I SA/Go 576/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielko-polskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 2 marca 2010 r. wniosku J.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że jest inwalidą i opłaca kredyt w wysokości 50.000 zł zaciągnięty na zakup samochodu, który jest mu niezbędny do normalnego funkcjonowania. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę (3.800 zł brutto) oraz renty (969 zł). Jego miesięczne wydatki wynoszą 2.112 zł. Dodatkowo - jak podał - uiszcza składkę na obowiązkowe ubezpieczenie samochodu w wysokości 2.500 zł rocznie. Skarżący w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) został wezwany do złożenia dodatkowo wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące oraz dokumentów potwierdzających wysokość dochodów netto. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył pismo procesowe, w którym stwierdził, że nie jest w stanie złożyć żądanych dokumentów ponieważ ZUS nie wydaje odcinków od ok. 8 lat, a uzyskanie zaświadczeń nie jest możliwe w zakreślonym terminie. Podniósł również, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty zweryfikowane w postępowaniu podatkowym, a moc dokumentu ma również jego podpisane oświadczenie. Zarzucił jednocześnie, że wskazanych w wezwaniu dokumentów należało zażądać wraz z wezwaniem do złożenia formularza wniosku, ponieważ skarżącego nie stać "na cotygodniowe dosyłanie coraz to nowych dokumentów". Jednocześnie wniósł o wydanie postanowienia na podstawie dostarczonych przez niego dokumentów. Z art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że warunkiem uzyskania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie braku jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście – obiektywnie niemożliwe. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (post. NSA z 6.10.2004r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005r. z. 1 poz. 8). Niemniej w razie, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu posiadania bądź stanu rodzinnego lub budzi w tych kwestiach wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub jej stanu rodzinnego (art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zaniechanie złożenia żądanych dokumentów skutkuje rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o treść oświadczeń zawartych w złożonym formularzu (zob. post. NSA z 31.III.2005r. II FZ 126/05 ONSAiWSA z 2006r. z. 1 poz. 13). Z oświadczenia skarżącego złożonego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Ich treść nie przeświadcza, by sytuacja majątkowa skarżącego była tego rodzaju, iż poniesienie jakiejkolwiek kwoty tytułem kosztów sądowych narażało go na niebezpieczeństwo niemożności zaspokojenia podstawowych - koniecznych wydatków. Skarżący ograniczył się jedynie do podania wartości dochodów brutto, a ich zestawienie z zadeklarowaną we wniosku kwotą stałych wydatków prowadziło do wniosku, że stałe wydatki nie pochłaniają całości jego dochodów. Miarodajnym dowodem obrazującym zdolności płatnicze skarżącego byłyby zatem dokumenty potwierdzające wysokość faktycznie wypłacanych skarżącemu kwot renty oraz wynagrodzenia za pracę, jak również wyciąg z rachunku bankowego, ponieważ z nich wynikałoby, czy i w jakiej części skarżący byłby w stanie ponieść koszty sądowe. Zaniechanie przedstawienia tych dokumentów uniemożliwia dokonanie kategorycznych ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący odwołał się do treści dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Należy jednak zwrócić uwagę, że brak tam wyciągu z rachunku bankowego, a dokument potwierdzający wysokość wynagrodzenia netto pochodzi sprzed roku (a zatem nie obrazuje aktualnej wysokości potrąceń z wynagrodzenia). Nadto z ustaleń organu podatkowego zawartych w zaskarżonej decyzji - na które powoływał się w swoim piśmie skarżący - wynika natomiast, że dochody netto skarżącego wynoszą łącznie 3.420 zł miesięcznie. Uzasadnia to wniosek, że przy uwzględnieniu stałych obciążeń dochody te są wystarczające na pokrycie kosztów sądowych, na które na obecnym etapie postępowania winien składać się jedynie wpis od skargi. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.