I SA/Go 553/18
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-02-14
Skład orzekający: Alina Rzepecka, Jacek Niedzielski, Dariusz Skupień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy prawidłowo uznały, że maksymalny obszar kwalifikowalny do płatności (MKO) jest mniejszy od zadeklarowanego przez rolnika o 17,80 ha, w sytuacji gdy rolnik kwestionuje ustalenia kontroli terenowej i przedkłada operat geodezyjny?Ratio decidendi
Organy prawidłowo ustaliły, że maksymalny obszar kwalifikowalny do płatności (MKO) jest mniejszy od zadeklarowanego, ponieważ kontrola terenowa wykazała, iż część zadeklarowanych obszarów nie kwalifikuje się do płatności z uwagi na brak prowadzenia na nich działalności rolniczej (np. tereny zalesione, zakrzaczone, podmokłe). Przedłożony przez stronę operat geodezyjny nie podważył tych ustaleń, a w wielu aspektach był z nimi zbieżny, a ponadto został sporządzony po kontroli organu, co mogło wpływać na różnice w pomiarach. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.Stan faktyczny
Spółka F złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, deklarując obszar 80,51 ha. Po kontroli terenowej i administracyjnej organy ARiMR stwierdziły, że rzeczywisty maksymalny obszar kwalifikowalny do płatności (MKO) wynosi 62,71 ha, co skutkowało przyznaniem niższych płatności. Spółka odwołała się, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i rozporządzeń unijnych, w tym błędne obliczenie obszaru i nierozpatrzenie dowodów. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, która została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi F sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. w sprawie przyznania spółce F płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.
Decyzje organów obu instancji wydane zostały na tle następującego stanu faktycznego sprawy.
W dniu 26.05.2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek złożony przez F o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. W złożonym wniosku spółka zadeklarowała, że ubiega się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej - zwanej dalej płatnością JPO, płatności redystrybucyjnej - zwanej dalej płatnością RDST, płatności za zazielenienie - zwanej dalej płatnością PZZ oraz płatności dla młodego rolnika - zwanej dalej płatnością MR. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych w w/w wniosku wyniosła 80,51 ha. Wraz z w/w wnioskiem spółka złożyła załączniki graficzne, na których wskazała granice w/w działek rolnych oraz oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną.
W dniach [...].05.2018 r. w gospodarstwie spółki została przeprowadzona przez upoważnionych inspektorów kontrola na miejscu w zakresie weryfikacji maksymalnych obszarów kwalifikowanych do płatności (zwanych dalej MKO) na poszczególnych zgłoszonych działkach. W trakcie czynności kontrolnych obecny był reprezentant spółki W. K. Ustalenia zawarte zostały w protokole z oględzin działek w zakresie weryfikacji MKO. Protokół odebrał osobiści będący przy czynnościach kontrolnych reprezentant spółki (vide: str. 2 w/w protokołu - w aktach sprawy). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w świetle zgromadzonej dokumentacji poddał ww. wniosek także kontroli administracyjnej w oparciu o art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013. W oparciu o ww. narzędzia oraz przepisy prawa, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w trakcie kontroli administracyjnej, przy uwzględnieniu wyników z kontroli na miejscu ustalił, iż:
- na działce rolnej "A/A1" obszar zadeklarowany do płatności wyniósł 5,90 ha - obszar kwalifikujący się do płatności wyniósł 4,17 ha,
- na działce rolnej "B/B1" obszar zadeklarowany do płatności wyniósł 30,10 ha - obszar kwalifikujący się do płatności wyniósł 25,11 ha,
- na działce rolnej "C/C1" obszar zadeklarowany do płatności wyniósł 24,01 ha - obszar kwalifikujący się do płatności wyniósł 17,15 ha,
- na działce rolnej "D/D1" obszar zadeklarowany do płatności wyniósł 20,50 ha - obszar kwalifikujący się do płatności wyniósł 16,28 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdził w odniesieniu do płatności JPO różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (80,51 ha), a powierzchnią ustaloną w trakcie kontroli administracyjnej (62,71 ha) wynoszącą 17,80 ha, co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziomie 28,38%.
W oparciu o powyższe ustalenia w dniu [...].05.2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał spółce decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, w której przyznano:
- płatność JPO w wysokości 16 428,22 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 12 515,59 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego,
- płatność PZZ w wysokości 19 201,04 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 224,64 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,
- płatności RDST w wysokości 4 724,27 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 55,27 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,
- płatność MR w wysokości 10 616,79 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 124,21 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.
- zwrot dyscypliny finansowej w wysokości 567,70 zł.
Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie, przy ustalaniu powierzchni kwalifikującej się do płatności, uwzględniono wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy w zakresie ustalenia maksymalnych obszarów kwalifikowanych do płatności (MKO) na poszczególnych działkach. Podkreślił, że płatności przyznano zgodnie z art. 7, art. 8, art. 13 i art. 14 ustawy o płatnościach po uwzględnieniu pomniejszeń wynikających z regulacji art. 19a ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014 w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami. Jednocześnie wskazano, że płatności zostały pomniejszone ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.
W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła naruszenie:
- art. 104 Kpa poprzez błędne uznanie, iż powierzchnia uprawniona do dopłat na rok 2017 jest mniejsza niż zadeklarowana,
- naruszenie art. 77 § 1 Kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego,
- naruszenie art. 86 Kpa poprzez nie przesłuchanie strony w przypadku stwierdzenia wątpliwości co do istniejącego stanu faktycznego,
- naruszenie art. 81 a § 1 Kpa poprzez nie rozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości co do stanu faktycznego,
- naruszenie art. 19a ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014 poprzez błędne obliczenia obszaru stwierdzonego. Do ww. pisma odwoławczego pełnomocnik dołączyła fakturę VAT z dnia [...].10.2017 r., fakturę Vat [...] oraz operat pomiarowy wykonany w dniach [...].06.2018 r. (pomiar powierzchni zaoranych na działkach nr: [...] ). Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) - zwanej dalej K.p.a., w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137), art. 3, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 13, art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312), art. 19a ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (WE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności Dz. U. UE z 20 czerwca 2014 r-. L 2014.181.48) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 640/2014, decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podkreślił, że ustaleń co do powierzchni uprawnionej do płatności na ww. działkach rolnych dokonano w oparciu o wizytację terenową, w trakcie której dokonywane zostały pomiary działki ewidencyjnej i w ten sposób - poprzez weryfikację wyników pomiarów - ustalany został na potrzeby płatności, każdej działki referencyjnej, maksymalny kwalifikowalny obszar (zwany dalej MKO) w myśl art. 5 Rozporządzenia nr 640/2014.
Wskazał, że weryfikacja powierzchni zgłoszonych we wniosku, uprawniających do płatności następuje na podstawie wszelkich metod zmierzających do poprawnej analizy danych w ramach tzw. kontroli administracyjnej. Kontrola odbywa się w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS, której podstawę stanowi art. 70 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 1306/2013. Kontrole administracyjne przeprowadzane są przy użyciu narzędzi informatycznych i mają na celu stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat.
Podniósł, że w wyniku czynności kontrolnych ustalono, że MKO na działce [...] wynosi 4,17 ha, a nie jak zdeklarowała strona 5,90 ha. Weryfikacja MKO bezpośrednio na działce uwidoczniła, iż stan faktyczny stoi w sprzeczności ze wskazaniami spółki wynikającymi z załącznika graficznego złożonego 29.05.2017 r. Z MKO działki [...] wyłączono obszar nieużytków znajdujący się w północnej części w/w działki (vide: wskazanie na szkicu z pomiaru oznaczonym roboczo jako "AX", jak również zdjęcia nr 114 i nr 115 - w aktach sprawy) oraz pas znajdujący się we wschodniej części działki [...] (pomiar MKO wykonany maksymalnie do granicy uprawy) zobrazowany na zdjęciach z kontroli: nr 117 - lewa strona, nr 119, nr 120, nr 124 - lewa strona, nr 125 oraz nr 126 - lewa strona. Z MKO działki [...] wyłączona została enklawa oznaczona roboczo na szkicu jako "AX1" (vide: zdjęcia nr 127 i nr 129) o powierzchni 0,08 ha (vide: wskazanie inspektorów terenowych w rubryce "uwagi" w protokole z oględzin działek referencyjnych) znajdująca się w południowo - wschodniej części działki [...] (przylega do działki ew. [...]). Na wszystkich wymienionych fotografiach – jak stwierdził - występują (znajdujące się w granicach działki ew.) obszary zalesione, pasy zadrzewień, tereny zakrzaczone, porośnięte wieloletnimi samosiejkami drzew, a więc są to obszary uniemożliwiające prowadzenie działalności rolniczej, a ich stan wskazuje, że nie była na nich w roku 2017 prowadzona działalność rolnicza.
Przypomniał, że w zakresie działki ewidencyjnej [...], spółka zadeklarowała działkę rolną B o obszarze 30,10 ha. W ocenie organu, faktyczny MKO wynosi natomiast 25,11 ha. Weryfikacja MKO bezpośrednio na działce uwidoczniła, iż stan faktyczny jest sprzeczny ze wskazaniami spółki wynikającymi z załącznika graficznego złożonego. Obszar zmierzony (tereny kwalifikujące się do płatności oraz enklawy wyłączone) na ww. działce wyniósł 25,39ha (vide: szkic z kontroli oznaczony roboczo jako AY"). W związku z faktem, iż inspektorzy terenowi pomierzyli łącznie zarówno obszar gruntu wskazujący na jego rolnicze użytkowanie, jak i tereny nieuprawnione do płatności (wyspy znajdujące się w granicach działki ew.), w celu wyznaczenia dla działki [...] wartości MKO do płatności, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a Rozporządzenia nr 640/2014, koniecznym było odjęcie od wartości 25,39 ha zsumowanej wartości terenów wyłączonych (wysp znajdujących się w granicach działki), która wynosi 0,28 ha. Na przedmiotowych enklawach występują (znajdujące się w granicach działki ew.) – co jak podkreślił wynika z dokumentacji fotograficznej - skupiska wieloletnich drzew i terenów zakrzaczonych, a więc tereny, które uniemożliwiają prowadzenie działalności rolniczej i na których takowa nie była prowadzona.
Dodatkowo zaznaczył, że inspektorzy przeprowadzający kontrolę nie uwzględnili na działce [...] obszarów (zakrzaczenia) występujących w zachodniej oraz północno - zachodniej części w/w działki (oznaczone na szkicu jako nieużytki), wychodzących od granicy działki ewidencyjnej [...] w jej głąb. Przeprowadzone pomiary wykazały, iż w ogólnym pomiarze 25,39 ha znajduje się obszar 4 "wysp" stanowiących tereny nieużytkowane rolniczo o powierzchni łącznej 0,28 ha, wobec powyższego MKO, ustalony został na poziomie 25,11 ha.
W zakresie działki rolnej C/ C1 zadeklarowanej na działce [...] ustalono, że MKO wynosi 17,15 ha, a nie jak deklarowała strona 24,01 ha. Także i w tym przypadku – jak stwierdzono - weryfikacja MKO na działce uwidoczniła, że stan faktyczny stoi w sprzeczności ze wskazaniami spółki wynikającymi z załącznika graficznego złożonego 29.05.2017 r. Z MKO do płatności działki [...] wyłączono obszary nieużytków wychodzących od granicy (kolor czarny na szkicu "AZ") działki ewidencyjnej [...] w jej głąb [vide: zdjęcia: nr 52 (prawa strona), nr 53 (lewą strona), nr 56 (lewa strona), nr 66 (lewa strona), nr 68 (lewa strona), nr 69 (prawa strona, skarpa), nr: 70, 72 (lewa strona), 76 (lewa strona) - tereny podmokłe, nr 82 (prawa strona), nr 83 (lewa strona), nr 84 (lewa strona), nr 85 (prawa strona)]. Pomiar (kolor czerwony na szkicu "AZ") prowadzony był maksymalnie po granicy uprawy, a ze względu na ograniczenia (krzewy, tereny trwale podmokłe, skarpy) nie istniała możliwość zwiększenia obszaru na jakim można prowadzić działalność rolniczą. Przeprowadzone pomiary wykazały zatem – zdaniem organu - że istnieje szereg (opisanych wyżej terenów wychodzących od granicy ewidencyjnej działki w jej głąb), których ze względu na ich specyfikę nie można zakwalifikować do MKO do płatności.
Także w odniesieniu do działki rolnej D/D1 zadeklarowanej na działce ew. [...] stwierdzono stan faktyczny sprzeczny ze wskazaniami spółki wynikającymi z załącznika graficznego. Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawca na załączniku graficznym dokonał wyłączenia obszarów niedeklarowanych do płatności znajdującego się w północnej części działki [...], jak też wyłączenia pasa biegnącego wzdłuż zachodniej granicy przedmiotowej działki. Jednakże skala tegoż wyłączenia okazała się być zbyt mała w stosunku do stanu faktycznego zastanego w trakcie weryfikacji MKO. Przeprowadzone pomiary wykazały bowiem – zdaniem organu - że istnieje szereg terenów wychodzących od granicy ewidencyjnej działki w jej głąb, których nie można zakwalifikować do MKO do płatności. Tym samym MKO działki [...] wynosi – jak stwierdził organ - 16,28 ha.
Konkludując tę część rozważań, organ stwierdził, że na działkach ew. nr [...] zasadnie w trakcie weryfikacji MKO do płatności wyłączono tereny stanowiące skupiska zadrzewień i zakrzaczeń. Co za tym idzie, w rok 2017 na wskazanych obszarach nie była prowadzona działalność rolnicza zgodnie z regulacją określoną w art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 4 ust. 1 ppkt (ii) (iii) oraz art. 32 ust. 2 Rozporządzenia nr 1307/2013. Wskazane okoliczności w konsekwencji dyskwalifikują opisane powierzchnie (łączny obszar 17,80 ha) z możliwości przyznania płatności.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że czynności kontrolne w zakresie MKO zostały wykonane w sprawie przez przeszkolonych upoważnionych inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR, przy użyciu homologowanego GPS, w obecności reprezentanta spółki tj. W. K., który będąc obecnym przy czynnościach kontrolnych i po otrzymaniu raportu nie zgłaszał jakichkolwiek zastrzeżeń do wyników kontroli. Z tego też powodu Dyrektor OR ARiMR nie podzielił wskazanego w odwołaniu naruszenia art. 104 Kpa w zw. z art. 5, art.6 i art. 24 ustawy o płatnościach.
Nie sposób zdaniem organu mówić o niedających się usunąć wątpliwościach co do stanu faktycznego, w związku z czym nie doszło jego zdaniem do naruszenia art. 81a § 1 w zw. z art. 86 Kpa.
Odnosząc się do zarzutu, iż przyczyną zaistnienia tak dużej różnicy miedzy deklaracją, a obszarem stwierdzonym mogła być siła wyższa, organ stwierdził, że na mocy art. 4 ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014 przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami. Tymczasem spółka w toku prowadzonego postępowania dotyczącego przyznania płatności na rok 2017 nie zgłaszała organowi jakichkolwiek przypadków wystąpienia działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności oraz nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie.
Organ nie zgodził się również z argumentacją podnoszoną przez pełnomocnika spółki, że to inspektorzy terenowi nie pomierzyli wszystkich gruntów uprawnionych do płatności. W świetle zgromadzonej w trakcie czynności kontrolnych dokumentacji uzasadnione było wyłączenie z płatności tych terenów, które nie spełniały wymogu uznania ich za takie, na których prowadzona była działalność rolnicza. Odnosząc się do przedłożonego operatu pomiarowego wykonanego przez Przedsiębiorstwo, zatytułowanego "Operat pomiarowy - pomiar powierzchni zaoranych w działkach nr [...], organ zwrócił uwagę, że pomiary wykonywane przez T. B. przeprowadzone zostały w dniach [...].06.2018 r., a więc już po tym jak inspektorzy terenowi dokonali ustaleń stanowiących podstawę do rozstrzygnięcia ustalonego mocą zaskarżonej decyzji. Nie negując ustaleń dokonanych przez działającego w dniach [...].06.2018 r. na rzecz spółki uprawnionego geodetę organ odwoławczy wskazał, iż nie mają one mocy dowodowej mogącej podważyć ustalenia dokonane w trakcie czynności kontrolnych prowadzonych w dniach [...].05.2018 r. Skoro geodeta w okresie [...].06.2018 r. zmierzył nieco większe powierzchnie niż inspektorzy ARiMR w dniach [...].05.2018 r., to oznacza to tyle, że spółka - już po weryfikacji MKO - przywracała do produkcji rolniczej obszary, które rolniczemu użytkowaniu nie podlegały. Wyjątkowo istotny jest również fakt, iż mapa wykonana w skali 1:5000 obrazująca powierzchnie zaorane na działkach deklarowanych do płatności przez spółkę wskazuje również obszary określone przez geodetę jako "N" (niezaorane), które pokrywają się w sposób zasadniczy z wyłączeniami (nieużytki) dokonanymi przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR np. na działce [...] uprawniony geodeta działający na rzecz spółki uznał za nieużytek całą wschodnią część działki - podobnie jak dokonali tego kontrolujący w imieniu ARiMR. Tymczasem spółka na załączniku graficznym większość tego terenu wskazała jako użytkowany rolniczo w roku 2017. Podobnych ustaleń dokonano w odniesieniu do pozostałych działek. Dodatkowo zauważył, że faktury dołączone do pisma odwoławczego z dnia [...].06.2018 r. nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Faktura [...] odnosi się bowiem do usług talerzowania i siewu dotyczącego roku 2018, a obszar (71,09 ha) objęty w/w usługami jest dużo mniejszy niż deklaracja (80,51 ha) spółki na rok 2017 (ewidentna sprzeczność). Z kolei z faktury [...] wynika wprawdzie, iż obszar (82,49 ha) na jakim wykonywano usługi jest większy od deklaracji spółki jednakże nie można uznać go za wiarygodny w kontekście ustaleń dokonanych przez inspektorów terenowych ARiMR, a nawet geodety działającego na rzecz spółki - by zaorać i obsiać obszar ponad 80 ha działek [...], trzeba by również wykonać te czynności na obszarach nieużytków, co z przyczyn obiektywnych (wieloletnie zakrzaczenia czy zadrzewienia wyłączone nawet przez geodetę działającego na zlecenie spółki) nie mogło mieć miejsca.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona podniosła zarzuty:
1. naruszenia art. 104 Kpa w zw. z art. 5, 6 i 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez błędne uznanie przez organ, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2017, a w związku z tym wydanie zaskarżanej decyzji;
2. naruszenie art. 74 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, poprzez uznanie, iż system identyfikacyjny działek rolnych ma największe znaczenie dowodowe w niniejszej sprawie;
3. naruszenie art. 19a ust 1 rozporządzenia UE nr 640/2014, poprzez błędne obliczenie obszaru stwierdzonego przez organ w dniach [...].05.2018 r, a w związku z tym błędne obliczenie różnicy między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną;
4. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, co miało wpływ na bezzasadne uznanie, że zachodzi różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną oraz nie zostały uwzględnione ustalenia ze złożonej do akt sprawy opinii geodety;
5. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji zawierającej lakoniczne uzasadnienie faktyczne i prawne;
6. naruszenie art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania do organu oraz niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu jej sprawy;
7. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która ze względu na wyżej wskazane uchybienia powinna zostać uchylona i w tym zakresie organ powinien orzec co do istoty sprawy.
W uzasadnieniu nie zgodził się z poglądem, że złożony do akt operat geodezyjny oraz faktury VAT nie mają mocy dowodowej na tyle silnej , żeby mogły stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ nie mógł z jednej strony uznać, że przeprowadza dowód z opinii geodety a z drugiej strony odmówić opinii geodety mocy dowodowej na tej podstawie, że została sporządzona po przeprowadzeniu kontroli. Postawienie takiej oceny byłoby dopuszczalne jedynie wtedy, gdyby organ poparł swoje stanowisko odpowiednimi dowodami, z których by wynikało, że Skarżąca po przeprowadzeniu kontroli przez organ podjęła działania zmierzające do zwiększenia powierzchni użytków rolnych. Skoro Organ II instancji nie wykazał, że wskazane przez niego okoliczności nie miały miejsca, to nie był uprawniony do odmowy mocy dowodowej opinii geodety.
Organ winien dokonać oceny poszczególnych dowodów z osobna oraz wszystkich dowodów we wzajemnej ich łączności. Może poszczególnym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co nie miało miejsca w sprawie. Powołując się na wyrok tut. Sądu z [...].09.2016 r. sygn. akt II SA/Go 352/16 podniósł, że jeżeli wynik kontroli, co do powierzchni działek jest kwestionowany przez rolnika i wskazuje on konkretne argumenty przemawiające za tym, iż jest nieprawidłowy, to na organie, który zobowiązany jest stać na straży praworządności, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy kwestionowany pomiar dokonany był prawidłowo. Postępowanie dotknięte wadami narusza zasady określone w art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania do organu oraz niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu jej sprawy. Natomiast naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegało w sprawie na tym, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, mimo swej obszerności, sprowadza się tak naprawdę do przywołania stanowiska strony oraz organu I Instancji. Organ nie odniósł się nawet do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę w odwołaniu, a najważniejsze z nich potraktował lakonicznie. W konsekwencji powyższe braki spowodowały, że ustalenia dotyczące powierzchni działek muszą być uznane za poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który jednak dotyczy kognicji sądu w sprawach ze skarg na interpretacje podatkowe, a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny przez Sąd, czy organy prawidłowo uznały, że maksymalny obszar kwalifikowalny do płatności (MKO) jest mniejszy od tego zdeklarowanego przez stronę łącznie o 17,80 ha.
Zakreślając ramy prawne sprawy należy dostrzec, że z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. W myśl ust. 2, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Aby zgłaszane działki, były identyfikowane w sposób pewny, w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia (art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia 640/2014). Maksymalny kwalifikowalny obszar to więc obszar, który może zostać objęty m.in. pomocą bezpośrednią, która jak wynika z ww. art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach przyznawana jest do powierzchni działki rolnej. Oznacza to zwarty obszar gruntu, zadeklarowany przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw (art. 67 ust. 4 lit a rozporządzenia nr 1306/2013).
Z art. 5 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 wynika natomiast, że działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.
Użytki rolne to każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe (4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013).
"Kwalifikujący się hektar" oznacza natomiast - zgodnie z art. 32 ust. 2 lit a rozporządzenia nr 1307/2013 - wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej. Definicja działalności rolniczej została zawarta z kolei w art. 4 ust. 1 lit. c ppkt (i), (ii), (iii) rozporządzenia nr 1307/2013 r. i oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub; prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Zdaniem strony skarżącej, organy błędnie stwierdziły, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana przez nią we wniosku. Sąd tego stanowiska nie podziela. Ponieważ spór w istocie dotyczy ustaleń faktycznych w odniesieniu do działek rolnych A/A1, B/B1, C/C1, D/D1, to należy przypomnieć, że organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego, ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku poprzez wykorzystanie zgodnych z prawem narzędzi, w szczególnymi poddając dane kontrolom. Z treści art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. Kontrola na miejscu - w ocenie Sądu – jest w stanie oddać najpełniej rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.
W niniejszej sprawie taka kontrola w zakresie weryfikacji maksymalnych obszarów kwalifikowalnych do płatności (MKO) na działkach została przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego przez inspektorów terenowych w dniu [...] maja 2018 r. Wizytacja terenowa oraz sporządzona w jej trakcie dokumentacja fotograficzna wykazały, że nie wszystkie zadeklarowane obszary, kwalifikują się do płatności, ze względu na brak prowadzenia na zakwestionowanym obszarze działalności rolniczej. W świetle ww. przepisów nie ulega wątpliwości, że tereny nie użytkowane rolniczo, nie są brane pod uwagę przy ustalaniu MKO.
Należy dostrzec, że organ odwoławczy w sposób przejrzysty i klarowny opisał i uzasadnił, dlaczego część zadeklarowanego obszaru nie może zostać objęta pomocą bezpośrednią. W odniesieniu bowiem do wszystkich działek weryfikacja na miejscu uwidoczniła stan faktyczny, który stał w sprzeczności ze wskazaniami spółki wynikającymi ze złożonego przez nią w dniu 29 maja 2017 r. załącznika graficznego.
I tak na działce ew. [...], na której strona zadeklarowała działkę rolną A/A1, organ stwierdził MKO o powierzchni 4,17ha. Zasadnie wyłączono obszary zalesione, pasy zadrzewień, tereny zakrzaczone, porośnięte wieloletnimi samosiejkami drzew. Bez wątpienia, co wynika z dokumentacji fotograficznej, były to tereny, na których nie była prowadzona działalność rolnicza. Stan zastany podczas kontroli odbiegał od zadeklowanego także w odniesieniu do działki rolnej B/B1. Zdaniem organów - a co Sąd podziela - MKO zadeklarowany na działce ew. [...] wynosił 25,11 ha. Z wyników inspekcji terenowej wynika bowiem, że na obszarze działki ewidencyjnej występowały 4 enklawy obejmujące skupiska wieloletnich drzew i terenów zakrzaczonych, a więc tereny, które nie mogły być wykorzystywane do działalności rolniczej. Z kolei w odniesieniu do działki ew. [...], na której spółka zadekowała działkę rolną C/C1, kontrola wykazała, że MKO w tym przypadku wynosi 17,15 ha, a nie jak zadeklarowała strona 24,01 ha. Z MKO wyłączono bowiem obszary nieużytków wychodzących od granicy działki ewidencyjnej w jej głąb. Obejmowała one tereny porośnięte krzewami, tereny trwałe podmokłe oraz skarpy. Są to obszary na których nie istniała możliwość prowadzenia działalności rolniczej. Kontrolą objęto także MKO zadeklarowany na działce ew. [...]. Także i w tym przypadku pomiary wykazały, że istniało szereg nieużytków tj. terenów porośniętych krzewami, trzciną, zachwaszczonych, które należało wyłączyć z MKO do płatności, co też organ zasadnie uczynił.
W świetle powyższego uprawniona była konstatacja organu, że skupiska terenów zakrzaczonych i zadrzewionych zobrazowanych na dokumentacji fotograficznej, nie można uznać za żadne z określonych w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 w zw. z art. 4 ust. 1 lit e rozporządzenia nr 1307/2013 oraz art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Jako, że były to tereny nieużytkowane rolniczo, nie mogły zostać ujęte w MKO do płatności, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014. Chybiony jest zatem zarzut naruszenia art. 19a ust. 1 rozporządzenia 640/2014. Skoro bowiem stwierdzono przedeklarowanie powierzchni kwalifikującej się do płatności JPO, to organy miały obowiązek zastosować ww. przepis.
W związku z powyższym, Sąd za chybiony uznaje także zarzut naruszenia art. 104 Kpa w zw. z art. 5, art. 6 i 25 ustawy o płatnościach, poprzez wydanie decyzji w której stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności, jest mniejsza od tej zadeklarowanej.
Zasadna zgodność organu odwoławczego z organem pierwszej instancji, a w konsekwencji procesowo uzasadnione utrzymanie w mocy jego rozstrzygnięcia, czyni chybionym również zarzut naruszenia art. 138 §1 pkt 1 K.p.a.
Spółka na poparcie własnego stanowiska powołuje się na przedłożoną na etapie postępowania odwoławczego w dniu [...] lipca 2018 r. opinię geodety zatytułowaną "operat pomiarowy – pomiar powierzchni zaoranych w działkach nr [...]". Twierdzi, że dowód ten został przez organ odwoławczy oceniony z naruszeniem swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kpa.).
Sąd nie podzielając stanowiska strony, podziela zarazem pogląd wyrażony w orzecznictwie, że z faktu dokonania przez organ odmiennej w stosunku do stanowiska skarżącej oceny dowodów, nie można skutecznie wywodzić naruszenia przepisów postępowania. Ocena dowodów jest bowiem "czynnością myślową" i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego rozumowania. Organ może zatem wysnuć z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione, które nie muszą być zgodne ze stanowiskiem prezentowanym przez stronę postępowania. Organ ocenia wyniki postępowania dowodowego na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego. Ocena wyników postępowania dowodowego jest wadliwa tedy, gdy została oparta na materiale dowodowym nie w pełni rozpatrzonym (por. wyrok NSA z 11.07.2018 r. , II OSK 2008/16). Jednak z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ odwoławczy dopuścił przedstawiony przez stronę dowód oraz poddał go ocenie, która w żadnym razie nie nosi w ocenie Sądu znamion dowolności. Co więcej, trafnie organ zwrócił uwagę na datę dokonania pomiarów przez geodetę tj. [...] czerwca 2018 r., a więc już po kontroli dokonanej przez inspektorów organu. Zatem nie można wykluczyć różnic w obliczeniach wynikających ze zmian stanu faktycznego na działkach w tym okresie. Jednak w takim wypadku, niewątpliwie dla oceny stanu działek w 2017 r., bardziej adekwatnym jest dowód postaci protokołu z kontroli, która miała miejsce wcześniej. Ta zaś wykazała zaniedbania wieloletnie, które zostały uwidocznione na sporządzonej dokumentacji fotograficznej. Co istotne, strona przedkładając operat pomija również, że w wielu przypadkach ustalenia poczynione przez inspektorów jak i geodetę powołanego przez stronę są ze sobą zbieżne. Mapa w skali 1:5000 (stanowiąca element operatu) wskazuje obszary niezaorane, które pokrywają się z wyłączeniami dokonanymi przez inspektorów terenowych. Zarówno inspektorzy kontroli jak i powołany przez stronę geodeta, w odniesieniu do działek [...], uznali za nieużytki szereg terenów, w przeciwieństwie do spółki, która w tych przypadkach dokonała pojedynczych włączeń. Rację ma też organ uznając za wiarygodne ustalenia inspektorów w odniesieniu do działki [...], różnie ocenionej przez inspektorów oraz geodetę w swej części północno wschodniej. Fakt, że inspektorzy ARiMR dla oceny stanu działki dla potrzeb płatności za 2017 r. dokonali kontroli na miejscu wcześniej, a oględziny potwierdzili wykonanymi zdjęciami, był w tym przypadku istotną przesłanką.
Trafnie także organ podniósł, że w przypadku wszystkich działek, obszary uznane przez geodetę za zaorane w sposób znaczny odbiegają od obszarów zadeklarowanych przez stronę do płatności. Także i ta okoliczność potwierdza bezpodstawność wskazanego w pkt 1 skargi zarzutu.
Jak wynika z zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się także do przedłożonych na etapie odwołania przez stronę dowodów w postaci faktur za wykonane usługi prac polowych. Poddając je ocenie, w sposób przekonujący dla Sądu uzasadnił, dlaczego nie mogły one stanowić podstawy do zmiany stanowiska w sprawie.
W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art 80 K.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ w żadnej mierze nie nosi znamion dowolności. To, że jest odmienna od tej, którą prezentuje strona, nie oznacza, że jest błędna. Jest ona zgodna z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego.
Na uwagę, zasługuje też fakt, że podejmując próbę podważenia przyjętych przez organy ustaleń za pomocą ww. dowodów, spółka pomija zarazem istotną okoliczność niezłożenia przez nią zastrzeżeń do protokołu z oględzin działek w zakresie weryfikacji MKO, choć taką możliwość miała. Co więcej z akt wynika, że w trakcie czynności kontrolnych w dniach [...] maja 2018 r., obecny był przedstawiciel spółki W. K., który nie miał uwag do pomiarów. Tenże odebrał też osobiście kopię protokołu z oględzin działek. Tymczasem strona do momentu wydania decyzji, nie kwestionowała poczynionych ustaleń co do kwalifikowalności powierzchni mimo, że już wtedy posiadła wiedzę o wynikach pomiarowych organu.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 74 rozporządzenia nr 1306/2013 r. należy zwrócić uwagę, że mowa w nim o kontrolach administracyjnych wniosków o przyznania pomocy i kontrolach na miejscu, które organ uprawniony jest przeprowadzić. Zarówno jedna jak i druga w niniejszej sprawie miały miejsce. Wyniki kontroli administracyjnej, uwzględniającej wyniki kontroli na miejscu, pozwalały zdaniem Sądu organom uznać, że łączny obszar kwalifikujący się do płatności jest mniejszy od zadeklarowanego przez stronę o 17, 80 ha. Przedłożony przez spółkę operat nie podważył tych ustaleń, co więcej, w wielu obszarach był z nimi zbieżny. Zatem nie jest tak, że organ faworyzuje wyniki dokonanych przez siebie kontroli, co zdaje się sugerować strona stawiając powyższy zarzut. Przedeklarowanie powierzchni do płatności zostało bowiem ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W zaskarżonej decyzji organ w przejrzysty sposób opisał dokonaną ocenę dowodów, uzasadnił na jakich dowodach się oparł i dlaczego nie dał wiary dowodom zaoferowanym przez stronę skarżącą. Z tego też powodu za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 107 § 3 Kpa.
Decyzja administracyjna zarówno w części ustaleń faktycznych jak i rozważań prawnych spełnia wymogi stawiane jej przez prawo. Z tej też przyczyny za chybiony uznać należało zarzut naruszenia art. 11 K.p.a. statuujący zasadę przekonywania.
Podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 77 §1 Kpa strona pomija, że ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego znacząco modyfikuje postępowanie w sprawach o przyznanie płatności. Stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach zawiera szczególną, w stosunku do przepisów K.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej – wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. – nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W konsekwencji, to na skarżącej spółce jako beneficjencie pomocy w toku postępowania przez organami ARiMR spoczywał procesowy obowiązek wykazania, że cała zadeklarowana powierzchnia kwalifikuje się do płatności.
Przedstawione na etapie postępowania odwoławczego dowody, w ocenie Sądu, nie podważają przyjętych przez organ ustaleń w tym zakresie. Skoro jednak w sprawie w ogóle nie mogły mieć zastosowania przytoczone w skardze przepisy art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., to zarzut ich naruszenia należy uznać za chybiony.
Jako chybione należało także ocenić zarzuty naruszenia art. 8, art. 9 K.p.a. W ocenie Sądu, działania podejmowane przez organ w żadnym razie nie naruszały zasady zaufania do organów władzy publicznej. Jeszcze raz należy podkreślić, że odmienna ocena dowodu nie świadczy o tym, że postępowanie było wadliwie prowadzone. Nie mógł zostać naruszony także art. 9 K.p.a. Należy zauważyć, że odpowiednikiem ww. przepisu na gruncie niniejszej sprawy jest art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach stanowiący, iż organ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Tak więc organ nie jest zobowiązany do działania z urzędu w tym zakresie. Z kolei skarżąca na żadnym etapie postępowania takiego żądania nie wyartykułowała.
Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło