I SA/Go 621/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielko-polskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 26 lutego 2010 r. wniosku B.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi ustalonego na 500 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie pobiera emerytury w Polsce i składki na ubezpieczenie społeczne musi pokrywać sam. Oświadczył jednocześnie, że nie posiada pieniędzy, ponieważ został oszukany. Ma 70 lat i cierpi na liczne schorzenia. Ponieważ treść oświadczenia skarżącego nie była wystarczająca do oceny jego sytuacji majątkowej na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) wezwano go do złożenia oświadczenia o wysokości i źródle dochodów, wyciągów z rachunków bankowych oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania. W reakcji na wezwanie skarżący złożył pismo procesowe, w którym stwierdził, że nie jest w stanie przedłożyć żądanych dokumentów. Przytoczył jednocześnie okoliczności związane z postępowaniami inicjowanymi w związku ze szkodą jaką miał ponieść na skutek nieodzyskania pożyczonych pieniędzy. Z art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że warunkiem uzyskania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie braku jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście – obiektywnie niemożliwe. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (post. NSA z 6.10.2004r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005r. z. 1 poz. 8). Niemniej w razie, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu posiadania bądź stanu rodzinnego lub budzi w tych kwestiach wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub jej stanu rodzinnego (art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zaniechanie złożenia żądanych dokumentów skutkuje rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o treść oświadczeń zawartych w złożonym formularzu (zob. post. NSA z 31.III.2005r. II FZ 126/05 ONSAiWSA z 2006r. z. 1 poz. 13). Skarżący w złożonym wniosku przedstawiając swój stan majątkowy ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie ma majątku oraz, nie otrzymuje emerytury w kraju oraz, że dobrowolnie odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Oświadczenie takie nie mogło zostać uznane za wystarczające do ustalenia sytuacji majątkowej. Nie zostało bowiem potwierdzone jakimikolwiek dokumentami. Wątpliwości co do deklaracji o braku dochodów rodziło nadto oświadczenie skarżącego złożone w toku postępowania podatkowego, że uzyskuje emeryturę za granicą (k. 10 akt postępowania podatkowego). Stąd też skarżący został wezwany do złożenia oświadczenia na temat źródła i wysokości dochodów jak również wyciągu z rachunku bankowego, czego nie uczynił, wyjaśniając, że "nie jest w stanie uzyskać żądanych dokumentów". Zaniechanie przedstawienia tych dokumentów uniemożliwia dokonanie kategorycznych ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego. Nie uchyla tej konkluzji twierdzenie o niemożliwości zdobycia dokumentów, gdyż skarżący został wezwany do złożenia tylko jednego dokumentu - wyciągu z rachunku bankowego, którego uzyskanie, nawiasem mówiąc, nie powinno nastręczać istotnych problemów. Jakichkolwiek trudności nie mogło sprawiać natomiast złożenie oświadczenia o wysokości dochodów. W tym stanie rzeczy, wobec niewykazania przesłanek prawa pomocy, orzeczono jak w sentencji.