I SA/Go 627/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2010 r. na skutek wniesienia sprzeciwu zcwniosku "Q" sp. z o.o. o zwolnienie w zakresie wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą Spółkę od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Skarżąca "Q" sp. z .o.o. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] złożyła do tutejszego sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnienie podniosła, że nie ma jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu w niniejszej sprawie. Oświadczyła również, iż nie posiada żadnych nieruchomości ani majątku ruchomego, który podlegałby spieniężeniu. Ponadto, w związku ogólnym kryzysem finansowym została zmuszona do znacznej redukcji zatrudnienia (do 4 pracowników z 21 wcześniej zatrudnionych). W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 554.165,50 zł, a wartość środków trwałych 9.389,80 zł. Według bilansu w ostatnim roku obrotowym Skarżąca zanotowała stratę w wysokości 702.985,37 zł. Do wniosku dołączyła odpisy rocznych zeznań w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 i 2008 r. oraz deklaracji CIT-2 za okres do stycznia do września 2009 r. Powyższe dokumenty potwierdzały deklarowaną stratę. W wyniku wezwania w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo Postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej zwana – P.p.s.a.) Skarżąca złożyła dodatkowe dokumenty w postaci: - deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do listopada 2009 r., z których wynika, iż Skarżąca w każdym z tych okresów rozliczeniowych deklarowała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym a wartość nabywanych towarów przewyższała wartość podlegającej opodatkowaniu sprzedaży; - wyciągu z rachunku bankowego (zerowe saldo) potwierdzającego prowadzenie egzekucji z tego rachunku. Na podstawie zgromadzonego materiału referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 lutego 2010 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podał, iż oceniając wniosek Skarżącej kierował się nie tylko ustaleniami dotyczącymi dochodów, lecz także dotyczącymi faktycznych zdolności pozyskania przez osobę prawną środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Dostrzegając trudną sytuację w jakiej znajdowała się Skarżąca, podkreślił zarazem, iż z deklaracji VAT – 7 wynika, że pomimo ograniczenia działalności gospodarczej spółka ponosi wydatki przekraczające wartość przychodów i zasobów finansowych, co pozwala twierdzić, iż ma ona możliwości finansowe by je pokryć. Na dodatek niska wysokość wpisu nie przekracza jego zdaniem zdolności płatniczych skarżącej, mimo okoliczności, że ze skarg spółki toczy się łącznie kilkadziesiąt postępowań. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła sprzeciw podtrzymując w całości wniosek o zwolnienie z wpisu do skargi. W uzasadnieniu podkreśliła, iż wbrew twierdzeniu Sądu nie posiada jakiekolwiek nadwyżki pozwalającej finansować bieżące należności, ani też nie posiada dodatkowych źródeł utrzymania. Różnica wynikającą z rozbieżności między ujawnionymi kosztami uzyskanych przychodów a samymi przychodami jest zdaniem Skarżącej wynikiem zadłużenia wobec innych kontrahentów, wobec których nie reguluje w całości i na bieżąco należności z tytułu wystawionych przez ostatnie lata faktur VAT, które jak twierdzi zostały w całości rozliczone po stronie kosztów uzyskania przychodów bez uregulowania należności na rzecz ich wystawców. Skarżąca wskazała dodatkowo, że sytuacji w której się znajduje nie będzie w stanie zdobyć dodatkowych środków od wspólników, którzy z pewnością nie będą chcieli ponosić kolejnych kosztów działalności nierentownej spółki. W oparciu o powyższe Skarżąca stwierdziła, iż nie ma jakiejkolwiek możliwości uiszczenia wymaganego wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wskazuje, iż Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie czesiowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże" obarcza ciężarem dowiedzenia powyższych okoliczności stronę, która się o przyznanie prawa pomocy ubiega. Ponadto należy podkreślić, iż Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Niewątpliwie bowiem prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu i służyć podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej strony Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których zalicza się tez wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Mając na uwadze poczynione rozważania, po przeanalizowaniu aktualnej sytuacji finansowej Skarżącej Sąd doszedł do wniosku, że zasługuje ona na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Sąd wziął pod uwagę, iż spółka znajduje się w złej kondycji finansowej co wynika chociażby z przedstawionych przez nią odpisów zeznań i deklaracji podatkowych. Również wyciąg z konta bankowego przedstawiający zerowe saldo i potwierdzający prowadzenie z niego egzekucji daje podstawę przyjąć, iż Skarżącą znajduje się na obecną chwilę w sytuacji, która nie pozwala jej uiścić przedmiotowego wpisu. Istotnym zdaniem Sądu jest również fakt, iż przedmiotowa sprawa nie jest jedyną w której Skarżąca zobowiązana została do uiszczenia należnego wpisu sądowego, a nie można przyjąć, iż każdy kto prowadzi działalność gospodarczą jest zobowiązany do poczynienia oszczędności na poczet przyszłych postępowań sądowych (postanowienie NSA I FZ 452/05, opublikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w oparciu o całokształt złożonych dokumentów, zważywszy na całokształt okoliczności sprawy, po przeanalizowaniu kosztów postępowania i aktualnej kondycji finansowej Skarżącej, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 orzekł jak w sentencji postanowienia.