II OSK 2008/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-07-11

Skład orzekający: Robert Sawuła, Małgorzata Masternak-Kubiak, Piotr Broda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wolnostojąca tablica reklamowa trwale związana z gruntem, o określonych parametrach technicznych i konstrukcyjnych, stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę, czy też może być zakwalifikowana jako obiekt małej architektury lub urządzenie reklamowe podlegające zgłoszeniu?
Ratio decidendi
Wolnostojące urządzenie reklamowe trwale związane z gruntem, stanowiące konstrukcję przestrzenną, budowlaną i techniczno-użytkową całość, której wielkość, konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają trwałego związania z gruntem, jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. Nie można go kwalifikować jako obiektu małej architektury ani urządzenia reklamowego podlegającego jedynie zgłoszeniu na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanej tablicy reklamowej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy, uznając tablicę za budowlę trwale związaną z gruntem. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki z o.o. Skarżąca spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną kwalifikację tablicy jako budowli wymagającej pozwolenia na budowę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 11 lipca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant: asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] spółka z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 583/15 w sprawie ze skargi [...] spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 583/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę [..] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję P.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G.z dnia [..] sierpnia 2015 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [..] kwietnia 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał [..] sp. z o.o. rozbiórkę samowolnie wybudowanej tablicy reklamowej o treści "[..]" usytuowanej na terenie działki nr [..] w miejscowości L., gmina Ż. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji wniesione przez [..] sp. z o.o., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia [..] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Według organu odwoławczego, prowadzone postępowanie nie dotyczy sytuacji określającej wyjątek od zasady formułującej obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę wobec planowanych robót budowlanych, albowiem odnosi się do wolnostojącej tablicy reklamowej, a nie zainstalowanej na istniejących obiektach budowlanych. Analizując obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę organ wyjaśnił, że pozwolenia tego wymagają urządzenia reklamowe wolno stojące trwale związane z gruntem. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem istotne jest to, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom zewnętrznym mogącym zniszczyć ustanowioną na nim konstrukcję. Biorąc pod uwagę materiał dowodowy oraz orzecznictwo sądowe organ uznał, że podstawę obiektu, składającą się z 2 prostopadłościanów o długości 2,9 m i wysokości 0,5 m, wykonanych ze stalowych kształtowników, wypełnionych betonowymi blokami i rozpiętości pomiędzy nimi 1,65 m należy uznać za trwale związaną z gruntem. Organ ocenił, że przedmiotem postępowania jest budowla - wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm. - dalej Pr. bud.), którego budowa wymagała pozwolenia na budowę. W konsekwencji organ uznał postępowanie organu I instancji przeprowadzone w trybie art. 48 Pr. bud. za prawidłowe. Odnosząc się do argumentów odwołania dotyczących zakwalifikowania przedmiotowego obiektu jako obiekt małej architektury organ uznał je za niezasadne. Uwzględniając definicję ustawową obiektu małej architektury organ uznał, że obiekt o wymiarach 5,20 m x 2,60 m i wysokości od terenu 5,60 m, rozpiętości pomiędzy podstawami 1,65 m, nie może zostać uznany za niewielki obiekt kultu czy architektury ogrodowej. Rozpoznając skargę od w/w decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że instalowanie urządzeń reklamowych w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 Pr. bud. dotyczy jedynie tych robót budowlanych, które nie są wykonywaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu, a zatem budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Pr. bud. Przez wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, co stanowi element definiujący budowę, należy również rozumieć usytuowanie w określonym miejscu obiektu, który został wykonany w częściach, następnie zmontowany, złożony w jedną całość na terenie budowy. Przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Pr. bud. ma zastosowanie wyłącznie do urządzeń reklamowych innych niż te, o których mowa w art. 3 pkt 3 Pr. bud., a więc wolno stojących związanych z gruntem urządzeń reklamowych. O tym, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem w istocie decydują parametry techniczne takiego obiektu. Urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem jeżeli wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Ustawione na gruncie urządzenie reklamowe, ze względu na swoje rozmiary oraz sposób połączenia z gruntem, wynikający z obciążeniowego działania stopy fundamentowej, stanowi budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 Pr. bud. Sąd wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącej, przedmiotowy obiekt reklamowy nie stanowi obiektu małej architektury, ani z uwagi na rozmiary, ani z uwagi na cel jego posadowienia. Obiekty małej architektury wznoszone są bowiem w ramach zagospodarowania terenu o określonym charakterze. Wzniesienie obiektu reklamowego nie pełni takiej funkcji. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji na gruncie przepisów prawa procesowego, Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego - w takim zakresie, który był niezbędny dla możliwości legalnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - zgromadziły pełny materiał dowodowy i ustaliły stan faktyczny sprawy w następstwie jego wszechstronnej oceny. Tym samym należycie wywiązały się z obowiązków nałożonych przepisami rządzącymi gromadzeniem i oceną materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Organ I instancji pomimo właściwego przeprowadzenia oględzin obiektu wybudowanego na działce nr [...] w L. nie opisał w rozstrzygnięciu jego wymiarów, co nie powodowało jednak wątpliwości co do tożsamości obiektu stanowiącego przedmiot procedowania w sprawie. Usunięcie tego uchybienia nastąpiło w postępowaniu odwoławczym, gdzie na podstawie kolejnych oględzin przeprowadzonych w dniu 22 czerwca 2015 r. ustalono wymiary tablicy reklamowej i jej odległość od drogi. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza zakazu określonego w art. 139 k.p.a., ani wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Pomimo braku precyzyjnego określenia parametrów tablicy reklamowej podlegającej rozbiórce przez organ I instancji, uchybienie to nie miało wpływu na wadliwość rozstrzygnięcia i nie uzasadniało uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. Na działce nr [..] zlokalizowana jest tylko jedna tablica reklamowa "[..]" i brak dokładnego opisania tablicy reklamowej w żaden sposób nie wyłączał możliwości wykonania orzeczonego nakazu rozbiórki, co miałoby miejsce, gdyby na tej działce znajdowało się więcej tablic reklamowych. Decyzja organu odwoławczego dotyczy dokładnie tego samego przedmiotu postępowania - nośnika reklamowego położonego na działce na [..] i została wydana na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. Skargę kasacyjną od w/w wyroku wniosła [..] sp. z o.o. z/s w W. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i błędne uznanie, że organ w zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, gdy tymczasem organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, wbrew zasadom logiki, co doprowadziło m.in. do stwierdzenia, iż przedmiotowa tablica jest trwale związana z gruntem oraz prowadził postępowanie ukierunkowane z góry na wydanie decyzji negatywnej dla skarżącego, jak również w sposób powodujący obniżenie zaufania do władzy publicznej, poprzez dokonanie niczym nieuzasadnionej i całkowicie dowolnej interpretacji przepisów ustawy Prawo budowlane, a które to uchybienie doprowadziło do oddalenia skargi, mimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 K.p.a. i art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i błędne uznanie, że organ II instancji prawidłowo wydał decyzję, która jednak w rzeczywistości po raz pierwszy precyzyjnie określała tablicę reklamową, a więc pozbawiła skarżącego prawa do odwołania i rozpoznania jego sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym, a które to uchybienie doprowadziło do oddalenia skargi, mimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 136 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i błędne uznanie, że organ II instancji zasadnie nie przeprowadził postępowania dowodowego w całości, mimo że był to konieczne w związku z wydaniem decyzji w I instancji w odniesieniu do bliżej nieokreślonej tablicy reklamowej, a nadto przez błędne uznanie, że organ II instancji zasadnie nie uchylił decyzji organu I instancji, a które to uchybienia doprowadziły do oddalenia skargi, mimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 139 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i błędne uznanie, że wydana w II instancji decyzja nie jest decyzją wydaną na niekorzyść strony odwołującej się, jak również błędne uznanie, że strona skarżąca niesłusznie twierdziła, iż doszło w tej decyzji do nakazania rozbiórki tablicy reklamowej, której to tablicy organ I instancji nie nakazał skutecznie rozebrać, z uwagi na brak jej precyzyjnego określenia, a które to uchybienie doprowadziło do oddalenia skargi, mimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i pominięcie faktu, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak było należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, przede wszystkim brak uznania, że organ nie wskazał faktów, jakie ustalił i dowodów, na jakich się oparł, a także nie wskazał argumentów na poparcie zastosowanej wykładni przepisów ustawy Prawo budowlane, a które to uchybienie doprowadziło do oddalenia skargi, mimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia,, 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie skargi i brak uznania, że organ w zaskarżonej decyzji dokonał dowolnej i rozszerzającej wykładni przepisów ustawy Prawo budowlane, a w konsekwencji działał bez podstawy prawnej i wykraczając poza granice prawa, a które to uchybienie doprowadziło do oddalenia skargi, mimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, 7. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozważenie wszystkich zarzutów skargi odnoszących się do naruszeń przez organy nadzoru budowlanego przepisów postępowania, tj. zarzutu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. oraz zarzutu naruszenia art. 6 K.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, a w konsekwencji niedopuszczalne ograniczenie rozpoznania sprawy do zakresu węższego, niż zakreślony skargą, a które to uchybienie doprowadziło do oddalenia skargi, mimo istniejących podstaw do jej uwzględnienia, 8. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe i niepełne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, niedostatecznie wyjaśniające podstawę prawną wyroku, jak również nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, a w konsekwencji uniemożliwienie stronie skarżącej podjęcia merytorycznej polemiki z argumentacją sądu oraz uniemożliwienie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonania oceny prawidłowości dokonanej wykładni i zastosowania przepisów wskazanych w zarzutach skarżącego, II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że przedmiotowa tablica reklamowa nie jest obiektem małej architektury i konieczne było uzyskanie przez skarżącego pozwolenia na budowę, mimo iż zasadne było w świetle okoliczności niniejszej sprawy uznanie, że tablica reklamowa jest niewielkim obiektem, a co za tym idzie obiektem małej architektury, niewymagającym pozwolenia na budowę, 2. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 7 w zw. z art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne zastosowanie art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędne uznanie, że przedmiotowa tablica pozostaje trwale związana z gruntem, w związku z czym jest budowlą, a więc obiektem budowlanym, zaś jej montaż stanowi roboty budowlane, które wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, mimo że z okoliczności sprawy wynikało, że przedmiotowa tablica w ogóle nie pozostaje związana z gruntem, 3. art. 29 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 3 pkt 7 w zw. z art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 29 ust. 2 pkt 6 Pr. bud. poprzez: - uznanie, że przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane nie ma zastosowania do tablic reklamowych będących budowlami, mimo że brak jest jakichkolwiek podstaw do takiego zawężenia jego zastosowania, - uznanie, że przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane dotyczy jedynie tablic reklamowych instalowanych na już istniejących obiektach, mimo że brak jest jakichkolwiek podstaw do takiego zawężenia jego zastosowania, 4. art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego bezpodstawne zastosowanie poprzez: - uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy wymagane było uzyskanie przez skarżącego pozwolenia na budowę, mimo braku ku temu jakichkolwiek podstaw, - stwierdzenie, że organ zasadnie nakazał rozbiórkę tablicy, mimo braku obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, względnie uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przechodząc w pierwszej kolejności do oceny zarzutów odnoszących się do kwalifikacji spornego urządzenia reklamowego, należy mieć na względzie, że zasadą jest, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Pr. bud.). Wyjątki od tej zasady, wymienione w art. 29 - 31 Pr.bud., powinny być w związku z tym interpretowane ściśle. Jednym z nich jest wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym, które wymaga jedynie zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 6 Pr. bud.). Natomiast pozwolenia na budowę – na zasadach ogólnych – wymaga budowa wolno stojącego trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, które w myśl art. 3 pkt 3 Pr. bud. jest budowlą. Kwestią sporną w tej sprawie było to, czy wolno stojący nośnik reklamowy o konstrukcji stalowej, wsparty na dwóch stalowych słupach z odciągami stalowymi z kształtowników stalowych, wewnątrz których na całej rozpiętości złożone zostały bloczki betonowe o wymiarach 5,20 m x 2,60 m jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Pr. bud., czy też można go zakwalifikować jako obiekt małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 tej ustawy albo jako urządzenie reklamowe, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Pr. bud. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w/w urządzenie reklamowe stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Pr. bud. w postaci wolno stojącego urządzenia reklamowego trwale związanego z gruntem. Jest to konstrukcja przestrzenna stanowiąca budowlaną i techniczno -użytkową całość. Parametry techniczne tego obiektu i sposób związania z gruntem za pomocą betonowych bloczków stanowiących fundament powierzchniowy przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń budowli, mający zapewniać trwałość konstrukcji oraz uniemożliwić jej przesunięcie, czy zniszczenie przez działanie sił przyrody, nie pozwala jednocześnie na odmienną jego kwalifikację i uznanie, że postawienie tej tablicy stanowić będzie roboty budowlane w postaci instalacji, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Pr. bud. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela wyrażany już niejednokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Realizacja nośnika reklamowego, który składa się m.in. ze stelaża podporowego obciążonego betonowymi krawężnikami posiada wszelkie cechy budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 Pr. bud (por. wyroki NSA: z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 25/10, z dnia 10 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1596/09, z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1461/08, z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 186/07, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezpieczeństwo konstrukcji przedmiotowej tablicy reklamowej zapewnia m.in. betonowy fundament powodujący trwałe związanie jej z gruntem. Za oczywisty uznać należy zatem fakt powstania obiektu w efekcie budowy. W jego skład wchodzą bowiem części typowo budowlane, jak fundament czy konstrukcja nośna. Ich połączenie w całość, w konkretnym miejscu jest budową, o której mowa w art. 3 pkt 6 Pr. bud. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji ocenił, że objęty w niniejszej sprawie postępowaniem administracyjnym nośnik reklamowy wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wielokrotnie wskazywał, że art. 29 ust. 2 pkt 6 Pr. bud. dotyczy jedynie tych robót budowlanych, które nie są wykonywaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu, a zatem budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Pr. bud. Z faktu, że urządzenie reklamowe ma charakter rozbieralny i składa się z elementów montowanych ze sobą nie wynika, że jest urządzeniem, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Pr. bud. (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 982/07; wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1078/10, wyr. z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1958/08, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Brak jest także podstaw, aby sporny nośnik reklamowy można było zakwalifikować jako obiekt małej architektury. Wprawdzie definicja z art. 3 pkt 4 Pr. bud. nie wymienia w sposób wyczerpujący wszystkich rodzajów takich obiektów, jednak wyraźnie wskazuje na obiekty kultu religijnego, obiekty architektury ogrodowej oraz obiekty służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku (śmietniki). Niewątpliwie do obiektów małej architektury można zaliczyć także inne obiekty, poza wyraźnie w nim wymienionymi. Należy jednak mieć na względzie, że mogą to być jedynie obiekty niewielkie i rodzajowo podobne do tych, które zostały wymienione w art. 3 pkt 4 Pr.bud. Z tych też względów z całą pewnością nie można zgodzić się z twierdzeniem, że urządzenie reklamowe o wskazanych rozmiarach jest obiektem małej architektury (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3037/14, dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl). W stanie faktycznym sprawy nie daje się również dostrzec podstaw do zakwestionowania oceny Sądu pierwszej instancji w zakresie zgodności z prawem przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę w pierwszej kolejności powinno obejmować ustalenie, czy obiekt, będący w budowie lub wybudowany, jest obiektem budowlanym, a jeżeli tak, to czy na jego budowę wymagane jest uzyskanie pozwolenia, czy też jego budowę należy zgłosić właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Wątpliwości nie może budzić to, że realizacja nośnika reklamowego bezsprzecznie związanego z gruntem, wymagała pozwolenia na budowę. Inwestor nie dysponował takim dokumentem, zatem zasadnie wszczęto procedurę wynikającą z przepisu art. 48 Pr. bud. Wprawdzie organ nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w określonym terminie wskazanych dokumentów w celu zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej, jednak inwestor w tym terminie nie przedłożył wskazanych dokumentów. Aktualizowało to obowiązek organu orzeczenia w przedmiocie rozbiórki nośnika reklamowego. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że są one również niezasadne. Autor skargi kasacyjnej w ramach zarzutów procesowych kwestionuje wykładnię przepisów prawa materialnego dokonaną przez organy i zaakceptowaną przez Sąd I instancji, wskazując przy tym na błędną jego zdaniem ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie ulega wątpliwości, że zarzut naruszenia prawa materialnego może być skuteczne podnoszony jedynie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie mogą prowadzić rozważania odnoszące się do kwestii materialnoprawnych zawarte w zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Ponadto z faktu dokonania przez organ odmiennej w stosunku do stanowiska skarżącej oceny dowodów nie można skutecznie wywodzić naruszenia przepisów postępowania. Ocena dowodów jest bowiem "czynnością myślową" i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego rozumowania. Organ może zatem wysnuć z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione, które nie muszą być zgodne ze stanowiskiem prezentowanym przez stronę postępowania. Organ ocenia wyniki postępowania dowodowego na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego. Ocena wyników postępowania dowodowego jest wadliwa jedynie wtedy, gdy została oparta na materiale dowodowym nie w pełni rozpatrzonym, co stanowi naruszenie przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 80 k.p.a. jednak z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji orzekł rozbiórkę tablicy reklamowej usytuowanej na działce nr [..] położonej w miejscowości L., a organ drugiej instancji utrzymując tę decyzję w mocy, podtrzymał stanowisko o konieczności rozbiórki tego samego nośnika reklamowego zlokalizowanego na tej samej działce. Dlatego chybiony jest argument skargi kasacyjnej wskazujący, że doszło do wydania w II instancji decyzji w stosunku do innej tablicy reklamowej. Z faktu bowiem, że organ II Instancji doprecyzował w uzasadnieniu decyzji wymiary tablicy reklamowej i jej usytuowanie względem drogi nie wynika jeszcze, że doszło do wydania decyzji w stosunku do innego nośnika reklamy. Ponadto na działce nr [..] zlokalizowana była tylko jedna tablica reklamowa, stąd wykluczyć należało możliwość rozstrzygnięcia w stosunku do innego nośnika reklamowego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie doszło również do złamania zakazu reformationis in peius i pogorszenia sytuacji strony skarżącej ( art. 139 K.p.a.), gdyż zatwierdzona decyzją organu II Instancji rozbiórka, była już orzeczona w decyzji pierwszoinstancyjnej, stąd sytuacja prawna skarżącej spółki nie uległa zmianie. Organ drugiej instancji w swojej decyzji doprecyzował jedynie przedmiot rozbiórki w zakresie jego parametrów technicznych. Decyzja wydana została na tej samej podstawie faktycznej i prawnej i w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji. Gdyby przyjąć, że organ odwoławczy nie może korygować pewnych błędów organu pierwszej instancji, to zawsze musiałby orzekać kasacyjnie, a to jest sprzeczne z ideą przepisu kasacyjnego (art. 138 § 2 K.p.a.). W stanie prawnym obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy uprawniony był do skorzystania z regulacji art. 138 § 2 K.p.a. tylko wtedy, gdyby organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w ogóle sprawy lub istotnych jej okoliczności. Natomiast w sytuacji, gdy taka konieczność nie zachodziła, brak było podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, co upoważniało organ odwoławczy do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. W sprawie nie doszło również do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), bowiem organ II instancji orzekł rozbiórkę dokładnie tego samego przedmiotu postępowania – nośnika reklamowego usytuowanego na działce [..] – opisując jedynie dokładniej parametry tego nośnika. Nie było również potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, a strona skarżąca nie była pozbawiona prawa do odwołania i rozpoznania sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odzwierciedla motywy, które doprowadziły organ do przekonania o kwalifikacji nośnika reklamowego jako budowli, której budowa wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. W rezultacie nie można podzielić również pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania stawianych Sądowi pierwszej instancji. Sąd ten odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku w należyty sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia i ocenił wszechstronnie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił również w sposób jasny i wyczerpujący, dlaczego zaskarżona decyzja w ocenie Sądu nie narusza prawa, a w konsekwencji, dlaczego skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło