I SA/Go 498/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Ilona Szyszkowska-Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2008 r. sprawy ze skargi RP sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 391,00 złotych (trzysta dziewięćdziesiąt jeden) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 23 kwietnia 2008r. RP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zwana R, skarżąca lub Spółka, wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] zawieszające postępowanie odwoławcze od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] ustalającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług od importu samochodów marki R. Z akt sprawy wynika, że w związku z wydaniem przez Dyrektora Urzędu Celnego decyzji zmieniających klasyfikację samochodów marki R (model [...]) z kodu towarowego 8704 na 8703 i zmieniających wartość celną Urząd Skarbowy wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] listopada 2002r. ustalił zobowiązanie w podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 50.401,40 zł od dziesięciu samochodów objętych określonymi w tej decyzji zgłoszeniami celnymi z maja 1998 r. Uwzględniając kwotę VAT wykazaną w zgłoszeniach celnych stwierdzono niedobór z tytułu tego podatku łącznie w kwocie 2.277,80 zł. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu złożonego przez skarżącą w dniu 19 grudnia 2002 r. odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Spółka wniosła skargę do ówczesnego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie od 1 stycznia 2004 r., skargę tę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 marca 2006 r. , wydanym w sprawie III SA/Wa 3090/05 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organy w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług nie przeprowadziły samodzielnego postępowania , nie dokonały w tym zakresie oceny materiału dowodowego, a w szczególności nie odniosły się do mających charakter dokumentów urzędowych: opinii interpretacyjnej urzędu statystycznego oraz świadectw homologacji importowanych samochodów , zgodnie z którymi samochody te zostały zarejestrowane jako samochody ciężarowe. Sąd rozpatrujący sprawę nie podzielił też poglądu przyjętego przez organy skarbowe, iż decyzja organu celnego dokonującego klasyfikacji importowanego towaru według kodu PCN ma wiążący charakter dla organów podatkowych. Po przekazaniu powyższego wyroku wraz z aktami sprawy Dyrektorowi Izby Celnej jako organowi obecnie właściwemu w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu organ ten postanowieniem z dnia [...] lutego 2008r. zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], wszczęte odwołaniem Spółki z dnia 19 grudnia 2002 r. - do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej importowanych przez skarżącą samochodów marki R. Jako podstawę zawieszenia postępowania Dyrektor Izby Celnej powołał art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu zaś wskazał, iż decyzje organów celnych dotyczące klasyfikacji taryfowej i wartości celnej importowanych samochodów również zostały uchylone przez WSA, a po ponownym przeprowadzeniu postępowań organ celny uznał, iż przedmiotem importu były nie samochody osobowo – towarowe, czy ciężarowe lecz samochody osobowe. Decyzje organu celnego II instancji są przez R skarżone do WSA, w związku z czym, zdaniem Dyrektora Izby Celnej jako organu właściwego w sprawie podatku od towarów i usług z tytułu importu tych samochodów , za zasadne należy uznać zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w kwestii odnoszącej się do ustalenia, czy przedmiotem importu były samochody osobowe, czy też ciężarowe. Na powyższe postanowienie Spółka w ustawowym terminie złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego błędną interpretację i w rezultacie bezpodstawne zawieszenie postępowania odwoławczego. Jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i doprowadzenie do zakończenia trwającego postępowania bez zbędnej zwłoki. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008r., powołując się na przepisy art.216 § 1, w zw. z art. 201 §1 pkt 2, art. 221 oraz art.233 §1 pkt 1 w zw. z art.239 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim są toczące się przed WSA i NSA sprawy dotyczące klasyfikacji taryfowej importowanych pojazdów. Postępowanie w niniejszej sprawie należało zawiesić do czasu rozstrzygnięcia kwestii wstępnej dla wymiaru podatku VAT. Według organu, dopiero po prawomocnym orzeczeniu w sprawie klasyfikacji taryfowej będzie możliwe prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w sprawie wymiaru podatków. Podkreślił, iż ustalenie typu pojazdu ma kluczowe znaczenie dla sprawy, albowiem od tego zależy czy pojazdy będą objęte podatkiem akcyzowym (wyrobem akcyzowym są tylko samochody osobowe). Nadto podstawa opodatkowania podatkiem VAT w sposób oczywisty zależy od wartości celnej towarów i należnego cła. Nie można zatem w chwili obecnej – bez zakończenia spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej oraz wartości celnej, w sposób prawidłowy określić podstawy opodatkowania. W złożonej na to postanowienie skardze Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie art.2 i art.7 w związku z art.45 Konstytucji przez naruszenie prawa Spółki do sądu; art.125 §1 Ordynacji podatkowej przez nieuzasadnione zawieszenie postępowania podatkowego oraz art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż elementem decydującym o zawieszeniu postępowania na podstawie art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest wystąpienie zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne i prawne, dokonane w innej sprawie przez organ lub sąd. Zdaniem skarżącej oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie ma waloru zagadnienia wstępnego. Organ odwoławczy nie został bowiem w żaden sposób pozbawiony możliwości orzekania w sprawie odwołania skarżącej. Sądy administracyjne wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślały odrębność postępowań celnych i podatkowych oraz konieczność samodzielnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i samodzielnego dokonywania oceny materiału dowodowego przez organ podatkowy w sprawach związanych z opodatkowaniem importu, wyrażając pogląd, iż rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniach celnych nie mają wiążącego wpływu dla rozstrzygnięć, jakie mają zapaść w sprawach podatkowych. Niedopuszczalne jest ograniczenie się przez te organy jedynie do skalkulowania należności podatkowych w oparciu o dane wynikające z decyzji celnych. W niniejszej sprawie losy decyzji organu celnego w żadnym razie nie stanowią zagadnienia wstępnego, a zawieszenie postępowania podatkowego narusza przepis art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i bezzasadnie je blokuje. Skarżąca podniosła także, iż postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie trwa już prawie sześć miesięcy, co wskazuje na znaczne przekroczenie dwumiesięcznego miesięcznego terminu do załatwienia sprawy, zaś brak zagadnienia wstępnego wskazuje na bezcelowe przedłużanie postępowania. Jednocześnie skarżąca twierdziła , że przez bezcelowe zawieszenie postępowania, organ odwoławczy zamyka jej także prawo do sądu – strona może bowiem zaskarżyć do sądu jedynie ostateczne rozstrzygnięcie organu podatkowego, a to nie może zapaść właśnie przez zawieszenie postępowania podatkowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W myśl przepisu art.201 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania podatkowego w oparciu o ten przepis jest obligatoryjne, gdy wystąpi wskazane w nim zagadnienie wstępne. Aby można było mówić o zagadnieniu wstępnym musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, a także musi istnieć zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Musi ono pozostawać w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy. Wystąpienia takiego związku w niniejszej sprawie Sąd się nie dopatrzył, podzielając w tym zakresie stanowisko skarżącej. Zawieszone zaskarżonym postanowieniem postępowanie podatkowe dotyczy zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od importowanych samochodów R. Jest to postępowanie całkowicie odrębne od postępowania celnego dotyczącego klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów. Z wydanego w dniu 15 marca 2006 r. wyroku WSA w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 3090/05) uchylającego zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2003 r. , wydaną właśnie w przedmiocie podatku od towarów i usług od importowanych samochodów, wynika jednoznacznie, iż organ prowadzący postępowanie podatkowe ma obowiązek dokonać samodzielnych ustaleń koniecznych do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania i podstawy opodatkowania, gdyż dopiero one pozwolą mu podjąć prawidłową decyzję co do wymiaru podatku od towarów i usług. Brak tych samodzielnych ustaleń był istotnym powodem uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Sąd rozpoznający skargę w niniejszej sprawie miał też na względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2007 r. , sygn. akt I FSK 777/06, oddalający skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od przytoczonego wcześniej wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006r. W swoim orzeczeniu NSA wyraził pogląd, że organy podatkowe właściwe dla podatnika na podstawie art.11c ust.1 obowiązującej w chwili importu samochodów ustawy o VAT są uprawnione do wydawania decyzji ustalającej podatek importowy od towarów i usług w prawidłowej wysokości, co oznacza, że nie są bezwzględnie związane co do przedmiotu i podmiotu opodatkowania decyzją organów celnych określających wysokość cła. Odnosząc się natomiast do prawidłowości prowadzenia postępowania przez organ podatkowy w takich okolicznościach, jakie zaistniały w sprawach importu samochodów R, NSA zwrócił uwagę, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada prawdy obiektywnej, określona w art.122 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej i nie może być ona ograniczana w żaden sposób, chyba że przepis prawa wyraźnie tak stanowi. W rozważanej sprawie brak jest takich przepisów, które zwalniałyby organy podatkowe z obowiązku dochodzenia do prawdy obiektywnej ze względu na to, że w obrocie prawnym istnieje decyzja organów celnych dotycząca cła. W związku z tym obowiązek dowodzenia w tej sprawie nie może zostać ograniczony. NSA podkreślał przy tym, że cechą postępowania podatkowego jest otwarty system środków dowodowych (art.180 Ordynacji podatkowej). Skoro zatem, jak wynika z powyższych rozważań, w prowadzonym postępowaniu organ podatkowy powinien przeprowadzić samodzielne ustalenia i dokonać oceny zebranych dowodów, to brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, iż prawomocne rozstrzygnięcie wyrokiem sądu administracyjnego kwestii klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów stanowi zagadnienie wstępne obligujące, w myśl przepisu art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy do zawieszenia prowadzonego przez siebie postępowania w przedmiocie podatku VAT. Stwierdzić należy , że przyjęta przez organ w zaskarżonym postanowieniu interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego narusza cyt. wyżej przepis art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powodując tym samym, iż bezpodstawnie zawieszono postępowanie podatkowe. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 135 , art.145 §1 ust.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – P.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie o zawieszeniu postępowania , wydane w pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 P.p.s.a. ( - ) Dariusz Skupień ( - ) Jacek Jaśkiewicz ( - ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko