I SA/Go 548/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2015 r. wniosku Zakładu "B" Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Zakładu "B" Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia wierzytelności spod egzekucji postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Do skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odrzucającego skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, skarżąca dołączyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że spółka nie ma pieniędzy i nie jest w stanie sfinansować kosztów sadowych. Podniosła, że organ egzekucyjny zajął jej wierzytelności oraz że spółkę obciążają liczne długi wobec kontrahentów, pracowników oraz zaległości podatkowe i z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z oświadczenia o majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów przedstawionych przez spółkę wynika co następuje. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a jej zysk bilansowy za 2013 rok wyniósł 98.445,68 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy o ujemnym saldzie. W deklaracjach dla podatku od towarów i usług spółka od lipca do grudnia 2014 roku spółka zadeklarowała sprzedaż towarów i usług o łącznej wartości netto 42.808 zł oraz nabycie towarów i usług o łącznej wartości netto 40.759 zł. Spółka - pomimo wezwania - nie przedstawiła zestawienia wartości przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów, przy czym wzywano spółkę o podanie danych z okresu ostatnich sześciu miesięcy. Przedstawiła jedynie bilans i rachunek zysków i strat za 2013 rok. W świetle oświadczeń spółki oraz przedstawionych przez nią dokumentów wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Spółka żądanie zwolnienia od kosztów sądowych motywowała trudną sytuacją finansową oraz brakiem pieniędzy związanym z egzekucją z przysługujących jej wierzytelności. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest jednak pogląd o konieczności rygorystycznego podchodzenia do przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 p.p.s.a. to znaczy w sytuacjach, gdy z wnioskami występują m. in. osoby prawne. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wyrażał stanowisko, że o istnieniu przesłanek prawa pomocy w przypadku stron będących osobami prawnymi nie przesądza nawet zerowy (bądź ujemny) stan rachunków bankowych czy kasy oraz fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony (zob. np. post. NSA: z 30 maja 2008 r. LEX 494184, z 5 czerwca 2008 r. LEX 479142 z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09 LEX 564255). Badaniu podlega całokształt sytuacji majątkowej, a nie tylko posiadane przez spółkę kwoty pieniężne (post. NSA z 14 lutego 2014 r. II FZ 1609/13 LEX 1450494). Ocena przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych odbywa się poprzez porównanie obiektywnych możliwości finansowych wnioskodawcy z obciążającymi ją kosztami sądowymi. W niniejszej sprawie jedyną opłatą podlegającą potencjalnie uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi kasacyjnej. Wprawdzie nie został on jeszcze formalnie ustalony przez przewodniczącego wydziału, lecz należy przyjąć, że - z uwagi na przedmiot zaskarżenia - powinien on wynieść 100 zł (§ 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 1293 ze zm.). Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść takiej opłaty stanowiącej, nawiasem mówiąc, najniższą możliwie kwotę wpisu przewidzianą w przywołanym powyżej rozporządzeniu Rady Ministrów. Ze złożonych przez spółkę odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą - nabywa oraz sprzedaje towary i usługi. Uprawnia to wniosek, że spółka - pomimo deklarowanego braku aktywów - posiada źródła pozwalające na finansowanie wydatków. Podważa to jednocześnie wiarygodność oświadczenia spółki o niemożności sfinansowania kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. Należy również zauważyć, że spółka, pomimo wezwania wystosowanego w trybie art. 255 p.p.s.a., nie przedstawiła zestawienia wartości przychodów i kosztów ich uzyskania, co uniemożliwia dokonanie pełnych i wyczerpujących ustaleń dotyczących jej sytuacji majątkowej. Przedłożyła jedynie odpis bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2013 rok. Te dokumenty są jednak niemiarodajne dla oceny aktualnej sytuacji spółki. W tym stanie rzeczy postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).