I SA/Go 59/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2013 r. wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległość podatkową spółki w podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2006 r. postanawia: 1. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej w części przekraczającej 100 zł. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący, K.W., wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległość podatkową spółki w podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2006 r. Na skutek złożonego wniosku postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r. Sąd zwolnił skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Następnie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. skargę oddalił. Od powyższego wyroku skarżący, reprezentowany przez adwokata M.K., wniósł skargę kasacyjną przedkładając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną. Na utrzymaniu mają 13 letniego syna. Oświadczył, że obecnie wykonuje prace dorywcze, co daje mu dochód w wysokości ok. 1500 zł miesięcznie, zaś dochód małżonki to 1600 zł brutto miesięcznie. Posiadają mieszkanie o wielkości 39 m2 .Nie mają innych nieruchomości ani oszczędności. Skarżący wskazał, że trudną sytuację materialną pogarsza zajęcie komornicze. Stwierdził, że naliczony przez Urząd Skarbowy podatek jest bezpodstawny, a brak możliwości pokrycia kosztów sądowych nie powinien pozbawić go możliwości wyjaśnienia sprawy. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2013 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") wezwano pełnomocnika skarżącego do przedłożenia dodatkowo: - wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego małżonki za ostatnie trzy miesiące; - oświadczenia skarżącego o miesięcznych kosztach utrzymania, obejmującego wyszczególnienie kwot przeznaczonych na określone cele z podaniem źródła finansowania tych wydatków; - zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia netto żony skarżącego za ostatnie trzy miesiące; - dokumentów obrazujących uzyskiwane przez skarżącego dochody z podejmowanych przez niego prac dorywczych; - dokumentu potwierdzającego wskazywane przez skarżącego zajęcie komornicze. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego nadesłał zestawienie operacji za okres od [...] czerwca 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r. z banku [...] S.A. dotyczące rachunku bankowego małżonki skarżącego oraz oświadczenie skarżącego dotyczące miesięcznych kosztów utrzymania oraz prac dorywczych. Jednocześnie wskazał, że skarżący nie posiada rachunku bankowego. Zaś z przedstawionego zestawienia operacji wynikają dochody uzyskiwane przez małżonkę skarżącego. Stwierdził również, że dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej i zarobkowej skarżącego znajdują się w aktach prowadzonej przez tutejszy Sąd sprawy o sygn. akt I SA/Go 61/13. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń skarżącego wynika, że jego miesięczny dochód to ok. 3100 zł (wynagrodzenie za pracę małżonki skarżącego i dochód skarżącego z prac dorywczych) dodatkowo otrzymuje pomoc ze strony ojca w wysokości 400 zł. Z kolei wysokość wydatków wskazał na kwotę 3.519 zł na które składają się czynsz – 378,94 zł, woda – 125,91 zł, prąd – 201,97 zł, gaz – 134 zł, telefon małżonki – 69 zł, internet - 110 zł, wyprawka syna do szkoły - 1000 zł, wyżywienie - 1500 zł. Nadto skarżący wskazał, że ponosi również koszty dojazdu do sądu, których wysokości nie jest w stanie określić. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Zgodnie z regulacją art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Pamiętać jednak należy, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis od skargi kasacyjnej, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżący spełnił przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy jednakże tylko w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. częściowego zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Uzasadniania to przede wszystkim jego sytuacja materialna. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika bowiem, że dochody skarżącego i jego małżonki przeznaczane są w większości na zaspokojenie bieżących potrzeb ich rodziny. Przy ocenie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego Sąd wziął pod uwagę także okoliczność, że w sprawie o sygn. akt I SA/Go 60/13 skarżący obowiązany jest również do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Jednakże, w ocenie Sądu, czyniąc stosowne oszczędności skarżący będzie w stanie uiścić część wpisu od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazywany przez skarżącego koszt wyprawki syna do szkoły, pomimo tego, że jest wysoki jest wydatkiem jednorazowym. Nadto małżonkowie regularnie ponoszą wydatki niezwiązane z koniecznym utrzymaniem np. internet – 110 zł czy darowizna na cele statutowe Greenpeace – 30 zł. Podkreślić trzeba, że koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. Zaznaczyć należy, że w porównaniu z poprzednim wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa jego rodziny uległa znacznej poprawie. Skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych. Nadto otrzymuje stałą pomoc finansową ze strony ojca. Na obecnym etapie postępowania sądowego jedynym kosztem, który skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł, w ocenie Sądu zasadne jest zatem przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tego wpisu w części przekraczającej 100 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.