Dodała także, że jest zobowiązana do uiszczenia spornego zobowiązania podatkowego w wysokości 173.084,00 zł. Poinformowała nadto, że jako przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki jawnej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że posiadane przez nią nieruchomości są zajęte przez NUS. Skarżąca pracuje i zarabia 2.200 zł netto miesięcznie oraz uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, które oszacowała na 1.500 zł miesięcznie. Do wniosku skarżąca dołączyła odpisy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, potwierdzające że obciążenia z tytułu rozłożenia na raty zaległości podatkowych wynoszą obecnie ok. 10.500 zł miesięcznie. Z tym, że dwunasta rata zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. wyniesie: 370.928,57 zł, z kolei 15 rata zaległości podatkowej za 2005 r.: 280,753,09 zł. Obie płatne do 15.04.2014 r. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej skarżącą przedstawiła: - wyciągi z rachunków bankowych zaświadczające, że nie posiada istotnych oszczędności; - zeznanie podatkowe za 2012 rok potwierdzające deklarowaną we wniosku wysokość dochodów ze stosunku pracy oraz stratę z prowadzonej działalności gospodarczej; - wydruk z listy płac potwierdzający deklarowaną we wniosku wysokość wynagrodzenia za pracę; - odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług za trzy miesiące 2012 roku; - wydruk księgowy zatyt. "bilans z księgi za okres 2013-10-[...] - 2013-12-[...]", zaświadczający, że spółka jawna, w ramach której skarżąca prowadzi działalność gospodarczą za wspomniany okres odnotowała stratę wynoszącą 11.668,71 zł. Z informacji przedstawionej przez skarżącą wynika, że miesięczne jej wydatki związane z utrzymanie wynoszą ok. 2 000 zł. Postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wobec uznania, że poszczególne jej oświadczenia zawierają istotne sprzeczności uniemożliwiające wyczerpujące ustalenie sytuacji majątkowej. W ustawowym terminie skarżąca wywiodła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, ponawiając w nim wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawiła jedynie szacowany dochód uzyskany w styczniu 2014 roku z uwagi na brak dokładnego rozliczenia księgowego, a zadeklarowana we wniosku kwota stanowiła dochód "ekonomiczny", a nie "podatkowy". Skarżąca wyjaśniła również, że w styczniu 2014 roku spółka jawna, której jest wspólnikiem, otrzymała dopłaty obszarowe z Agencji Rynku Rolnego w wysokości 60.000 zł nie uwzględniane w przychodach spółki. Nadto podkreśliła, że dochód podatkowy spółki obniżają odpisy amortyzacyjne od posiadanych środków trwałych, które stanowią koszt podatkowy, a nie koszt ekonomiczny spółki. Kwota tych odpisów wyniosła łącznie 18.109,85 zł, na dowód czego skarżąca przedstawiła wydruk zatyt. "dowód wewnętrzny" datowany na [...] stycznia 2014 r. Skarżąca przedstawiła również podsumowanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez spółkę jawną, której jest wspólnikiem za styczeń 2014 r. zaświadczający wykazanie na potrzeby rozliczenia podatku dochodowego straty wynoszącej 53.269,91 zł. Uwzględniając, iż kwota ta, w rozliczeniu uwzględniała również przypadające na ten miesiąc odpisy amortyzacyjne oraz powołując się na otrzymane płatności obszarowe, skarżąca określiła faktyczny - ekonomiczny dodatni wynik finansowy w wysokości 25.000 zł, z której to kwoty miały być pokryte raty układów ratalnych należne od skarżącej jak i od drugiego wspólnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, gdy osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym podkreślić, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić (post. NSA z 30 maja 2012 r. I OZ 379/12). W ocenie Sądu treść oświadczeń skarżącej nie wyjaśnia jej sytuacji majątkowej w stopniu niewątpliwym, co stoi na przeszkodzie uznaniu, że wykazano przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. Skarżąca wykazała wprawdzie wysokość dochodów z wynagrodzenia za pracę oraz wysokość przychodów oraz kosztów ich uzyskania w spółce jawnej, której jest wspólnikiem, jednak oświadczenia skarżącej ujawniają istotną wątpliwość co do źródeł finansowania wydatków związanych ze spłatą rat zaległości podatkowych. Jak wynika z odpisów decyzji o przyznaniu pomocy de minimis, skarżąca ponosi comiesięcznie raty wynoszące - przez większość okresu, na jaki rozłożono zapłatę zaległości podatkowych - ok. 10.500 zł. Jak sama natomiast stwierdziła, w styczniu 2014 r. na zapłatę tych rat przeznaczyła środki pochodzące z płatności obszarowych. Niemniej treść decyzji, na podstawie których rozłożono zaległości podatkowe na raty zaświadcza, że raty te skarżąca uiszcza od lutego 2013 r. Tymczasem źródło finansowania tych wydatków wykazała jedynie w styczniu 2014 roku z kwot otrzymanych z tytułu płatności obszarowej. Z urzędu wiadome jest przy tym, że również w latach wcześniejszych skarżąca uiszczała raty zaległości podatkowych na podstawie wcześniejszych decyzji (patrz np. post. ref. sąd. WSA w Gorzowie Wlkp. z 4 lipca 2012 I SA/Go 317/12). Wykazując niezmiennie stratę z prowadzonej działalności nawet przy uwzględnieniu, że obliczenie tej straty uwzględnia odpisy amortyzacyjne czyli koszty niezwiązane z wydatkami gotówkowymi w danym okresie rozliczeniowym, skarżąca nie wykazała, by kwoty ponoszonych rat znajdowały pokrycie w uzyskiwanych dochodach oraz posiadanych oszczędnościach. W tej sytuacji uprawniony jest wniosek, że skarżąca nie przedstawiła wyczerpująco swojej sytuacji majątkowej, ponieważ zachodzą wątpliwości co do źródeł finansowania czynionych przezeń wydatków. Zakładając bowiem, że terminowo opłaca należne raty zaległości podatkowej - a tak należy przyjąć wobec braku odmiennej informacji - uznać trzeba, że czynione wydatki znacznie przekraczają wykazane przez skarżącą dochody oraz deklarowane zasoby finansowe. Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy obarcza stronę, która ubiega się o jego przyznanie. Z przepisu tego wywieść należy, że osoba występująca z wnioskiem winna przedstawić wyczerpująco swoją sytuację majątkową w zakresie niezbędnym do oceny czy z uwagi na tę sytuację jest w stanie ponieść należne od sądowe. Sąd - aby ocenić, czy dla strony wpis w określonej wysokości to dużo czy mało i czy jest ona w stanie go uiścić potrzebna jest pełna wiedza o sytuacji majątkowej. W przypadku wątpliwości, które nie zostaną wyjaśnione przez stronę, sąd nie może przyznać prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. post. NSA z 9 kwietnia 2013 r. II FZ 124/13). Konkludując, Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, by jej sytuacja majątkowa uniemożliwiała poniesienie wpisu sadowego w wysokości 2.000 zł. Skarżąca uzyskuje stałe dochody deklarowane na ok. 3.700 zł miesięcznie. Miesięczne wydatki obejmujące kwoty przeznaczane na podstawowe potrzeby oraz ratę zaległości podatkowych przekraczają 12.000 zł. Uwzględniając, iż skarżąca nie wyjaśniła ostatecznie i przekonująco źródła finansowania tych wydatków, należy przyjąć, że tym samym nie wykazała by poniesienie wydatku w wysokości 2.000 zł wykraczało poza jej zdolności płatnicze. Z tych też względów, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.