I SA/Go 591/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant sekr. sąd. Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi RP sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 391 (trzysta dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 8 maja 2008 r. RP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zwana R, skarżąca lub Spółka, wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] zawieszające postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług od importu samochodów marki R. Z akt sprawy wynika, że w związku z wydaniem przez Dyrektora Urzędu Celnego decyzji zmieniającej klasyfikację samochodów marki R (model z kodu towarowego 8704 na 8703 i zmieniających wartość celną Naczelnik Urzędu Celnego wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. zmienił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od samochodu objętego zgłoszeniem celnym z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] i określił jego wysokość na łączną kwotę 5.619,70 zł . Po uwzględnieniu kwoty VAT wykazanej w wymienionym powyżej zgłoszeniu celnym stwierdzono niedobór z tytułu tego podatku w kwocie 209,90 zł. Dyrektor Izby Celnej , po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki, decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek , utrzymując ją w mocy w pozostałym zakresie. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej Spółka wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę tę, zgodnie z właściwością, rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z dnia 2 października 2007 r. , sygn. akt l SA/Go 855/07 - uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług organ prowadzący postępowanie podatkowe ma obowiązek dokonać samodzielnych ustaleń koniecznych do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania i podstawy opodatkowania , umożliwiających temu organowi podjęcie decyzji co do wymiaru VAT. Według Sądu organy rozpatrujące sprawę podatku od towarów i usług od importowanego przez Spółkę samochodu R , nie przeprowadziły samodzielnego postępowania , nie zgromadziły w tym zakresie materiału dowodowego, nie dokonały własnej oceny tego materiału , nie odnosząc się w szczególności do posiadanych przez skarżącą Spółkę świadectw homologacji, zgodnie z którymi samochody te zostały zarejestrowane jako samochody ciężarowe. Sąd rozpoznający sprawę nie podzielił też poglądu przyjętego przez organ w postępowaniu podatkowym, iż decyzja celna dotycząca klasyfikacji importowanego towaru według kodu PCN ma wiążący charakter dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Dyrektor Izby Celnej po otrzymaniu powyższego wyroku wraz z aktami, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008r. zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], wszczęte odwołaniem Spółki z dnia 22 grudnia 2003 r. - do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej importowanych przez skarżącą samochodów marki R. Jako podstawę zawieszenia postępowania Dyrektor Izby Celnej powołał art. 201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu zaś wskazał, iż decyzje organów celnych dotyczące klasyfikacji taryfowej i wartości celnej importowanych samochodów również zostały uchylone przez WSA, a po ponownym przeprowadzeniu postępowań organ celny uznał, iż przedmiotem importu były nie samochody osobowo - towarowe, czy ciężarowe lecz samochody osobowe. Decyzje organu celnego II instancji są przez R skarżone do WSA. W związku z tym , zdaniem Dyrektora Izby Celnej jako organu właściwego także w sprawie podatku od towarów i usług z tytułu importu tych samochodów , za zasadne należy uznać zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny w kwestii odnoszącej się do ustalenia, czy przedmiotem importu były samochody osobowe , czy też ciężarowe. Na powyższe postanowienie Spółka w ustawowym terminie złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego błędną interpretację i w rezultacie bezpodstawne zawieszenie postępowania odwoławczego. Jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i doprowadzenie do zakończenia trwającego postępowania bez zbędnej zwłoki. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., powołując się na przepisy art.216 § 1 w zw. z art. 201 §1 pkt 2, art. 221 oraz art.233 §1 pkt 1 w zw. z art.239 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim są toczące się przed WSA i NSA sprawy dotyczące klasyfikacji taryfowej importowanych pojazdów. Postępowanie w niniejszej sprawie należało zawiesić do czasu rozstrzygnięcia kwestii wstępnej dla wymiaru podatku VAT. Sprawy w przedmiocie klasyfikacji taryfowej importowanych pojazdów dotyczą bowiem ustalenia , czy sporne pojazdy były samochodami osobowymi , czy też samochodami ciężarowymi, a ustalenie typu pojazdu ma kluczowe znaczenie dla sprawy, albowiem od tego zależy , czy pojazdy te będą objęte podatkiem akcyzowym - w myśl przepisów obowiązujących w dniu dokonania importu, wyrobem akcyzowym są tylko samochody osobowe. W ocenie organu kolejną przyczyną powodującą konieczność zawieszenia postępowania jest fakt, iż decyzje w przedmiocie cła zawierają również odmienne , niż w zgłoszeniach celnych, określenie wartości celnej. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy z 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym , podstawą opodatkowania w imporcie towarów jest wartość celna powiększona o należne cło. Nie można zatem w chwili obecnej - bez zakończenia spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej oraz wartości celnej, w sposób prawidłowy określić podstawy opodatkowania. W złożonej na to postanowienie skardze Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie art. 2 i art. 7 w związku z art. 45 Konstytucji RP przez naruszenie prawa Spółki do sądu; art. 125 §1 Ordynacji podatkowej, tj. naruszenie zasady szybkości postępowania, przez nieuzasadnione zawieszenie postępowania podatkowego oraz naruszenie art. 201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż elementem decydującym o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest wystąpienie zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne i prawne, dokonane w innej sprawie przez organ lub sąd. Zdaniem skarżącej oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie ma waloru zagadnienia wstępnego. Organ odwoławczy nie został bowiem w żaden sposób pozbawiony możliwości orzekania w sprawie odwołania skarżącej. Sądy administracyjne wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślały odrębność postępowań celnych i podatkowych oraz konieczność samodzielnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i samodzielnego dokonywania oceny materiału dowodowego przez organ podatkowy w sprawach związanych z opodatkowaniem importu, wyrażając pogląd, iż rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniach celnych nie mają wiążącego wpływu dla rozstrzygnięć, jakie mają zapaść w sprawach podatkowych. Niedopuszczalne jest ograniczenie się przez te organy jedynie do skalkulowania należności podatkowych w oparciu o dane wynikające z decyzji celnych. W niniejszej sprawie losy decyzji organu celnego w żadnym razie nie stanowią zagadnienia wstępnego, a zawieszenie postępowania podatkowego narusza przepis art. 201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i bezzasadnie je blokuje. Skarżąca podniosła także, iż postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie trwa już prawie sześć miesięcy, co wskazuje na znaczne przekroczenie dwumiesięcznego miesięcznego terminu do załatwienia sprawy, zaś brak zagadnienia wstępnego wskazuje na bezcelowe przedłużanie postępowania. Jednocześnie skarżąca twierdziła , że przez bezcelowe zawieszenie postępowania, organ odwoławczy zamyka jej także prawo do sądu - strona może bowiem zaskarżyć do sądu jedynie ostateczne rozstrzygnięcie organu podatkowego, a to nie może zapaść właśnie przez zawieszenie postępowania podatkowego. Spółka wskazała , że stanowisko prezentowane przez nią w skardze zostało potwierdzone przez WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 28 lutego 2008 r. , sygn. akt l SA/Go 804/07. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W myśl przepisu art.201 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm. - zwanej Ordynacja podatkowa) organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania podatkowego w oparciu o ten przepis jest obligatoryjne, gdy wystąpi wskazane w nim zagadnienie wstępne. Aby można było mówić o zagadnieniu wstępnym musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, a także musi istnieć zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Związek z postępowaniem podatkowym musi być tego rodzaju, że bez tego rozstrzygnięcia nie jest możliwe załatwienie sprawy. Występowania takiego związku w niniejszej sprawie Sąd się nie dopatrzył, podzielając w tym zakresie stanowisko skarżącej. Zawieszone zaskarżonym postanowieniem postępowanie podatkowe dotyczy zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od importowanych samochodów R. Jest to postępowanie całkowicie odrębne od postępowania celnego dotyczącego klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów. Z wydanego w dniu 2 października 2007 r. wyroku tut. Sądu (sygn. akt l SA/Go 855/07),uchylającego zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2004 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług od importowanych samochodów, wynika jednoznacznie, iż organ prowadzący postępowanie podatkowe ma obowiązek dokonać samodzielnych ustaleń koniecznych do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania i podstawy opodatkowania, gdyż dopiero one pozwolą mu podjąć prawidłową decyzję co do wymiaru podatku od towarów i usług. Brak tych samodzielnych ustaleń był istotnym powodem uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Sąd rozpoznający skargę w niniejszej sprawie jeszcze raz chce zwrócić uwagę (co uczynił wcześniej Sąd orzekający w sprawie l SA/Go 855/07) , na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2007 r. , sygn. akt l FSK 777/06, oddalający skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 3090/05). W orzeczeniu tym NSA wyraził pogląd, że organy podatkowe właściwe dla podatnika na podstawie art.11c ust.1 obowiązującej w chwili importu samochodów ustawy o VAT są uprawnione do wydawania decyzji ustalającej podatek importowy od towarów i usług w prawidłowej wysokości, co oznacza, że nie są bezwzględnie związane co do przedmiotu i podmiotu opodatkowania decyzją organów celnych określających wysokość cła. Odnosząc się natomiast do prawidłowości prowadzenia postępowania przez organ podatkowy w takich okolicznościach, jakie zaistniały w sprawach importu samochodów R, NSA zwrócił uwagę, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada prawdy obiektywnej, określona w art.122 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej i nie może być ona ograniczana w żaden sposób, chyba że przepis prawa wyraźnie tak stanowi. W rozważanej sprawie brak jest takich przepisów, które zwalniałyby organy podatkowe z obowiązku dochodzenia do prawdy obiektywnej ze względu na to, że w obrocie prawnym istnieje decyzja organów celnych dotycząca cła. W związku z tym obowiązek dowodzenia w tej sprawie nie może zostać ograniczony. Skoro zatem, jak wynika z powyższych rozważań, w prowadzonym postępowaniu podatkowym organ powinien przeprowadzić samodzielne ustalenia i dokonać oceny zebranych dowodów, to brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, iż prawomocne rozstrzygnięcie wyrokiem sądu administracyjnego kwestii klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, obligujące organ podatkowy do zawieszenia prowadzonego przez ten organ postępowania w przedmiocie podatku VAT - do czasu, aż nie zostanie prawomocnie zakończone postępowanie w sprawie celnej. Stwierdzić należy , że przyjęta przez organ w zaskarżonym postanowieniu interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego narusza cyt. wyżej przepis art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powodując tym samym, iż zawieszenie postępowania podatkowego uznane być musi za bezpodstawne. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 135 , art.145 §1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz.1270 ze zm. ), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je (wydane w pierwszej instancji) postanowienie o zawieszeniu postępowania. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 cyt. ustawy. Strona 6z6