I SA/Go 58/20
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2020-04-28
Skład orzekający: Anna Juszczyk-Wiśniewska, Dariusz Skupień, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty leśne, na których znajdują się napowietrzne linie energetyczne, a które są udostępnione operatorowi w celu eksploatacji tych linii, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą, czy też podatkiem leśnym?Ratio decidendi
Grunty leśne, na których znajdują się napowietrzne linie energetyczne i pasy techniczne, są uznawane za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej przez operatora energetycznego, nawet jeśli możliwe jest prowadzenie w ograniczonym zakresie działalności leśnej. W związku z tym podlegają one opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek, a nie podatkiem leśnym. Obowiązek podatkowy w takim przypadku ciąży na jednostce organizacyjnej Lasów Państwowych faktycznie władającej nieruchomością.Stan faktyczny
Spór dotyczył opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów leśnych, na których posadowione są napowietrzne linie energetyczne. Nadleśnictwo twierdziło, że grunty te powinny być opodatkowane podatkiem leśnym, ponieważ prowadzi na nich działalność leśną. Organy podatkowe uznały, że grunty te są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej przez operatora energetycznego i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 rok oddala skargę w całości.
Decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) po rozpoznaniu odwołania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo (dalej: Nadleśnictwo) uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2019 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2014 w wysokości 40.942 zł i określiło wysokość tego podatku w kwocie 40.936 zł.
Jako podstawę procesową swego rozstrzygnięcia SKO wskazało m. in. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: o.p.).
Z uzasadnienia decyzji SKO wynikał następujący stan sprawy.
Organ I instancji ustalił, że w deklaracji podatnik wadliwie nie uwzględnił podlegających opodatkowaniu od gruntów położonych pod napowietrznymi liniami przesyłowymi. Przyjął bowiem, że grunty o łącznej powierzchni 58.055 m2 figurujące w ewidencji gruntów jako lasy ("L"), były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej przez operatora linii przesyłowych (E sp. z o.o.), korzystającego z nich na podstawie, zawartych z Nadleśnictwem, umów: pierwotnie umowy o sposób korzystania z nieruchomości z [...] listopada 2012 r., a następnie umowy o ustanowienie służebności przesyłu z [...] listopada 2014 r. Zdaniem Wójta, opodatkowane grunty znajdowały się w posiadaniu Nadleśnictwa. Do opodatkowania zastosował stawkę jak dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 ze zm. - dalej: u.p.o.l.)
Nadleśnictwo nie zgodziło się z decyzją Wójta i wniosło od niej odwołanie.
SKO w wymienionej na wstępie decyzji orzekło o uchyleniu decyzji i określeniu wysokości zobowiązania podatkowego w niższej kwocie od przyjętej przez Burmistrza.
Kolegium stwierdziło, że opodatkowane grunty w ewidencji gruntów i budynków zapisane są jako lasy. Uznało jednocześnie, że są one wykorzystywane do prowadzenia działalności przez E sp. z o.o., w związku z czym, zgodnie z art. 3 ust. 2 u.p.o.l., obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości obciąża Nadleśnictwo. SKO stwierdziło również, że sporne grunty, jako zajęte na wykonywanie działalności gospodarczej, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem leśnym.
SKO dokonawszy wykładni przepisów u.p.o.l. uznało, że sporne grunty położone w granicach pasów technicznych pod napowietrznymi liniami przesyłowymi muszą być uznane zarówno za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.) jak i zajęte na prowadzenie takiej działalności (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.).
Organ ustalił bowiem, że na spornych gruntach E sp. z o.o. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m. in. dystrybucji energii elektrycznej, co znajduje potwierdzenie w treści łączących Nadleśnictwo z ww. spółką umów regulujących zasady korzystania przez operatora terenów Skarbu Państwa będących w zarządzie Nadleśnictwa na których posadowione były urządzenia przesyłowe. Była to pierwotnie umowa z [...] listopada 2012 r. o sposobie korzystania z gruntów (dalej: umowa wykonawcza), a następnie umowa o ustanowienie służebności przesyłu z [...] listopada 2014 r. Organ przyjął jednak, że w związku z ich wykonywaniem operator linii przesyłowych nie doszło do przeniesienia posiadania gruntów. Uznał zarazem, że taki stan faktyczny pozwala na przyjęcie, że opodatkowane grunty muszą być uznane za pozostające w posiadaniu przedsiębiorcy, czyli wyczerpujące definicję sformułowaną w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.
Dalej SKO oceniło zapisy umów: wykonawczej i ustanowienia służebności
przesyłu, które - zdaniem organu - potwierdzały, że grunty pozostają w posiadaniu Nadleśnictwa. Zdaniem Kolegium, z przepisów umów wynika również, że na gruntach tych operator elektroenergetycznych linii przesyłowych prowadzi działalność
gospodarczą w zakresie przesyłu energii elektrycznej. Organ przyjął jednocześnie,
że opodatkowaniu gruntów podatkiem od nieruchomości nie sprzeciwia się prowadzenia na nich w ograniczonym zakresie gospodarki leśnej. Decydujące w tym względzie jest
- zdaniem SKO - trwałe wykorzystywanie gruntów przez E sp. z o.o. na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. SKO nie podzieliło w tym zakresie poglądu Skarżącego, jakoby dopiero pełne wyłączenie z działalności leśnej uzasadniało opodatkowanie gruntów podatkiem od nieruchomości. Organ odrzucił również możliwość posługiwania się, przy ocenie istnienia przesłanek opodatkowania, definicją lasu sformułowaną w przepisach ustawy o lasach, ponieważ wiążącą w tym zakresie definicję zawiera ustawa o podatku leśnym. SKO wskazało jednocześnie, że nie jest przedmiotem sporu powierzchnia pasów technicznych pod liniami przesyłowymi, ponieważ wynika ona z załącznika do umowy służebności przesyłu. Ostatecznie za prawidłowe uznał stanowisko Wójta, iż sporne grunty zgodnie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "a" u.p.o.l. podlegają opodatkowaniu najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości.
Określenie zobowiązania w wysokości niższej od wynikającej z decyzji
Burmistrza SKO uzasadniło ustaleniem o mniejszej powierzchni pasów
technicznych położonych pod liniami przesyłowymi.
Nadleśnictwo nie zgodziło się z decyzją SKO i pismem z [...] listopada 2019 r. wniosło od niej skargę do tutejszego Sądu. Zarzuciło w niej naruszenie:
1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik
sprawy:
- art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.L, poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że na Nadleśnictwie ciąży obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości w odniesieniu do wszystkich gruntów sklasyfikowanych jako LS (iasy), nad którymi przebiegają napowietrzne linie elektroenergetyczne, według
stawek jak za grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, podczas gdy
w rzeczywistości Nadleśnictwo nie jest przedsiębiorcą, nie zajmuje przedmiotowych gruntów na prowadzenie działalności gospodarczej (prowadzi działalność leśną),
działalność wykonywana na tych gruntach przez przedsiębiorcę ma charakter incydentalny, zatem grunty te nie są związane z działalnością gospodarczą, ani zajęte na taką działalność, a co za tym idzie nie powinny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości, tylko podatkiem leśnym stosownie do art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (w brzmieniu obowiązującym na rok 2014)
- art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (w brzmieniu obowiązującym na rok 2014), poprzez ich niezastosowanie i pomięcie, że działalność leśna na gruntach pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi w była prowadzona przez Nadleśnictwo w 2014 r.
2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- naruszenie art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i 191 o.p. poprzez niepodjęcie wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, tj:
• dokonanie wybiórczej i kierunkowej oceny aktu notarialnego zawartego w dniu [...] listopada 2014 r., Repr. A nr [...] oraz [...] skutkujące błędnym wnioskiem co do kwestii przeniesienia posiadania gruntów objętych przedmiotową decyzją na zakład energetyczny;
• bezpodstawne i arbitralne przyjęcie, że grunty pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, bez zbadania
czy występuje przesłanka trwałego i faktycznego władania tymi gruntami przez przedsiębiorcę;
• błędne ustalenie, że na gruntach pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi nie jest możliwe prowadzenie działalności leśnej;
• naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów, naruszenie zasady zaufania do organów i zasady przekonywania;
• błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez organ, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje okoliczność prowadzenia przez stronę skarżącą gospodarki leśnej na przedmiotowych gruntach.
- naruszenie art. 2a o.p. w zw. z art. 84 w zw. z art. 2 i art. 32 oraz art. 217 Konstytucji RP poprzez brak ich zastosowania i wydanie Decyzji z naruszeniem zasady in dubio pro tributario w ten sposób, że występujące w sprawie, niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego (w szczególności w zakresie rozumienia pojęć "zajęcia" na prowadzenie działalności gospodarczej i "związania" z prowadzeniem działalności gospodarczej) zostały rozstrzygnięte na niekorzyść podatnika.
Podnosząc tej treści zarzuty Nadleśnictwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji.
SKO wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Spór między stronami budziła kwestia opodatkowania gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w zarządzie Nadleśnictwa, na których posadowione zostały słupy i linie energetyczne. Grunty te zakwalifikowano w ewidencji gruntów jako lasy ("Ls"). W ocenie skarżącego Nadleśnictwa grunty te winny być
opodatkowane zgodnie z ich klasyfikacją w ewidencji gruntów i budynków. Z kolei
zdaniem organów podatkowych sporne grunty należy opodatkować podatkiem
od nieruchomości przy zastosowaniu stawki właściwej dla gruntów związanych
z działalnością gospodarczą.
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 465; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 888), opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem
lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna.
Za działalność leśną w rozumieniu ustawy o podatku leśnym uważa się
działalność właścicieli, posiadaczy lub zarządców lasów w zakresie urządzania,
ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymywania i powiększania zasobów i upraw
leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna,
żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów w stanie nieprzerobionym (art. 1 ust. 3). Tożsamej treści
definicję "działalności leśnej" zawiera art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l.
Definicję wyrażenia "las" na potrzeby opodatkowania podatkiem leśnym zawarto w art. 1 ust. 2 ustawy o podatku leśnym, gdzie wskazano, iż są to "grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako las". Podobnie wedle art. 1a ust. 3 pkt 2 u.p.o.l. pod przez las należy rozumieć grunty tak sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków.
O tym, że podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu gruntu jako
przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym czy też leśnym jest jego klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków stanowi art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287
ze zm., obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem "podstawę wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków". To na podstawie danych
zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni
podatek i tymi danymi jest związany.
Wynikającą zatem z przepisów ustawy o podatku leśnym przesłanką wyłączającą opodatkowanie gruntów leśnych tymi podatkami jest zajęcie ich na prowadzenie działalności gospodarczej. Co do zasady zatem, grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy, czy też użytki rolne, powinny zostać opodatkowane
odpowiednio podatkiem leśnym lub rolnym, chyba, że grunty te zostały zajęte
na prowadzenie działalności gospodarczej i wówczas podlegają opodatkowaniu
podatkiem od nieruchomości.
Nie budzi przy tym wątpliwości, że grunty pod napowietrznymi liniami przesyłowymi muszą być uznane za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
Napowietrzne elektroenergetyczne linie przesyłowe wraz ze znajdującymi się pod nimi pasami technicznymi zajmują przestrzeń konieczną do prowadzenia przez zakłady energetyczne działalności gospodarczej. Jest przy tym oczywiste, że przestrzeń ta nie może być jednocześnie wykorzystywana do nieograniczonej działalności leśnej.
Z umów regulujących zasady korzystania z gruntów będących w zarządzie
Nadleśnictwa wynikało przy tym, że ograniczenia w prowadzeniu działalności leśnej
są determinowane bowiem istnieniem i działaniem istniejących i działających sieci
przesyłowych, nie zaś odwrotnie, że to działalność w zakresie przesyłu energii jest
limitowana ograniczeniami związanymi z prowadzeniem działalności leśnej.
WSA w Gorzowie Wlkp. podziela w tej kwestii stanowisko NSA zajęte m. in.
w wyroku z 22 października 2018r. sygn. akt II FSK 2533/18, wedle którego "zajęcie" gruntów na prowadzenie działalności gospodarczej, należy rozumieć jako wykonywanie konkretnych czynności, działań na gruncie, powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Prawnie istotnym, z punktu opodatkowania gruntów podatkiem od nieruchomości gruntów leśnych, będzie fakt ich zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste wykonywanie na nich czynności składających się na prowadzenie
działalności gospodarczej, przy czym czynności te muszą być wykonywane, w sposób trwały. Prawidłowa wykładnia art. 2 ust. 2 u.p.o.l. prowadzi do wniosku, że grunty pod liniami energetycznymi sklasyfikowane jako lasy, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości także wówczas, gdy nie jest wyłączona możliwość prowadzenia
na nich w ograniczonym zakresie działalności leśnej. Zdefiniowane w art. 1 ust. 3
ustawy o podatku leśnym oraz w art. 1a pkt 7 u.p.o.l. pojęcie działalności leśnej jest bardzo szerokie. Jednakże nie każdy, choćby bardzo ograniczony, a nawet bagatelny, przejaw prowadzenia działalności leśnej na gruntach usytuowanych pod liniami
energetycznymi, np. postawienie paśnika, zasadzenie choinek lub krzewów liściastych, pozyskanie karpiny, tworzenie poletek żerowych dla zwierzyny itp., może powodować skutek w postaci opodatkowania tych gruntów podatkiem leśnym. W przeciwnym
przypadku sporne grunty podlegałyby opodatkowaniu różnymi podatkami. Zależałoby
to jedynie od tego, czy pod liniami jest prowadzona w ograniczonym, czy nawet
w jakimkolwiek zakresie gospodarka leśna, a nie od tego, czy grunty te są zajęte
na prowadzenie działalności gospodarczej.
Podkreślić należy, że terminu "zajęcie na prowadzenie działalności
gospodarczej" nie można utożsamiać ze "związaniem z prowadzeniem działalności
gospodarczej", zdefiniowanym w art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Zajęcie gruntu
na prowadzenie działalności gospodarczej" jest pojęciem węższym niż "związanie
z prowadzeniem działalności gospodarczej", bowiem grunt zajęty na prowadzenie
działalności gospodarczej zawsze będzie gruntem związanym z prowadzeniem tej
działalności, natomiast grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej
nie zawsze będzie gruntem zajętym na prowadzenie działalności gospodarczej.
Zaznaczyć należy, że ten sam problem prawny był także przedmiotem rozważań NSA (m.in. w wyrokach z dnia 9 czerwca 2016 r., II FSK 1238/14 i II FSK 1156/14;
z 17 czerwca 2016 r., II FSK1315/14, II FSK 1391/14, II FSK 1392/14 i II FSK 1387/14; z 4 lipca 2017 r., II FSK 1541/15; z 11 sierpnia 2017 r., II FSK 2177/15; z 15 listopada 2017 r., II FSK 795/07; z 22 października 2018 r., II FSK 1844/18). Zaakceptować
należy stanowisko NSA, że podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów leśnych będzie fakt ich zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste wykonywanie na nich czynności składających się na prowadzenie działalności
gospodarczej. Grunty znajdujące się pod pasami technicznymi, usytuowane pod
napowietrznymi liniami energetycznymi są gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej, a tym samym grunty te,
stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) tej ustawy, podlegają opodatkowaniu
najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości. Grunty te są bowiem udostępniane operatorowi na postawienie na nich słupów przesyłowych, rozciągnięciu pomiędzy nimi sieci energetycznej, a następnie w celu utrzymania i umożliwienia prawidłowej eksploatacji, konserwacji, remontu i modernizacji linii oraz urządzeń elektroenergetycznych. Działalność ta nie ma charakteru incydentalnego, albowiem w sposób ciągły następuje przesyłanie energii elektrycznej.
Zasady te SKO słusznie odniosło do spornych gruntów. Z akt sprawy wynika
bowiem, że E sp. z o.o. w 2014 roku prowadziła działalność gospodarczą m.in. w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, a na gruntach będących w zarządzie Nadleśnictwa są posadowione linie elektroenergetyczne będące własnością tych operatorów. W celu prowadzenia tej działalności spółka korzystała w 2014 r., z gruntów pod liniami na warunkach określonych w zawartej z Nadleśnictwem w umowie wykonawczej, a następnie na podstawie umowy o ustanowienie służebności przesyłu.
Ponieważ z oświadczeń Nadleśnictwa nie wynikało, że zakres korzystania przez operatora linii przesyłowych w 2014 roku był inny niż wynikający z umów, stąd zapisy kontraktowe uznać należy za miarodajne dla oceny zasad korzystania z gruntów pod liniami przesyłowymi przez operatora linii przesyłowych.
Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika w pierwszej kolejności,
że spełniony był warunek opodatkowania przedmiotowych gruntów podatkiem od nieruchomości, tzn., że grunty te zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 u.p.o.l. )
Uprawnienia operatora sieci przesyłowych polegały m.in. na: prawie do korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania prac eksploatacyjnych, konserwacji, remontów.: modernizacji, usuwania awarii, wycince drzew bądź krzewów lub ich podkrzesywaniu w zakresie niezbędnym dla utrzymania linii i urządzeń elektroenergetycznych w należytym stanie, w celu uniknięcia zagrożenia dla funkcjonowania tych linii i urządzeń, wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem przez pracowników spółki.
Przyjąć należy, że operator linii przesyłowej, prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystywał w sposób trwały, dla potrzeb tej działalności, pasy techniczne pod napowietrznymi liniami energetycznymi. Zostały one
wytyczone w związku z przebiegającą linią energetyczną i są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii.
W art. 2 obowiązującej w 2014 roku ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej określono, że działalność gospodarcza to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie
i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Działalność w zakresie przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej mieści się zatem w definicji działalności gospodarczej. Działalność
ta niewątpliwie ma charakter trwały i ciągły.
W odniesieniu do, przysługującej operatorowi sieci przesyłowej, służebności przesyłu należy zwrócić uwagę, że generalnym celem takiej służebności jest umożliwienie przedsiębiorcy właściwego korzystania z urządzeń, których jest właścicielem i które wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa (art. 551 k.c.). Nie może ulegać wątpliwości,
że funkcjonowanie przedsiębiorstwa energetycznego polega na przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej liniami energetycznymi, które stanowią składnik tego przedsiębiorstwa i stają się elementem połączonego z nim systemu sieci. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059 ze zm.) określa w art. 3 pkt 12 "przedsiębiorstwo energetyczne" jako: "podmiot prowadzący działalność gospodarczą
w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi i przesyłania dwutlenku węgla", a w art. 3 pkt 11 definiuje "sieci" jako: "instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, należące do przedsiębiorstwa energetycznego". Przepisy tej ustawy należy uwzględniać przy wyjaśnianiu pojęcia korzystania z widocznego
i trwałego urządzenia użytego w art. 292 k.c. Istnieje zatem związek techniczny
i gospodarczy pomiędzy elementami sieci energetycznej, do których niewątpliwie
należą linie energetyczne, utrzymujące je słupy, stacje transformatorowe i inne
urządzenia. Po wybudowaniu stanowią składnik przedsiębiorstwa włączony do sieci. Jeżeli zatem przedsiębiorstwo energetyczne funkcjonuje i prowadzi działalność
gospodarczą polegającą na przesyłaniu energii elektrycznej, to korzysta z urządzeń stanowiących sieć energetyczną, łącząc je z innymi elementami instalacji (tak SN
w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2012 r., II CSK 218/12).
Podkreślić również należy, że użyte w art. 3051 k.c. wyrażenia "korzystać
w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej" oraz "zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń" mają charakter normatywny. Obciążenie obejmuje dostęp, korzystanie poprzez bieżącą eksploatację, dokonywanie kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwanie awarii, wymiany urządzeń posadowionych na danej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego
działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa - co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z oświadczeń Nadleśnictwa składanych w toku postępowania nie wynika,
by w odniesieniu do spornych gruntów zakres uprawnień przysługujących E sp. z o.o. na podstawie zawartej z Nadleśnictwem umowy o ustanowienie służebności przesyłu przewidywał inny (szerszy) zakres uprawnień operatora.
W ocenie Sądu, co potwierdza również przywołane wcześniej orzecznictwo,
udostępnienie gruntów leśnych operatorowi na posadowienie na nich słupów przesyłowych oraz rozciągnięcie pomiędzy nimi sieci energetycznych, a także w celu utrzymania i umożliwienia prawidłowej eksploatacji, konserwacji, remontu i modernizacji linii i urządzeń elektroenergetycznych powoduje, że grunty te są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
Z przytoczonych przyczyn Sąd uznał, że trafne było ustalenie ległe u podstaw zaskarżonej decyzji, że grunty pod liniami napowietrznymi zajęte były na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej.
Konstatacji takiej, w ocenie Sądu, nie stoi na przeszkodzie ani możliwość ani fakt prowadzenia przez stronę skarżącą na tych gruntach, w ograniczonym zakresie,
określonych czynności w ramach działalności leśnej czy też rolnej.
Działalność leśna jest związana z samym istnieniem i funkcjonowaniem lasu
i jego ekosystemu. Tylko zaś to, że sporne grunty pod liniami elektroenergetycznymi znajdują się w granicach lasu, występuje tam roślinność leśna, i jest prowadzona
gospodarka leśna, chociaż w ograniczonym zakresie, w żadnym razie nie może
przesądzać o zasadności opodatkowania tych gruntów podatkiem leśnym. Podkreślić przy tym należy, że zdefiniowane w art. 1 ust. 3 ustawy o podatku leśnym pojęcie
działalności leśnej jest bardzo szerokie. W takim ujęciu, w ocenie Sądu, każdy, choćby ograniczony, przejaw prowadzenia działalności leśnej na gruntach usytuowanych
w pasie technicznym pod liniami elektroenergetycznymi musiałby powodować skutek
w postaci opodatkowania tych gruntów podatkiem leśnym. Jak już wykazano jest
to stanowisko pozbawione racji oraz niezasadne w świetle uregulowań u.p.o.l.
w przedmiocie podatku od nieruchomości. Z tego też względu nie zasługuje na akceptację pogląd Nadleśnictwa, że organy podatkowe powinny wziąć pod uwagę,
że na spornych gruntach pod napowietrznymi liniami energetycznymi prowadzona jest działalność leśna. Powoduje to również bezzasadność zarzutów skargi i wywodów
jej uzasadnienia, w ramach których Nadleśnictwo zarzucało organom podatkowym
nieprzeprowadzenie dowodów mających na celu ustalenia zakresu w jakim grunty
są wykorzystywane na prowadzenie działalności przedsiębiorstw przesyłowych,
a w jakim na działalność leśną prowadzoną przez Nadleśnictwo.
Sąd uznał również za trafne stanowisko organów podatkowych, iż podatnikiem podatku od nieruchomości od spornych gruntów było Nadleśnictwo.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 u.p.o.l., w przypadku przedmiotów opodatkowania będących w zarządzie PGL Lasy Państwowe obowiązek podatkowy ciąży na jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi.
W ocenie Sądu brak jest jednocześnie podstaw faktycznych i prawnych
do uznania, że operator sieci elektroenergetycznej stał się podatnikiem jako posiadacz przedmiotowych gruntów.
Należy uznać, że posiadaczem w rozumieniu art. 336 § 1 k.c., czyli podmiotem faktycznie władającym gruntami leśnymi położonymi pod liniami przesyłowymi,
pozostawało Nadleśnictwo. Zgodnie z zapisami umów: wykonawczej i o ustanowienie służebności przesyłu operatorowi linii przesyłowych przysługiwało wyłącznie ograniczone czasowo - i wykonywane pod kontrolą Nadleśnictwa - uprawnienie do wstępu
na grunty w celach obsługi urządzeń przesyłowych. Nieograniczone było wyłącznie prawo do wstępu w celu dokonania oględzin urządzeń.
Wedle wykładni zawartej w uchwale 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2019 r. II FPS 3/19 "przedsiębiorca przesyłowy, który zawarł z Państwowym Gospodarstwem Leśnym Lasy Państwowe umowę o ustanowienie służebności przesyłu na gruntach Skarbu Państwa, znajdujących się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości od tych gruntów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2018r.".
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zarówno treść samej uchwały jak i jej uzasadnienia i nie znajduje podstaw do jej podważania w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd, podzielając w całości motywy uchwały, uznaje je za własne. Dla unikania ich powielania poprzestaje na odwołaniu się do nich
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości, będzie podmiot, który zawarł umowę ze Skarbem Państwa, bądź też posiada nieruchomość na podstawie innego tytułu prawnego, jako posiadacz zależny. Tym niemniej jak jednak trafnie wskazał NSA w uzasadnieniu przywołanej wcześniej uchwały, umowa zawarta z Nadleśnictwem czyli jednostką organizacyjną PGL Lasy Państwowe, władającą nieruchomościami Skarbu Państwa na zasadzie trwałego zarządu, nie mogła doprowadzić do "przeniesienia" obowiązku podatkowego na przedsiębiorcę przesyłowego na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. (zob. pkt 4.4. uzasadnienia uchwały). Brak takiej umowy ze Skarbem Państwa oznaczać musiał, że poprzez zawarcie umowy
wykonawczej lub umowy o ustanowienie służebności przesyłu nie mogło dojść
do przeniesienia posiadania, któremu można przypisać cechę posiadania zależnego.
Nadto - co potwierdziła uchwała w odniesieniu do opodatkowania gruntów
położonych pod liniami przesyłowymi - uprawnionemu ze służebności przesyłu
przypisać można wyłącznie posiadanie służebności (art. 352 § 1 k.c.). Przy czym
przepisy o posiadaniu rzeczy do posiadania służebności stosuje się odpowiednio
(art. 352 § 2 k.c.), co jednoznacznie potwierdza, iż obu tych prawnie chronionych stanów faktycznych nie można utożsamiać (por. np. wyrok NSA z 7 marca 2018 r., II FSK 861/16).
Sąd uznaje jednocześnie, że pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu uchwały przystaje również do sytuacji prawnej uregulowanej umową. Sąd podziela bowiem
stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowym dotyczącym roszczeń prawnorzeczowych właścicieli nieruchomości przeciwko przedsiębiorcom eksploatujących na tych nieruchomościach urządzenia przesyłowe - i to w stanie prawnym poprzedzającym
nowelizację k.c., którą wprowadzono przepisy o służebności przesyłu. Ówcześnie przyjmowano wprost, że władztwo przedsiębiorstwa w takich wypadkach odpowiadało władztwu wynikającemu z prawa służebności, co pozwalało uznać przedsiębiorstwa przesyłowe za posiadacza służebności, czyli posiadacza prawa w rozumieniu art. 352
§ 1 k.c. (zob. np.: wyrok SN z 11 maja 2005 r. III CK 556/04 LEX 221731, wyrok SA
w Białymstoku z 7 września 2016 r. I ACa 258/16).
Z powyższego wynika, że E sp. z o.o. nie mógł być przypisany status posiadacza zależnego, a tym samym podatnika podatku od nieruchomości, albowiem miała uprawnienie do "korzystania z rzeczy" jednak nie uzyskała "władztwa nad rzeczą", o którym mowa w art. 336 k.c. W przypadku przedsiębiorcy, ustawa podatkowa wiąże natomiast obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z posiadaniem rzeczy a nie prawa (art. 3 ust. 1, art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.).
Dlatego Sąd uznał, że podatnikiem w przypadku spornych gruntów w 2014 roku było Nadleśnictwo.
Sąd nie podzielił jednocześnie zarzutu naruszenia art. 2a o.p. w zw. z art. 84 w zw.
z art. 2 i art. 32 oraz art.217 Konstytucji RP.
Art. 2a o.p. podlega stosowaniu w sytuacji "niedających się usnąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego". W rozpoznanej sprawie nie zaistniały takie wątpliwości, których nie dałoby się usunąć w drodze wykładni, bo nie można
do nich zaliczyć sytuacji, gdy wynik wykładni nie jest dla skarżącego korzystny.
Naruszenie zasady in dubio pro tributario byłoby natomiast aktualne wówczas, gdyby wyniki wykładni doprowadziły do wyłonienia kilku hipotez interpretacyjnych, z których żadna nie byłaby przekonująca, a mimo to wybrano opcję niekorzystną dla podatnika. Innymi słowy, naruszenie wspomnianej zasady to nierespektowanie w takich warunkach
wyboru przez podatnika hipotezy interpretacyjnej (spośród kilku możliwych) najbardziej dla niego korzystnej (szerzej: B. Brzeziński, O wątpliwościach wokół zasady
rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. PP nr 4/2015, s. 17 i n.). Taka sytuacja w rozpoznanej sprawie nie miała miejsca. Odnosząc się do poglądów zawartych
w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2019r., sygn. akt I SA/Wr 1248/18,
na który wskazano we wniesionej skardze należy wskazać, że podstawą jego wydania była regulacja z art. 2a ordynacji podatkowej. Zatem w rozpoznawanej sprawie należy ustalić, czy w tej konkretnej sprawie wystąpiły wątpliwości co do treści prawa podatkowego. Dla rozpoznawanej sprawy kluczowe regulacje to art. 2 ust.2 oraz art.4 ust.1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l.
Art.2 ust.2 u.p.o.l. posługuje się pojęciem " zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej" pojęcie to jest już od orzeczeń NSA z dnia 9 czerwca 2016r., II FSK 1156/14, II FSK 1157/14, II FSK 1238/14 w orzecznictwie NSA ukształtowane. Nie
powinno zatem w przypadku sprawy, która została rozpoczęta w 2019r., pojęcie
to sprawiać trudności interpretacyjnych. Natomiast odnosząc się do regulacji z art.4 ust.1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., kwestią sporną pozostawało zagadnienie dotyczące przeniesienia posiadania grunty w przypadku zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu. W tym miejscu należy podkreślić, że pojęcie posiadania jak również służebność przesyłu nie są regulowane przepisami prawa podatkowego. Są one bowiem
instytucjami zdefiniowanymi w Kodeksie cywilnym, w rozpoznawanej sprawie nie ma problemów ze zrozumieniem regulacji art. 4 ust.1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., albowiem w przypadku uznania, że na podstawie zawartej umowy o ustanowienie służebności przesyłu doszło do przeniesienia posiadania gruntu, podatnikiem nie powinno być Nadleśnictwo, natomiast, w przypadku uznania, że nie doszło do przeniesienia posiadania
Nadleśnictwo powinno być podatnikiem. Powstałe zagadnienie nie jest zatem związane z trudnością odczytania norm prawa podatkowego ale przeprowadzeniem analizy treści zawartej umowy o ustanowienie służebności przesyłu mając na uwadze regulacje
zawarte w kodeksie cywilnym tj. art.3051 k.c., 3054 k.c., art.352 k.c. Nie można zatem uznać, że w sprawie ma zastosowanie regulacja z art. 2a Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu, co zostało omówione we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, przepisu u.p.o.l. nie rodzą nieusuwalnych wątpliwości interpretacyjnych. Wykładnia
oferowana przez Nadleśnictwo, przeciwstawiana wykładni przepisów prawa materialnego sformułowanej przez SKO, w świetle wcześniejszych wywodów nie może być
uznana za alternatywnie uprawnioną i dopuszczalną. W ocenie Sądu jest ona błędna. Potwierdza to również orzecznictwo NSA (zob. np. wyrok z 28 października 2019 r.
II FSK 1867/19).Powyższe rozważania bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło