I SA/Go 694/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant: ref. staż. Monika Mierzyńska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005r. na rozprawie ze skargi "L" J.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. 3. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. 4. Nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwotę 1556 (tysiąc pięćset pięćdziesiąt sześć) złotych tytułem brakującego wpisu. dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Celnej , z dnia [...] listopada 2004, nr [...] W dniu [...] grudnia 2000 r. przedstawiciel strony zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym odzież sportową i obuwie sportowe firmy A. oraz firmy R. importowane z Indonezji, Chin, Wietnamu oraz Włoch ogólnej wartości celnej w wysokości 12 562,70 USD. Do zgłoszenia załączono deklaracją wartości celnej, faktury nr [...] z dnia [...].11.2000 oraz certyfikat pochodzenia towaru. Organ celny uznając, ze wartość celna zgłoszonego towaru jest rażąco zaniżona wszczął z urzędu postępowanie celne w toku którego, na podstawie numerów katalogowych odzieży oraz obuwia, ustalono ceny takiego towaru wyprodukowanego w firmie A. i R. Decyzją Urzędu Celnego , Oddział nr [...] z [...] grudnia 2000 uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonano ustalenia klasyfikacji taryfowej oraz wartości celnej towaru oraz określono kwotę należności celnych. W wyniku odwołania strony decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2001r. Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia zalecając organowi I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym wnioskowanego przez odwołującego się dowodu z przesłuchania funkcjonariuszy celnych przeprowadzających rewizję celną towaru, zbadanie rzeczywistych warunków i okoliczności transakcji w jakich nastąpił zakup towaru, w szczególności w świetle informacji zawartej w fakturach, iż towar pochodzi ze stoku i jest drugiego gatunku. Ponadto organ II instancji stwierdził brak podstaw do zastosowania metody "ostatniej szansy" przy ustalaniu wartości celnej towaru. Decyzją z [...] czerwca 2001 nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne z [...] grudnia 2000r. za nieprawidłowe w zakresie wartości importowanego towaru i dokonał wymiaru należności celnych. Po wniesieniu odwołania postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2001, nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W wyniku rozpoznani skargi strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 lipca 2004r. uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że administracja celna nie wykazała doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony w dniu 6 czerwca 2001. Decyzją nr [...] z [...] listopada 2004, Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2004. W skardze z l grudnia 2004r. strona wniosła o uchylenie decyzji z [...] listopada 2004 oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2004 z powodu ich niezgodności z prawem oraz o obciążenie Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania i o wstrzymanie wykonania zaskarżonych orzeczeń. Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i powołując się na treść art. 85 § l Kodeksu celnego, art. 23 § l, art. 23 §9 i 64 §1 tegoż Kodeksu wskazał , że należności celne są wymagane według stanu towaru, wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena zapłacona lub należna towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Konstrukcja tych przepisów, zdaniem organu, nakłada na zgłaszającego obowiązek dokonania zgłoszenia celnego w sposób prawidłowy pod względem materialnym ( rzetelnie), jak i formalnym ( niewadliwie ), a organ ma prawo zweryfikować dane zawarte w zgłoszeniu celnym jeśli uzna , że wartość towaru odbiega od wykazanej fakturami zakupu, a w przedmiotowej sprawie wartość celna została rażąco zaniżona. Organ celny nie miał obowiązku wyjaśnić skarżącemu przyczyn zakwestionowania wartości transakcyjnej gdyż, zgłoszenie celne winno odpowiadać kryteriom uczciwości kupieckiej. Ponadto wskazał, że sam kontrakt strona ujawniła dopiero w odwołaniu. Stwierdził też, że obowiązek organów celnych w zakresie przeprowadzania dowodów nie jest nieograniczony i zgłaszający winien przyczyniać się do gromadzenia dowodów, a nadto, że zarzuty manipulacji w zakresie prawa nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Odpierając zarzut, że organy celne nie zapewniły stronie czynnego udziału w postępowaniu stwierdził, że zachowane zostały zasady ustalania wartości celnej, przy uwzględnieniu danych dotyczących opłat doliczanych do wartości celnej. Za chybiony uznał zarzut skarżącego, że organy celne uniemożliwiły mu skorzystanie z uprawnień wynikających z treści art. 190 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się też z twierdzeniem skarżącego, że organ celny przesyłając, do jedynego oficjalnego przedstawiciela w Polsce firmy A., zapytanie o ceny określonych wyrobów katalogowych, faktycznie powołał biegłego w rozumieniu art. 197 Ordynacji podatkowej. Wartość celna towaru ustalona została na podstawie ceny sprzedaży towaru przez jego producenta, pomniejszona o podatki, należności celne oraz prowizje. Odnosząc się do naruszenia przez organ celny przepisów art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 22 § 4 Kodeksu celnego, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że odsetki wyrównawcze są opłatą związaną z długiem celnym i wynikającą z niego kwotą i pobierane są, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych informacji podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, którą w wyniku kontroli dokonanej po zgłoszeniu podwyższono decyzją organu. Wskazanie nieprawidłowej wartości celnej nakłada na organ celny, stosownie do art. 222 § 4 Kodeksu celnego, obowiązek naliczenia i pobrania odsetek wyrównawczych w związku z uzyskanie przez importera korzyści finansowej. Odsetek tych nie pobiera się, gdy dłużnik wykaże, iż składając zgłoszenie celne nie dopuścił się zaniedbań lub świadomego działania mającego na celu zaniżenie kwoty wynikającej z faktycznego długu celnego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 29.11.1997 (Dz.U. nr 143, póz. 958, ze zm.) to dłużnik musi wykazać szczególne okoliczności świadczące o tym, iż w jego zachowaniu nie występuje zaniedbanie lub świadome zaniechanie. Argumenty strony, że zgłoszenia celnego dokonała na podstawie posiadanych danych, swojej wiedzy i znajomości przepisów prawa nie pozwalają na przyjęcie, że dochowała należytej staranności w swoim postępowaniu związanym z importem towaru tym bardziej, że skarżąca zawodowo trudni się importem towarów. Pozwala to na stosowanie wobec niej ostrzejszych kryteriów uzasadniających odstąpienie od Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z dyspozycją art. 23 § l Kodeksu celnego "wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny", przy czym ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płatności dokonanej lub mającej zostać dokonaną przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedawcy. Jeżeli jednak organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego, wówczas wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną zgłoszonego do odprawy celnej towaru (art. 23 § 7 Kodeksu celnego). Z treści cytowanego art. 23 Kodeksu celnego wynika, że zakwestionowanie wartości transakcyjnej musi być "uzasadnione", a zatem musi opierać się na konkretnych faktach lub okolicznościach. W rozpoznawanej sprawie, organy celne uzasadniły zakwestionowanie wartości transakcyjnej towaru, wynikającej z faktury załączonej do zgłoszenia celnego, niską ceną sprowadzonej z zagranicy przez skarżącego odzieży i obuwia sportowego, w stosunku do jej rzeczywistej wartości rynkowej. Nie wykazano na czym ta różnica polegała i w porównaniu z jakimi towarami tę różnicę ustalono w szczególności w sytuacji, gdy nie zakwestionowano dokładności, rzetelności i autentyczności przedłożonych do zgłoszenia celnego dokumentów. Nie uzasadniono też dlaczego dokumentom tym odmówiono mocy dowodowej. W myśl art. 24 Kodeksu celnego organ prowadzący postępowanie jest związany kolejnością przewidzianych przez przepisy art. 25-28 Kodeksu celnego metod ustalania wartości celnej importowanych towarów i od kolejności tej może odstąpić tylko na wniosek importera (zgłaszającego). Oznacza to, że w uzasadnieniu decyzji organy celne muszą wykazać brak możliwości zastosowania metod ustalania wartości celnej poprzedzających metodę, według której ostatecznie ustalono wartość celną. Na konieczność rozważenia możliwości wykorzystania wcześniejszych metod ustalania wartości celnej zwrócono uwagę w orzecznictwie (wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1549/97, ONSA 2000, z. 2, póz. 75). W przedmiotowej sprawie uzasadnienie pominięcia poszczególnych, wcześniejszych metod jest ogólnikowe i nie nadające się do kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Poza uzyskaniem informacji cenowych od Spółki z o.o. A.P. i Firmy Handlowej A.T. "A" sc będącej wyłącznym dystrybutorem towarów marki "R." na terenie Polski, nie podjęto żadnych czynności dowodowych , które pozwoliłyby rzetelnie zgromadzić materiał porównawczy, by dać organowi uzasadnioną podstawę do wykluczenia innych metod ustalenia wartości poza metodą "ostatniej szansy". Zważyć przy tym należy, że brak uzasadnienia eliminacji metod stosowanych w pierwszej kolejności wytknął organowi I instancji organ odwoławczy uchylając pierwotną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2000r. W tych warunkach zasadny jest zarzut strony naruszenia art. 23 § 7 Kodeksu celnego, że zakwestionowanie wartości transakcyjnej towarów zgłoszonych do odprawy celnej było dowolne, a nie uzasadnione, stwierdzenie czego jest konieczną przesłankę odrzucenia wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru. Brak bowiem materiału porównawczego nie pozwala na odrzucenie deklarowanej przez skarżącego wartości celnej. Zasadny jest również zarzut prowadzenia postępowania "mało wnikliwie z naruszeniem przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego" co stanowi uchybienie obowiązkowi zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego objętego dyspozycją art. 187 Ordynacji podatkowej. Organy obu instancji nie przeprowadziły przy ponownym rozpatrzeniu sprawy żadnego postępowania dowodowego i to wbrew zaleceniom Głównego Urzędu Ceł zawartym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej z dnia [...] lutego 200Ir. W decyzji tej wskazano, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zbadać rzeczywiste warunki i okoliczności transakcji zakupu sprowadzonego towaru, przeprowadzić dowód m.in. z przesłuchania funkcjonariuszy celnych, którzy uczestniczyli przy rewizji celnej towaru. Nade wszystko ważne było ustalenie rodzaju sprowadzonej odzieży i obuwia - wyjaśnienie czy był to towar stokowy czy nie. Okoliczność ta miała podstawowe znaczenie dla sprawy, bowiem dopiero wówczas można było ustalić parametry (cechy) towaru nadające się do porównania i poszukiwać do porównań towarów o takich właśnie cechach. Wtedy też dopiero można prawidłowo ustalić poziom handlu i wysokość marży. Dlatego zasadny jest również zarzut nieprawidłowego ustalenia finalnej jednostkowej ceny towaru poprzez zastosowanie niczym nie uzasadnionych, ani też nie wyjaśnionych przedziałów prowizji w wysokości 15%, zawarty w skardze. Uzasadnienia decyzji obu instancji nie zawierają w tym zakresie koniecznych motywów pozwalających skontrolować przesłanki jakimi kierowano się przyjmując taki właśnie poziom prowizji, co stanowi uchybienie przepisowi artykułu 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe w trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy ograniczyły się tylko do wyznaczenia stronie terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Takie postępowanie narusza zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych wynikającą z art. 121 Ordynacji podatkowej oraz zasadę prawdy obiektywnej, nakazującej organowi podjęcie wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego działając wnikliwie i szybko, a nadto sprowadza do fikcji uprawnienie strony do rozpatrzenia sprawy w całości przez dwie instancje. Organ nie wyjaśnił także dlaczego odmówił mocy dowodowej dokumentom załączonym do zgłoszenia celnego (faktura, świadectwa jakości). Nie ustosunkował się też przedłożonych przez skarżącego dokumentów w tym kontraktu dotyczącego sprowadzanego towaru. Wobec stwierdzonych wyżej naruszeń zarówno przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego zasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 222 § 4 Kodeksu celnego dotyczący poboru odsetek wyrównawczych. Nie wyjaśnienie bowiem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i stwierdzone braki postępowania dowodowego powodują, że nie można ustalić czy w ogóle nastąpiło przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.) oraz na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 orzekł jak w sentencji wyroku. W związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji , należało na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy orzec, że nie podlega ona wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy. Stosownie do dyspozycji art. 223 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakazano ściągnięcie brakującego wpisu od organu podatkowego, ponieważ należny wpis stosunkowy nie został uiszczony przez skarżącego w całości.