I SA/Go 624/08

PostanowienieWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-10-07

Skład orzekający: Sędzia WSA Stefan Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strona, która twierdzi, że jej utrzymanie finansowane jest przez rodziców i teściów, wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeśli nie podała dochodów tych osób?
Ratio decidendi
Strona ubiegająca się o prawo pomocy, która twierdzi, że jej utrzymanie finansowane jest przez rodziców i teściów, musi wskazać dochody tych osób, aby umożliwić kontrolę prawdziwości oświadczeń. Brak takich informacji uniemożliwia uznanie, że strona wykazała sytuację uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Sąd może badać sytuację majątkową członków rodziny wnioskodawcy, jeśli wnioskodawca utrzymuje, że pozostaje na ich utrzymaniu.
Stan faktyczny
Skarżący T.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, że z uwagi na egzekucję należności celnych i podatkowych oraz zakończenie działalności gospodarczej, znalazł się na progu bankructwa. Z oświadczenia wynikało, że mieszka z żoną i dwoma synami, prowadzi nieprzynoszącą dochodu działalność gospodarczą, a jego żona zarabia 281 zł brutto miesięcznie. Koszty utrzymania rodziny wynoszą 3000 zł miesięcznie, finansowane przez ojca i teściów. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał swojej sytuacji majątkowej.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

I SA / Go 624 / 08 P O S T A N O W I E N I E Dnia 7 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2008 roku wniosku T.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z skargi : T.K. na decyzję : na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego postanawia : odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Sędzia WSA S. Kowalczyk I SA / Go 624 /08 U Z A S A D N I E N I E Skarżący T.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, że z uwagi na egzekucję należności celnych i podatkowych, a także zakończenie działalności gospodarczej, znalazł się na progu bankructwa. Z zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku oraz dochodach skarżącego wynika, że mieszka wspólnie z żoną i dwoma synami w wieku 16 i 18 lat. Skarżący prowadzi nie przynoszącą żadnego dochodu działalność gospodarczą, natomiast jego żona pracuje za wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym 281 zł brutto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą 3000 zł. Na kwotę tę składają się wydatki na mieszkanie, telewizję, radio i telefon, żywność oraz "inne opłaty". Skarżący oświadczył, iż wszystkie wydatki jego rodziny finansowane są przez jego ojca i teściów. Wezwany do uzupełnienia informacji podanych w oświadczeniu, skarżący oświadczył, że pomimo formalnego zarejestrowania, faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej i dlatego nie składa związanych z nią deklaracji podatkowych. W kolejnym oświadczeniu poinformował, że pomoc finansowa ojca i teściów stanowi jedyne źródło finansowania wydatków jego rodziny. Wskazał jednocześnie, iż ojciec i teściowie utrzymują się z emerytur. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie będącej osobą fizyczną można przyznać prawo pomocy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe. Sąd uznał iż skarżący nie spełnił warunków umożliwiających przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie jak to wynika zarówno z niniejszych akt jak i również z akt spraw sądowych, z udziałem skarżącego toczy się wiele postępowań podatkowych. Z tego tytułu również skarżący jest obciążony kosztami tych postępowań. Jednakże okoliczność ta nie może stanowić sama w sobie podstawy do zwolnienia od kosztów. Wielość bowiem postępowań podatkowych świadczy również o dużym zakresie prowadzonej działalności, co w konsekwencji prowadzi do wniosku iż z działalności tej skarżący uzyskiwał niemałe dochody. Uzyskane dochody natomiast przekładają się na zgromadzony majątek, którego jak wynika z oświadczenia skarżącego, brak. Jednakże treści oświadczeń w zakresie posiadanego majątku oraz źródeł wydatków i przychodów, nie można dać wiary. O ile bowiem skarżący powołuje się na to że środki na utrzymanie rodziny pochodzą od rodziców i teściów, to winien wskazać jakie dochody osoby te posiadają. W przeciwnym wypadku nie jest możliwe skontrolowanie prawdziwości oświadczeń skarżącego w tej mierze, a tym samym powoduje to uznanie iż skarżący nie wykazał iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący natomiast w złożonym oświadczeniu ograniczył się do wskazania iż środki na utrzymanie jego rodziny pochodzą z emerytur ojca i teściów, nie wskazując mimo wezwania ich wysokości. Należy podkreślić, że w przypadku rozpoznawania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest badanie sytuacji majątkowej członków rodziny wnioskodawcy, w sytuacji, gdy wnioskodawca utrzymuje, iż pozostaje na ich utrzymaniu/ patrz podobnie post. SN z 15 maja 1989r. II CZ 80/89 LEX nr 8963 /. Nie bez znaczenia jest również fakt iż w przypadku gdy skarżący w innych postępowaniach nie został zwolniony od kosztów sądowych, uiścił należności z tego tytułu. Nie sposób dać wiarę oświadczeniom skarżącego również co do tego iż żona otrzymuje dochód z tytułu świadczenia pracy w kwocie 281.50 złotych, a z informacji od niej uzyskanej wie iż nie posiada innego majątku. Trudno bowiem wyobrazić sobie iż skarżący nie wie nic o sytuacji majątkowej swojej żony. Skarżący uzasadnia brak informacji o majątku żony zawarciem umowy majątkowej małżeńskiej w dniu [...].07.2002 roku. Jednakże do tego czasu skarżący wraz z żoną zgromadzili określony majątek, natomiast z umowy powyższej, jak również z akt sprawy, nie wynika w jaki sposób dokonano majątku dorobkowego i co wchodziło w jego skład. Sposób podziału, przyznanie składników majątku tylko jednemu z małżonków, bez spłat, czy też za ewentualnymi spłatami rzutuje bowiem na ocene zasobności majątkowej skarżącego. Wątpliwości budzi oświadczenie skarżącego dotyczące nie prowadzenia działalności gospodarczej i wydatkowania kwot z tym związanych. W aktach sprawy bowiem znajduje się odpis umowy o pracę łączącej skarżącego - jako pracodawcę - z J.C. reprezentującym go w niniejszym postępowaniu. Z umowy wynika, iż J.C. otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 400 złotych, która to kwota również obciąża budżet skarżącego. W kontekście oświadczenia skarżącego iż nie prowadzi działalności gospodarczej i nie składa z tego tytułu deklaracji należy przyjąć iż skarżący nie składa prawdziwych oświadczeń co do swojej sytuacji majątkowej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku oraz dochodach skarżący wskazuje że nie posiada mieszkania, natomiast w dalszej części wykazuje koszty jakie wydatkuje na utrzymanie mieszkania. Brak jest natomiast informacji pomijając sprzeczność informacji w tym zakresie, czy posiadane mieszkanie jest mieszkaniem zajmowanym na podstawie umowy najmu, czy też skarżący posiada spółdzielcze prawo do lokalu itd., bowiem okoliczność ta również rzutuje na sytuacją majątkowa skarżącego. Powyższe wątpliwości, jak również nie wyjaśnienie ich mimo kilkukrotnych wezwań kierowanych do skarżącego, rodzą wątpliwości co do prawdziwości danych zawartych w jego oświadczeniach, a tym samym nie dają podstawy do uznania iż skarżący wykazał iż nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Uwzględniając powyższe postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy. Sędzia WSA S. Kowalczyk

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło