I SA/Go 557/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant sekretarz sądowy Grzegorz Oracz po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2011r. na rozprawie sprawy ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2006 r. oraz od stycznia do grudnia 2007 r. oddala skargę. S.K. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2006 r. i od stycznia do grudnia 2007 r. W sprawie został ustalony następujący stan faktyczny. S.K. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości z wymienionego wyżej tytułu wraz z odsetkami za zwłokę. Prośbę swoją uzasadnił trudną sytuacją materialną i osobistą. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. organ podatkowy pierwszej instancji odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że S.K. w latach 2004-2007, nie zgłaszając działalności gospodarczej i nie będąc podatnikiem podatku VAT, uzyskał dochody z internetowej sprzedaży towarów. Skarżący wyjaśnił, że nie zgłosił prowadzonej działalności, gdyż jej koszty przewyższały uzyskiwany przychód. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie rozliczania podatku od towarów i usług za okres maja do grudnia 2006 r. oraz od stycznia do grudnia 2007 r. Rezultatem dokonanych ustaleń były decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008 r., w których określono skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za wskazany wyżej okres. S.K. nie uiścił w terminie należności wynikających z decyzji organu kontroli skarbowej, w związku z tym stały się one zaległością podatkową. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego podnoszone przez skarżącego w toku prowadzonego postępowania argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ podatkowy pierwszej instancji przyznał, że S.K. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jest bezrobotny, utrzymuje się z dorywczych prac sezonowych u rolników i okresowego zbierania runa leśnego uzyskując dochód w wysokości 300 zł miesięcznie. Ma także problemy rodzinne. Jednak trudna sytuacja finansowa i brak obecnie dostatecznych środków finansowych na spłatę zaległości podatkowej nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług w sytuacji, gdy zaległości te i ich rozmiar nie wynikają z nagłych, losowych okoliczności lecz powstały na skutek niezarejestrowania prowadzonej działalności gospodarczej i niezapłacenia należności podatkowej w terminie. Od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego S.K. wniósł odwołanie, w którym nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] maja 2009 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W jego motywach podniesiono, że w sprawie zastosowanie ma art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wskazano, że bezsprzeczny w sprawie jest fakt, iż S.K. przez wiele lat uchylał się od powszechnego obowiązku podatkowego. Jak wynika z danych posiadanych przez Urząd Skarbowy oprócz zaległości podatkowych, które były przedmiotem wniosku o ich umorzenie, posiadał również zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. W okresie powstania zaległości podatkowych skarżący uzyskiwał obroty, które powinny być opodatkowane już w chwili ich osiągania. Okoliczność ta, zdaniem organu odwoławczego, nie może zostać pominięta w kontekście zaistnienia w sprawie przesłanki interesu publicznego, przewidzianego w powołanej wyżej regulacji Ordynacji podatkowej. Organ stwierdził ponadto, że nie mogą stanowić podstawy do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych okoliczności, będące następstwem określonych decyzji skarżącego. Okoliczności powstania zaległości podatkowej, nie wskazują na działanie czynników, na które nie miał on wpływu a niepodejmowanie działań w celu ich uiszczenia oraz złożenie wniosku o ich umorzenie tuż po wydaniu decyzji określających należne zobowiązanie podatkowe nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, która musi być dokonana obiektywnie, nie może być wyprowadzana tylko z subiektywnego odczucia skarżącego i jego wewnętrznego przekonania o zasadności wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego rażące naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie niewłaściwej wykładni art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wykładnia ta miała wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił nadto naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 oraz art. 121 § 1 i art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego, w jego sytuacji trudno jest przyjąć, że jest on w stanie, w sposób skuteczny uregulować zaległość podatkową tym bardziej, iż wykazał również, że nie posiada żadnego majątku, który po ewentualnym spieniężeniu, umożliwiłyby uregulowanie, chociaż częściowe, zobowiązań podatkowych. Podniósł, że, leczy się psychiatryczne od 2000 r. Fakt ten został przez organ zupełnie pominięty, a jest niezwykle istotny z uwagi na bardzo ograniczoną zdolność jakiegokolwiek zarobkowania. Skarżący wywodził, że nie jest w stanie pokryć zaległych zobowiązań podatkowych, z uwagi na stan zdrowia i brak jakichkolwiek środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 27 października 2009 r. sygn. akt I SA/Go 353/09 skargę uwzględnił i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji. Od powołanego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II FSK 107/10 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu zważył co następuje : Na wstępie należy zaznaczyć, iż w sprawie rozpoznawanej ponownie na skutek orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, w myśl art. 190 P.p.s.a. - sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dokonana przez NSA wykładnia prawa wiąże na tle stanu faktycznego sprawy uznanego przez ten sąd za niewadliwy. Jeżeli sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy uznaje tenże stan faktyczny w dalszym ciągu za prawidłowo ustalony - wykładnia prawa dokonana przez NSA jest dla niego wiążąca w oparciu o art. 190 p.p.s.a. Związanie w sprawie wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczy nie tylko prawa materialnego, ale również wiążącą dla sądu I instancji jest wykładnia prawa procesowego. Skargę należało uznać za niezasadną. Zgodnie z treścią w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. W ocenie Sądu organy rozstrzygnęły sprawę z poszanowaniem przywołanego przepisu. Nie budzi wątpliwości, że w świetle treści powołanego wyżej przepisu to podatnik, jako podmiot wszczynający postępowanie w sprawie udzielenia ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowych oraz innych obciążających go należności, powinien określić na wstępnym już etapie postępowania swój ważny interes w tym przedmiocie. Nie pozbawia to jednak organu podatkowego uprawnienia do oceny wedle zobiektywizowanych kryteriów, a nie tylko z punktu widzenia podatnika, wystąpienia w danej sprawie określonych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przesłanek umorzenia. Tak też postąpiły organy podatkowe w niniejszej sprawie. Decyzja dotycząca kwestii umorzenia zaległości podatkowych nosi charakter uznaniowy. Wskazuje na to użyty w powołanym przepisie ustawy wyrazu "może". Rodzi to jednak istotne skutki prawne, gdyż treść tego przepisu prowadzi do wniosku, że nawet w przypadku wystąpienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, organ podatkowy nie jest obowiązany uwzględnić żądania podatnika. Uznaniowy charakter decyzji organów podatkowych w przedmiocie udzielania ulg, przewidzianych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, rodzi także określone skutki w zakresie sądowej kontroli działalności administracji publicznej. Przedstawiona specyfika decyzji dotyczących tematyki udzielania ulg podatkowych wpływa na ograniczenie zakresu sądowej kontroli do kwestii przestrzegania przy ich podejmowaniu reguł postępowania przewidzianych w przepisach Ordynacji podatkowej. Dotyczą one w szczególności art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Natomiast stwierdzić trzeba, że sądy administracyjne nie posiadają uprawnień do ingerowania w merytoryczną zasadność rozstrzygnięć organów podatkowych w kwestiach ulg podatkowych, w świetle zakresu sprawowanej przez nie kontroli legalności działania organów administracji publicznej statuowanej w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1268 ze zm.). W niniejszej sprawie w uzasadnieniu decyzji organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dokonał oceny wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi podatkowej jaką jest umorzenie zaległości podatkowej. Organ powołał fakty, ich ocenę jak i uzasadnił przyczyny odmowy udzielenia żądanej ulgi. Co do zasady zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że takie okoliczności jak brak majątku, pozostawanie w statusie osoby bezrobotnej i utrzymywanie się z prac dorywczych nie są wystarczającymi do umorzenia zaległości podatkowej. W uzasadnieniu organy odniosły się do stanu zdrowia skarżącego w sposób w który umożliwiały przedłożone przez stronę dokumenty. Ponadto organ ocenił zachowanie strony poprzez pryzmat działań jakie zostały podjęte w toku postępowania. Strona w postępowaniu składała logiczne wyjaśnienia, oświadczenia. Wydana decyzja dotyczyła ustalonego stanu faktycznego według danych i okoliczności wskazanych przez stronę w toku postępowania , zdarzeń dotyczących powstania zaległości podatkowej i podejmowanych przez zobowiązanego działań. W ocenie Sądu dokonana ocena nie narusza zasad dotyczących uznania administracyjnego. Ponadto w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organy podatkowe nie naruszyły przepisów postępowania ani też prawa materialnego. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie dopatrzył się w sprawie elementów dowolności w ocenie materiału dowodowego, w kontekście art. 191 Ordynacji podatkowej. W ocenie tego Sądu przyczyny niewywiązywania się przez skarżącego z obowiązków w zakresie uiszczania podatków, przewidzianych w Konstytucji RP i ustawach, jak i jego postawa w zakresie regulowania ciążących na nim należności organy podatkowe, a także działania podjęte w zakresie zniesienia majątkowej wspólności małżeńskiej, organy podatkowe mogły uwzględnić przy ocenie zaistnienia w sprawie interesu publicznego, wskazanego w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151w zw. z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. |Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA | |Stefan Kowalczyk |Anna Juszczyk-Wiśniewska |Joanna Wierchowicz |