I SA/Go 625/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 29 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pochodzenia towarów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy postanowieniem z 1 września 2008 r. ( sygn. akt I SA/Go 625/08 ) odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym. T.K. w złożonym oświadczeniu o przyznanie prawa pomocy wskazał, że mieszka razem z żoną i dwoma synami w wieku 16 i 18 lat. Skarżący prowadzi nie przynoszącą żadnego dochodu działalność gospodarczą, natomiast jego żona pracuje i osiąga z tego tytułu dochody w wysokości 281 zł brutto miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania rodziny Skarżącego wynoszą 3.000 zł. Na kwotę tę składają się wydatki na mieszkanie, telewizję, radio i telefon, żywność oraz "inne opłaty". Skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących wysokości obrotów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz źródeł finansowania wydatków swojej rodziny. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący stwierdził, że w przeciągu ostatnich trzech miesięcy nie składał jakichkolwiek deklaracji podatkowych, ponieważ nie osiągał przychodów. Natomiast całość wydatków jest finansowana przez ojca i teściów Skarżącego. Środki otrzymywane od teściów i ojca Skarżącego pochodzą z ich emerytur, a ich otrzymanie nie jest w żaden sposób dokumentowane ( oświadczenie Skarżącego z 19 sierpnia 2008 r. ) Odmawiając przyznania prawa pomocy Referendarz wskazał, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwana dalej P.p.s.a. stronie będącej osobą fizyczna można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Treść oświadczeń złożonych przez Skarżącego nie przekonuje o zasadności jego wniosku. Skarżący twierdząc bowiem, że od wielu miesięcy nie osiąga żadnych dochodów oraz, że nie posiada oszczędności, żona uzyskuje dochody w wysokości 281 zł a tymczasem miesięczne wydatki stanowią kwotę 3.000 zł. W ocenie Referendarza oceny tej nie zmienia treść oświadczenia Skarżącego, że całość wydatków jego rodziny jest finansowana przez jego ojca i teściów, ponieważ okoliczność ta nie została uwiarygodniona. Skarżący nie wskazał jakiej wysokości dochody uzyskują utrzymujący go krewni. Informacja ta jest niezbędna do ustalenia zdolności płatniczych Skarżącego. Nadto wśród wydatków znajdują się wydatki na radio i telewizję, które trudno jest uznać za służące koniecznemu utrzymaniu. Skarżący wniósł sprzeciw na wskazane postanowienie wskazując w nim, że wykazał ponad wszelką wątpliwość, iż nie jest w stanie dokonać zapłaty wpisu sądowego. Skarżący podkreślił, że od chwili wszczęcia postępowań przez organy celne, sytuacja finansowa jego rodziny ulega ciągłemu pogorszeniu. W jego ocenie odmowa przyznania prawa pomocy jest równoznaczna z brakiem możliwości dostępu do sądu, co ogranicza jego Konstytucyjne prawa. Skarżący podkreśla, iż spory z organami celnymi są wynikiem działań niezależnych od niego, ponieważ jako importer nie miał wpływu na potwierdzenie preferencyjnego pochodzenia towaru. Jednocześnie Skarżący wskazał na dużą ilość spraw toczących się zarówno przed Sądem jak i organami celnymi. Stan ten powoduje, że ogólna wysokość wpisów sądowych przekracza możliwości finansowe jego i jego bliskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie będącej osobą fizyczna można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie w przytoczonym przepisie określenia: "gdy wykaże" oznacza, iż to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w opisanej w przepisach sytuacji umożliwiającej poniesienie kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie Sądu zależy zatem od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przyjąć również należy, że gdy fakty, które strona podała we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o sytuacji majątkowej strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie Skarżący zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w sprzeciwie poprzestał na oświadczeniu, że nie osiąga żadnych dochodów, oraz że koszty utrzymania rodziny wynoszą 3.000 zł. Złożone przez Skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 P.p.s.a. nie zawiera dostatecznych danych, koniecznych do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych. W oświadczeniu Skarżący ograniczył się do przedstawienia informacji świadczących o złym stanie majątkowym i braku dochodów. Nie wskazał jednak żadnych informacji pozwalających wyjaśnić sytuację, w której małżonkowie nie osiągając dochodów wydają miesięcznie na utrzymanie 3.000 zł. W oświadczeniu Skarżący wskazał jedynie, że jego żona uzyskiwała dochody na podstawie umowy o pracę w kwocie 281 zł. Wyjaśnienie w zakresie sposobu pokrywania wydatków znalazło się dopiero w oświadczeniu Skarżącego z [...] lipca 2008 r. i [...] sierpnia 2008 r., gdzie wskazał on, iż źródłem pokrycia wydatków jest dobrowolna pomoc finansowa ojca i jego teściów. Podkreślić jednak należy, że taka sytuacja powoduje , iż dane zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym nie są wiarygodne. Podkreślić należy, że Sąd decydując o przyznaniu prawa pomocy powinien brać pod uwagę nie tylko sytuację wnioskodawcy, ale również możliwości finansowe innych członków rodziny zobowiązanego do alimentacji. Zwłaszcza rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie - art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2008 r. sygn. akt I GZ 242/ 07 ). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie Skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżący nie przedstawił wiarygodnych dokumentów i tym samym Sąd nie dysponował materiałem, który uzasadniałby przyznanie prawa pomocy. Nieuprawnione jest w ocenie Sądu stwierdzenie Skarżącego, że duża ilość spraw toczących się przed sądem, a co za tym idzie znaczna wysokość wpisów, przy braku przyznania prawa pomocy ograniczy Skarżącemu Konstytucyjne prawo do sądu. Skarżący, mimo iż to na nim spoczywa ciężar dowodu nie wskazał konkretnych spraw ( brak danych o ilości spraw, sygnatur akt, dat wpływu skarg do Sadu itp. ), ani nie sprecyzował kosztów, jakie musiał ponieść w związku z tymi sprawami. Tym samym twierdzenia Skarżącego uznać należy za niewystarczające, ponieważ nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawionej oceny nie zmienia okoliczność, że Skarżący przebywał w 2006 roku w areszcie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony w niniejszej sprawie 16 lipca 2008r. , czyli dwa lata po opuszczenia przez Skarżącego aresztu. Skarżący nie wykazał, aby ta okoliczność w dalszym ciągu pogarszała jego sytuację majątkową Mając na uwadze powyższe oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd postanowił odmówić przyznania prawa pomocy.