I SA/Go 668/11

I SA/Go 668/11 POSTANOWIENIE Dnia 8 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe byłego małżonka postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Go 668/11 U Z A S A D N I E N I E Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że samotnie wychowuje dwoje dzieci (w wieku 19 i 14 lat). Utrzymuje się z zysków z działalności gospodarczej, których wysokość określiła na 3.000 zł miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki swojej rodziny skarżąca określiła na 2.750 zł. Zarządzeniem z 16 września 2011 r. skarżąca wezwana została do złożenia wyciągów ze wszystkich rachunków i lokat bankowych, zestawienia wysokości kosztów uzyskania przychodów i wartości przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej oraz odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług składanych w związku z tą działalnością. W odpowiedzi skarżąca przedstawiła odpis zeznania podatkowego w podatku dochodowy za 2010 rok, z którego wynika, że zadeklarowała dochód wynoszący brutto 59.767,53 zł. Z przedstawionego zestawienia rozliczeń księgowych wynika natomiast, że od stycznia do sierpnia 2011 r. narastająco dochód skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 28.680 zł, co potwierdzają również dane wynikające z przedłożonych odpisów deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług VAT-7. Skarżąca nie złożyła wyciągów z rachunku bankowego, ograniczając się do oświadczenia, że na jej rachunku bankowym nie są dokonywane jakiekolwiek operacje, ponieważ rachunek ten jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Wniosek skarżącej nie mógł jednak zostać uwzględniony. Postanowieniem z 5 października 2011 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślono, że jeżeli treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawiera danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Wskazano również, że Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 p.p.s.a. przedstawiła zestawienie przychodów i kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Nie przedstawiła jednak żądanych od niej wyciągów z rachunków bankowych, ograniczając się do złożenia oświadczenia, że na jej rachunku bankowym "nie są dokonywane żadne transakcje" wobec zajęcia rachunku przez organ egzekucyjny. Takie oświadczenie nie uczyniło zadość wezwaniu i nie jest równoznaczne z wykazaniem faktu zajęcia rachunku bankowego, gdyż nie przedstawiono na tę okoliczność stosownego dowodu, a w konsekwencji nie jest doprowadziło do wykazania braku środków wystarczających na pokrycie wpisu od skargi stanowiącego jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania. Jego kwota jest stosunkowo niewysoka (500 zł) i jednocześnie kilkukrotnie niższa od sumy deklarowanych miesięcznych dochodów skarżącej. Podkreślono, że skarżąca w swych oświadczeniach pominęła - istotny dla oceny jej zdolności płatniczych - fakt zobowiązania byłego męża do ponoszenia na jej rzecz alimentów w wysokości 600 zł miesięcznie zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego z [...] października 2008 sygn. akt [...]. Ostatecznie uznano, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, oddalając wniosek na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca pismem z [...] października 2011 r. wniosła sprzeciw od wskazanego postanowienia. Uzasadniając swoje stanowisko, skarżąca wskazała, że w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i niekorzystną sytuacją materialną Mie jest w stanie uiścić kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi. Podkreśliła, że zysk z działalności gospodarczej "ledwo starcza na utrzymanie rodziny (samotnie wychowuję dwójkę dzieci) i niemożliwym jest poniesienie tak wysokiej dla mnie kwoty". Skarżąca wskazała, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest brak jakikolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne wydatki związane z utrzymaniem strony postępowania i jej rodziny, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne. W tym względzie skarżąca wskazała na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2008r. II FZ 345/08. Wskazała również, że podstawą odmowy przyznania prawa pomocy była między innymi okoliczność, że do wniosku nie zostały załączone wyciągi bankowe z rachunków. Skarżąca załączyła do sprzeciwu wyciąg z konta osobistego za okres od [...] września 2011 r. do [...] października 2011 r. Z przedłożonego wyciągu wynika, że saldo na rachunku osobistym skarżącej oscylowało w tym okresie na poziomie ujemnym ( od minus 8.000,00 zł do minus 6.129,69 zł ). Dodatkowo skarżąca wskazała, że nie jest uprawnione twierdzenie zawarte w uzasadnieniu postanowienia, iż były mąż skarżącej ponosi na jej rzecz alimenty w wysokości 600 zł miesięcznie. Alimenty te stosownie do wyroku [...] przyznane zostały na rzecz małoletnich dzieci. Skarżąca podkreśliła przy tym, że kwota 600 zł przyznanych alimentów nie jest wystarczająca na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb dwójki dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 P.p.s.a., wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, iż strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 302281) . Oceniając zaś zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między tymi nimi, na konieczność zachowania proporcji między interesem państwa a prawem strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd zwracał uwagę Europejski Trybunał Praw Człowieka np. w wyroku z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie Brualla Gómez de la Torre przeciwko Hiszpanii, (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 25b sierpnia 2008 r. sygn. akt IIFZ 345/08). W niniejszej sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie stanowi wpis od skargi w wysokości 500 zł. Z oświadczenia skarżącej, zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączonego do skargi wynika, że dochody skarżącej wynoszą 3.000 zł brutto miesięcznie. Na wydatki skarżącej, wykazane w oświadczeniu, składają się następujące wydatki: 1400 zł – rata kredytu hipotecznego na dom, 549 zł – rata do banku, 777 zł – pozostałe opłaty gaz, prąd, woda, telefon, RTV. Razem wydatki stanowią kwotę, według oświadczenia 2.726 zł. W kwocie dochodu skarżąca nie uwzględniła kwoty 600 zł z tytułu otrzymywanych na dzieci alimentów. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącą w toku postępowania wynika, że za 2010r. uzyskała ona dochód w wysokości 59.767,33 zł, czyli średniomiesięcznie 4.980 zł. Z przełożonego przez skarżącą Wydruku zestawienia rozliczeń dla właściciela "P.I." za rok 2011, obejmującego okres od stycznia do sierpnia 2011 r. wynika, że dochód skarżącej (ujęty narastająco) wynosił w tym okresie 28.680,89 zł, czyli średniomiesięcznie 3.585,11 zł. Również w tym wypadku należy mieć na uwadze otrzymywanie przez skarżącą alimentów na dzieci w wysokości 600 zł miesięcznie. Przyjąć wiec należy, że miesięczny dochód skarżącej z uwzględnieniem przyznanych alimentów, wynosi ok. 4.185 zł, czyli ok. 1.185 zł więcej niż wynika to z oświadczenia skarżącej. Po odjęciu od tak wyliczonego dochodu kwoty wykazanych przez skarżąc wydatków w kwocie 2.726,00 zł, pozostaje jej do dyspozycji kwota ok. 1.459 zł miesięcznie, z której jest możliwe poniesienie ciężaru uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. Podkreślić należy, że skarżąca nie wykazała, aby ponosiła inne wydatki lub w większej wysokości niż wskazane przez nią we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie skarżącej o zajęciu jej rachunku bankowego przez komornika nie zostało zaś poparte żadnym dokumentem umożliwiającym weryfikację złożonego oświadczenia. Ostatecznie należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie sfinansować swego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jej wniosek należało zatem oddalić na art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.