I SA/Go 522/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2014 r. wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J.K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący wskazał, że do września bieżącego roku bardzo znacząco pogorszyła się jego sytuacja finansowa w związku z wszczęciem wobec niego egzekucji. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym oraz dochodach, a także z przedłożonych przez niego dokumentów wynika, że skarżący jest wdowcem a gospodarstwo domowe prowadzi z trojgiem dzieci (w wieku 42, 29 i 28 lat). Nie ma oszczędności. Domownicy skarżącego są właścicielami lokalu mieszkalnego o pow. 57 m kw. oraz działki gruntu o pow. 7.463 m kw. Rodzina utrzymuje się z renty jednej z córek skarżącego wynoszącej 728,45 zł netto miesięcznie (dec. ZUS k. 23 akt sądowych) oraz uzyskiwanych przez skarżącego czynszu z najmu nieruchomości w wysokości 4.400 zł miesięcznie (wyciąg z rachunku bankowego - k. 51-53 akt sądowych) i emerytury w wysokości netto, po dokonaniu potrącenia egzekucyjnego, 1.374 zł (wyciąg z rachunku bankowego k. 51-53, zawiadomienie ZUS - k. 57 akt sądowych). Wobec skarżącego prowadzona jest egzekucja administracyjna, w której egzekwowane są zaległości podatkowe wynoszące 85.709,26 zł (zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego - k. 21 akt sądowych). W ramach egzekucji zajęto świadczenie rentowe skarżącego oraz dokonano wpisu hipoteki przymusowej (oświadczenie skarżącego - k. 44 akt sądowych). Miesięczne wydatki rodziny skarżący określił na 5.546 zł zaliczając do nich - obok kosztów bieżącego utrzymania - również spłatę raty kredytu (3.161 zł). Postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia orzeczenia referendarz wskazał, że miesięczne dochody skarżącego i jego domowników przewyższają kwotę miesięcznych wydatków. Zwrócił również uwagę, że deklarowane we wniosku stałe wydatki skarżącego obejmują również raty pożyczek (ponad 3.000 zł. miesięcznie). Wydatki te mają charakter prywatnoprawny i nie mogą mieć pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi do jakich zaliczyć należy koszty sądowe. Zaznaczył, że koszty postępowania należy traktować jako wydatki, które powinny być traktowane na równi z innymi, a wręcz z pierwszeństwem przed wydatkami, które nie są związane z podstawowym utrzymaniem (np. na telewizję, internet, telefon). Referendarz sądowy wskazał również, że zasadą jest ponoszenie przez strony postępowania kosztów udziału w postępowaniu, a przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowane jedynie w stosunku do osób rzeczywiście - obiektywnie niebędących w stanie ponieść niezbędnych kosztów a skarżący nie wykazał takiego stanu rzeczy. Od powyższego postanowienia J.K., w ustawowym terminie wniósł sprzeciw. Uzasadniając sprzeciw podniósł, że należy mieć na uwadze okoliczność, że minimum socjalne dla czteroosobowej rodziny, wg Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych za 2013 r. wynosiło 462 zł na osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z regulacją art. 245 § 1 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.) Zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Po myśli art. 246 § 1 P.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a o takie wnioskuje skarżący, powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zasadą jest bowiem, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 246, LEX i powołane tam orzecznictwo). W ocenie Sądu przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy choćby w zakresie częściowym, nie zostały w niniejszej sprawie przez skarżącego spełnione. Oceny tej nie zmienia również wskazana przez skarżącego okoliczność, że minimum socjalne dla czteroosobowej rodziny wg Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych za 2013 r. wynosiło 462 zł na osobę. Jak wynika z oświadczeń skarżącego oraz przedłożonych przez niego dokumentów skarżący posiada stałe źródła dochodów otrzymuje bowiem emeryturę, po dokonaniu potrącenia egzekucyjnego w wysokości 1.374 zł netto miesięcznie oraz czynsz z najmu nieruchomości w wysokości 4400 zł. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trójką dorosłych dzieci, przy czym dwójka z nich to osoby bezrobotne, zaś jedna z córek otrzymuje rentę w wysokości 728,45 zł netto miesięcznie. Skarżący określił wydatki rodziny na kwotę 5.546 zł. W wydatkach tych prócz bieżących kosztów utrzymania uwzględnił również spłatę raty kredytu w wysokości 3.161 zł miesięcznie. Zaznaczyć trzeba, że Sąd rozpoznając prawo pomocy bierze pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których trudno zaliczyć zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Spłata kredytu nie może wpłynąć na przyznanie prawa pomocy, ponieważ kwestia spłacania zaciągniętych kredytów lub pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienia: WSA w Bydgoszczy z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 602/14 oraz NSA z 22 maja 2014r. sygn. akt II GZ 215/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach na stronie internetowej orzeczenia nsa.gov.pl.). Nadto przedstawione przez skarżącego zestawienie dochodów i wydatków wskazuje, że miesięczne dochody skarżącego i jego domowników przewyższają kwotę miesięcznych wydatków. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji.