I SA/Go 491/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 29 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przywrócenia terminu do złożenia skargi. Skarżąca J.K. w dniu [...] września 2009 r. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2009 roku nr [...], wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia tej skargi. Uzasadniając wniosek wyjaśniła, iż decyzji nie zaskarżyła w ustawowym terminie, ponieważ postanowiła wyjechać na okres wakacyjny do Niemiec. Na tę okoliczność wysłała stosowną informację do Izby Skarbowej [...] czerwca z prośbą o wstrzymanie postępowań i nie przekazywanie żadnej korespondencji ani jej ani ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi, z którego czasowo zrezygnowała. Nier mogłą w okresie wakacyjnym zajmować się tą sprawą, a nie chciała aby zajmował się nią podczas jej nieobecności jej pełnomocnik bez konsultacji z nią. Wskazała także, iż zaskarżonej decyzji nie otrzymała osobiście lecz przez "doręczenie administracyjne na podstawie 2 awiz poczty", a dowiedziała się o tym fakcie telefonicznie od pracownika Izby w pierwszym tygodniu września. Przesyłki poleconej dwukrotnie awizowanej nie odebrała, gdyż awiz nie otrzymała i nie wie czy zostały "wetknięte" w drzwi podczas jej nieobecności czy zostały włożone do skrzynki pocztowej wraz z milionem ulotek i prospektów. Strona podkreśliła, iż nie jest prawnikiem i zawiłości oraz pułapki czyhające na nią w przepisach prawa oraz procedurach administracyjnych nie są jej znane. Uznała, że pomimo nieznajomości prawa uchybienie terminu nie było celowe oraz, że brak w tym jest jej winy. Decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. doręczono skarżącej w trybie art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w dniu 28 lipca 2009 r. Z adnotacji doręczyciela zamieszczonych na zwrotnym dowodzie potwierdzenia odbioru decyzji wynika, iż z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, którzy podjęliby się doręczenia pisma adresatowi, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym, a zawiadomienie o tym umieszczono na drzwiach mieszkania adresata. Zawiadomienia te pozostawiono w dniach 13 i 21 lipca 2009 r., przesyłkę zwrócono do nadawcy 29 lipca 2009 r. Sąd zważył: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić kwestię terminowości wniesienia skargi, od niej bowiem zależy rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, jako że jest on dopuszczalny jedynie wówczas, gdy skarga uchybia 30-dniowemu terminowi do jej wniesienia. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż nastąpiło spóźnienie skargi. Zaskarżona decyzja wraz z prawidłowym pouczeniem została stronie skarżącej doręczona w dniu 28 lipca 2009 r. Termin do jej zaskarżenia mijał dnia 27 sierpnia 2009 r. Skargę J.K. złożyła w dniu [...] września 2009 r., a zatem uchybiając ustawowemu terminowi do jej wniesienia. Stosownie do treści art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie jej terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, której to czynności strona nie dokonała w terminie bez swojej winy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona, zgodnie z treścią art. 87 § 2 powołanej ustawy, w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest jednak od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2.10.2002 r., VSA 793/03,). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do okoliczności faktycznych, które uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3.VIII.2001r., I SA/Wr 676/99, niepubl.) czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004 r., III SA 1983/03, niepubl.). Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się np. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (postanowienie NSA z 1.VI.2001r., II SA/Po 54/01,), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6.XI.1998r., I SA/ld 153/97) czy choćby nie przebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04, niepubl.). Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. To z treści przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika ciążący na wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona, lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2.10.2002 r., VSA 793/03,). Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do sądu, który powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Z argumentacji skarżącej wynika jedynie, iż uchybienie terminowi do złożenia skargi spowodowane zostało głównie wyjazdem w okresie wakacyjnym za granicę. Z faktem tym strona wiązała bowiem niczym nieuzasadnione przeświadczenie o możliwości czasowego wstrzymania biegu swoich spraw toczących się przed organami podatkowymi, co w konsekwencji znalazło wyraz w złożonym [...] czerwca 2009 r. wniosku "o zawieszenie do końca września 2009 r. wszelkich działań i spraw" z powodu dwumiesięcznego wyjazdu oraz "zrezygnowaniu" na ten okres z pełnomocnika. Po złożeniu tego pisma skarżąca już korespondencji osobiście nie odbierała a w siedzibie organu stawiła się [...] września 2009 r. W kontekście obowiązującego stanu prawnego oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy z całym przekonaniem stwierdzić, iż przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu, albowiem w ocenie Sądu w żadnym razie nie uprawdopodabnia ona braku winy skarżącej w tym względzie. Za zupełnie niezrozumiałe należy ocenić zachowanie wnioskodawczyni, która jak wywodzi, nie chcąc by pełnomocnik w okresie wakacyjnym (podczas jej wyjazdów za granicę – które miały trwać do września 2009 r.) zajmował się jej sprawami, odwołuje udzielone mu pełnomocnictwo, nie czekając na ewentualne ustosunkowanie się organu podatkowego do prośby o "wstrzymanie postępowań i nie przekazywanie korespondencji" i wyjeżdża z kraju. Dla oceny powyższego stanu w kontekście braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, istotnym jest również, że skarżąca posiadała wiedzę o toczącym się wobec niej postępowaniu. Decyzja została jej doręczona prawidłowo w trybie art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru wynika, iż przesyłka była dwukrotnie awizowana i zawiadomienie o tym pozostawiono na drzwiach mieszkania adresata. Wobec nie wykazania przez Skarżącą takich okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, albowiem niedopełnienie obowiązku nastąpiło z powodu przeszkody możliwej do przezwyciężenia, czyli zawinionej przez skarżącą. Należy także podkreślić, iż potwierdzeniem braku winy skarżącej nie może być również argument, że nie jest prawnikiem oraz, że zawiłości przepisów prawa i procedur administracyjnych nie są jej znane. Należy bowiem przypomnieć, iż zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądów administracyjnych, ani niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), ani też nieznajomość prawa (wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/ld 153/97) nie są okolicznościami faktycznymi, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów orzekł jak w sentencji.