I SA/Go 498/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 sierpnia 2011 r. wniosku Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od październik, listopad i grudzień 2008 roku postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym we wniosku oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że jest właścicielem udziałów w spółkach o łącznej wartości nominalnej przekraczającej milion złotych. Nadto podał, że jest właścicielem 5 nieruchomości (lokali oraz budynków mieszkalnych). Oświadczył, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 693 zł miesięcznie. Podał także, że jego rachunek bankowy został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący oświadczył też, że ponosi alimenty na rzecz córki w wysokości 2.000 zł miesięcznie. Ponieważ oświadczenie skarżącego budziło wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej, dwukrotnie wezwano go do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył dokumenty i oświadczenia z których wynika m. in., że prowadzi działalność gospodarczą, która od stycznia do czerwca bieżącego roku przyniosła przychody w wysokości 556.429,03 zł. Koszty uzyskania przychodów wyniosły natomiast 1.973.800,40 zł, przy czym kwota ta uwzględnia również wartość odpisów amortyzacyjnych w kwocie 1.398.534,24 zł. Skarżący jest właścicielem dwóch samochodów ciężarowych o łącznej wartości 15.700 zł oraz samochodu osobowego o wartości 16.300 zł. Korzysta z dwóch samochodów na podstawie umowy leasingu wykorzystując je do działalności gospodarczej. Z tytułu wynagrodzenia za pracę w pierwszych 6 miesiącach bieżącego roku skarżący zarobił 24.015 zł. Skarżący przedstawił wyciągi z 5 rachunków bankowych wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej. Ich salda, za wyjątkiem jednego, są dodatnie, a łączna kwota dostępnych środków (na początek lipca bieżącego roku wynosiła 26.140,56 zł). Skarżący przedstawił również odpis postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] maja 2011 r. o uchyleniu zajęcia jego rachunków bankowych. W tak ustalonej sytuacji wniosek skarżącego należało oddalić. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -dalej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w Sygn. akt! SA/Go498/11 części aibo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie zachodzi obawa, że poniesienie wpisu należnego w rozpoznawanej sprawie oraz wpisów w pozostałych sprawach wszczętych skargami Z.K., narazi go na uszczerbek utrzymania koniecznego. Obecnie suma wpisów obciążających skarżącego - z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia oraz treść decyzji podatkowych - winna wynieść 19.862 zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Kwota taka znajduje pełne pokrycie w majątku i dochodach skarżącego. Sytuacja majątkowa skarżącego kształtuje się korzystniej od deklarowanej w oświadczeniu o sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sumując ustalenia dotyczące sytuacji skarżącego należy wskazać, że uzyskuje on dochody z wynagrodzenia za pracę w średniej wysokości przekraczającej 4.000 zł brutto miesięcznie. Dodatkowo posiada wartościowe udziały w spółkach kapitałowych (o wartości przekraczającej 1.500.000 zł), a z oświadczeń skarżącego i Sygn. akt I SA/Go 498/11 jego pełnomocnika nie wynika, by udziały te były obciążone bądź to zajęciami egzekucyjnymi bądź to prawami osób trzecich, co uniemożliwiałoby dysponowanie nimi przez skarżącego. Nadto skarżący jest właścicielem licznych nieruchomości lokalowych i budynkowych, którymi - co należy przyjąć wobec braku przeciwnych dowodów - skarżący również może swobodnie dysponować. Niemiarodajne dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego jest również oświadczenie, z którego wynika ponoszenie przekraczającej milion złotych straty z prowadzonej działalności gospodarczej. Należy bowiem zauważyć, że strata ta, czyli ujemna różnica pomiędzy wartością przychodów i kosztów ich uzyskania (art. 9 ust. 2 ustawy 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51 poz. 307), wynika w przypadku skarżącego z dokonywania znacznej wartości odpisów amortyzacyjnych, czyli zaliczania do kosztów uzyskania przychodów kwot niezwiązanych z obecnie dokonywanymi wydatkami finansowymi (art. 22 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Pomniejszywszy bowiem deklarowane koszty uzyskania przychodów w okresie objętym oświadczeniem skarżącego (pierwsze półrocze 2011r.) o wartość dokonanych odpisów amortyzacyjnych i odjęcie tak uzyskanej różnicy od kwoty przychodów, choć daje wynik ujemny (18.837 zł), to jednak uzasadnia wniosek, że strata ta jest niewielka w porównaniu z wartością przychodów (556.429,03 zł za pierwsze półrocze 2011 r.). Jak wynika z rozliczenia przedstawionego przez skarżącego, strata obliczona bez uwzględnienia odpisów amortyzacyjnych, jest spowodowana przez wyższe niż przeciętnie koszty poniesione w czerwcu 2011r., a zatem należy przyjąć, że skarżący jako przedsiębiorca jest wypłacafny a prowadzona działalność gospodarcza nie może być uznana za przynoszącą straty powodujące realne umniejszenie majątku skarżącego. Również uprawniony jest wniosek, że sfinansowanie wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów w wysokości wyższej od przychodów z działalności gospodarczej oraz deklarowanych przychodów z innych źródeł, wskazuje, iż skarżący posiada możliwości finansowania swoich wydatków. Dodatkowo należy wskazać, że z wyciągów z rachunków bankowych skarżącego wynika, że skarżący posiada środki wystarczające na sfinansowanie wpisu od skargi, zarówno w niniejszej, jak i w pozostałych sprawach z jego skarg. Ostatecznie należało uznać, że poniesienie wpisów nie rodzi niebezpieczeństwa niemożności zaspokojenia przez skarżącego swych podstawowych wydatków jak również nie zagraża regulowaniu przez skarżącego alimentów na rzecz córki. Sygn. akt i SA/Go 498/11 W tym stanie rzeczy, postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy. i