I SA/Go 555/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma 1. Oddala skargę. 2. Przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim radcy prawnemu E.Ż.-M. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), obejmującą podatek od towarów i usług. W dniu 8 września 2014r. J.J. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2014 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], odmawiające skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma Burmistrza z [...] marca 2014 r. nr [...]. Skarga została wywiedziona na tle następującego stanu faktycznego sprawy. Pismem z [...] lutego 2014 r. skarżący, powołując się na art. 145 § 1 kpa, zwrócił się do Burmistrza o wznowienie postępowania w sprawie nadpłaty podatku za lata 1980 - 2010. Wskazał jednocześnie, że do 23 lutego 2014 r. nie otrzymał odpowiedzi w sprawie naliczenia podatku od szopy, pobieranego od 1980 do 2010 r., oraz że nie uwzględniono w podjętej decyzji rozliczenia i zwrotu wraz z odsetkami niesłusznie pobranego podatku od nieruchomości w latach 1981 - 2010. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie, Burmistrz pismem z [...] marca 2014 r. poinformował skarżącego, że z takimi samymi żądaniami wystąpił on we wniosku z [...] lutego 2012 r., na podstawie którego zostało wznowione postępowanie w sprawie rozliczenia i zwrotu wraz z odsetkami niesłusznie pobranego podatku od nieruchomości za lata 1981 - 2010, które zakończono ostatecznymi decyzjami. Następnie Burmistrz wymienił te decyzje, podając ich daty, numery oraz zawarte w nich rozstrzygnięcia. Wyjaśnił również, że stwierdzone trzema decyzjami nadpłaty zostały zarachowane na konto skarżącego na poczet istniejących zaległości. Powyższe pismo doręczono skarżącemu 13 marca 2014 r. W dniu 14 marca 2014 r. J.J. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego "Skargę na Burmistrza w przedmiocie odmowy zaliczenia nadpłaty za lata 1981 do 2010 włącznie wraz z oprocentowaniem nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości". W piśmie tym skarżący wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem Burmistrza, wnosząc o "uchylenie dziwnej decyzji jaką zaprezentował w piśmie z dnia [...] marca 2014 r.". Jednocześnie, powołując się na art. 156 § 1 kpa, wniósł o "stwierdzenie nieważności decyzji (...) z dnia [...] marca 2014 r. wydanej przez Burmistrza Gminy". W dniu [...] maja 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało skarżącego do sprecyzowania pisma z [...] marca 2014 r. przez wskazanie czy stanowi ono skargę na działalność Burmistrza, czy stanowi wniosek o stwierdzenie nieważności pisma Burmistrza z dnia [...] marca 2014 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] marca 2014 r. wydanej przez Burmistrza i o wznowienie postępowania w sprawie nadpłaty podatku za lata 1981 do 2010. Postanowieniem z [...] maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma Burmistrza z [...] marca 2014 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że kwestie postępowania podatkowego reguluje Ordynacja podatkowa a nie kpa, stąd też to przepisy Ordynacji podatkowej mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Kolegium stwierdziło również, że z wniosku skarżącego wynika, iż wniósł on o stwierdzenie nieważności pisma Burmistrza z [...] marca 2014 r. lecz pismo to nie stanowi decyzji administracyjnej a jest tylko poinformowaniem skarżącego o wydanych w sprawie decyzjach administracyjnych, natomiast zgodnie z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej. Pismo z [...] marca 2014r. stanowi jedynie odpowiedź na wniosek J.J. z [...] lutego 2014 r., zawierającą informację o prowadzonych postępowaniach zakończonych wskazanymi w nim decyzjami. Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może być wszczęte, gdyż pismo Burmistrza z [...] marca 2014 r., błędnie zakwalifikowane przez skarżącego jako decyzja administracyjna, decyzją tą nie jest. Zaznaczyło jednak, że nie zmienia to faktu, iż w wymaganym trybie postępowania podatkowego nie został rozpatrzony przez Burmistrza wniosek skarżącego z [...] lutego 2014 r. o wznowienie postępowania w sprawie nadpłaty podatku za lata 1981 do 2010 r. SKO stwierdziło, że organ powinien bezspornie ustalić ze skarżącym, o wznowienie jakiego postępowania (zakończonego jakimi decyzjami) on wnosi i po uzyskaniu wyjaśnień rozpatrzyć sprawę w zakresie swoich kompetencji zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Na powyższe postanowienie J.J. wniósł w ustawowym terminie zażalenie. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Kolegium, wniósł - powołując się na art. 141 § 1 i art. 143 kpa - o stwierdzenie nieważności "decyzji" Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2014 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ drugiej instancji, utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] maja 2014r., prezentując argumentację jednakową, jak w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł w ustawowym terminie skargę do tut. Sądu, zarzucając postanowieniu "naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego". Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia (skarżący mylnie wskazał, ze chodzi o decyzję) w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając skargę, J.J. argumentował zasadność swoich żądań o zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Sąd zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z regulacją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, sąd obowiązany jest wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też w razie stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu w badanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek pozwalających na uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z regulacją art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednakże stosownie do treści art. 165a § 1 tej ustawy gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższy przepis ustanawia dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania. Druga ze wskazanych w nim przesłanek, tj. gdy "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte", jest bardzo ogólna. Przyjmuje się, że chodzi tutaj o przyczyny przedmiotowe, które uniemożliwiają załatwienie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania podatkowego określona w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej jest tożsamo uregulowana jak instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w art. 61a § 1 kpa. Na gruncie obu uregulowań prawnych prezentowane są poglądy, że inne przyczyny, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć: 1. braku w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego (administracyjnego); 2. sytuacji gdy w danej sprawie toczy się już postępowanie; 3. sytuacji gdy w sprawie zapadła już decyzja; 4. dotyczy żądania, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji (postanowienia) a wymaga innej formy działania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2011, s. 740-743; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 12, Warszawa 2012, s. 297-298; W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ZNSA 2011, nr 4, s. 14-15, oraz wyrok NSA z dnia 30 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 735/12 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżący żądał od organu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, jak twierdził, decyzji Burmistrza z [...] marca 2014 r. Jednakże, jak wynika z akt administracyjnych zgromadzonych w sprawie, w dniu [...] marca 2014 r. nie została wobec skarżącego wydana żadna decyzja. W tym bowiem dniu Burmistrz wystosował do skarżącego pismo o nr [...], nawiązujące do jego wniosku z [...] lutego 2014 r., informujące skarżącego o postępowaniu w sprawie rozliczenia i zwrotu wraz z odsetkami niesłusznie pobranego podatku od nieruchomości za lata 1981 - 2010 oraz o wydanych w tym przedmiocie decyzjach. Wobec powyższego Kolegium słusznie przyjęło, że skarżący domaga się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma. Zasadnie też uznało, że w takiej sytuacji wniosek skarżącego nie może odnieść zamierzonego przez niego skutku. Stosownie bowiem do treści art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; 2. została wydana bez podstawy prawnej; 3. została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 4. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 5. została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 6. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 7. zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. W ramach tego trybu prawnego, zgodnie z art. 219 Ordynacji podatkowej, dopuszczalne jest także wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznych postanowień, jeżeli mogły być przedmiotem zaskarżenia w drodze zażalenia, a także postanowień wydanych na podstawie art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej (por. J. Brolik, Komentarz do art. 274 Ordynacji podatkowej, Lex). Przepisy prawa podatkowego nie przewidują natomiast możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma. Zgodzić się również należy ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że powyższym twierdzeniom nie przeczy okoliczność, iż w wymaganym trybie postępowania administracyjnego nie został rozpatrzony przez Burmistrza wniosek skarżącego z [...] lutego 2014 r. o wznowienie postępowań w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku za lata 1981 -2010. Kolegium w obu instancjach konsekwentnie podkreślało, że Burmistrz wniosek ten zobowiązany jest rozpatrzyć i zasadnie wskazało, że organ ten powinien bezspornie ustalić, o wznowienie jakiego postępowania (zakończonego jakimi decyzjami) wnosi skarżący, a po uzyskaniu wyjaśnień rozpatrzyć sprawę w zakresie swoich kompetencji zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Sąd kontrolując zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie pod kątem podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek, które obowiązany był uwzględnić z urzędu stwierdził, że jest ono zgodne z prawem nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Z kolei na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego opłatę za pomoc prawną udzieloną z urzędu.