I SA/Go 706/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A.M. i S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości. A. i S. małżonkowie M. (występujący jako odrębne strony, określani dalej jako: "skarżący") wnieśli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] (powoływanego dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy") z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (powoływanego dalej jako: "organ", "organ pierwszej instancji") z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] odmawiające skarżącym zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne z nieruchomości położonych w [...], dla których Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych [...] prowadzi księgi o nr [...] na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na skarżących za należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2007 objętą ww. tytułem wykonawczym. W piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. stanowiącym skargę na obwieszczenie o licytacji nieruchomości małżonkowie M. zwrócili się do Naczelnika Urzędu Skarbowego m.in. o zawieszenie lub wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na opis i oszacowanie nieruchomości, jak również sprawy odmowy uwzględnienia zarzutów na opis i oszacowanie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącym zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W motywach uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego, dlatego też, wniosek skarżących o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie może być podstawą do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Organ wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie wystąpiła żadna z przesłanek zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego określonych art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – powoływanej dalej jako u.p.e.a. Odnosząc się natomiast do argumentów skarżących organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości sporządzony w dniu [...] kwietnia 2015 r., a postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2015 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt l SA/Go 11/16 oddalił skargę w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości, na który małżonkowie M. złożyli skargę kasacyjną. Z kolei wyrokiem z dnia 11 lipca 2018 r., o sygn. akt II FSK 2046/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał również, że w dniu [...] marca 2016 r. wydał postanowienie w sprawie odmowy uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. Ww. postanowienie organu drugiej instancji stało się ostateczne gdyż zobowiązani nie złożyli na skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Na powyższe postanowienie małżonkowie M. wnieśli zażalenie domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podnieśli, że Naczelnik Urzędu Skarbowego będąc organem egzekucyjnym winien był zawiesić postępowanie egzekucyjne na czas potrzebny do wyjaśnienia skargi. Nie czynił tego przez cały okres rozpoznawania skargi, uczynił to dopiero po jej rozpatrzeniu. W ocenie małżonków M. postanowienie to jest wadliwe, bo skoro nie było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, to postanowienie w zakresie tego żądania winno było zapaść już dawno, w zasadzie po wpłynięciu skargi. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ egzekucyjny nie ma swobody co do zawieszenia biegu wszczętego postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca bowiem w art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. enumeratywnie wymienił przesłanki warunkujące zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zatem w razie ich wystąpienia zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest obligatoryjne, a więc niezależnie od uznania organu egzekucyjnego. DIAS podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w rozważanej sprawie nie zaistniały okoliczności, uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zauważył, że żądając zawieszenia skarżący nie wykazali ziszczenia się przesłanki, która zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a., obligowałaby organ egzekucyjny do zastosowania ww. instytucji. Zdaniem organu odwoławczego w świetle unormowań art. 56 § 1 u.p.e.a. sam fakt złożenia przez Zobowiązanych skargi na obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości nie stanowi okoliczności obligującej organ egzekucyjny do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż nie mieści się ona w zamkniętym katalogu przesłanek, przewidzianych w art. 56 § 1 pkt 1-5 ww. ustawy. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby zachodziły okoliczności przewidziane w art. 56 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, tj. aby wstrzymano wykonanie bądź odroczono obowiązek czy też rozłożono na raty spłatę należności pieniężnej. W ocenie DIAS także złożenie przez skarżących wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie stwarzało podstaw do zawieszenia przez organ egzekucyjny prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie to małżonkowie M. wnieśli skargę zarzucając mu wadliwość, a przy tym nie rozpoznanie ich zarzutów. W konsekwencji skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W motywach uzasadnienia skargi skarżący powielili argumentację podniesioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2019 r. odmawiające skarżącym zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Spór między stronami niniejszego postępowania dotyczy w zasadzie istnienia przesłanek uzasadniających zawieszenie prowadzonego z majątku skarżących postępowania egzekucyjnego. Przypomnieć należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek wniosku skarżących zawartego w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. stanowiącym skargę na czynności na obwieszczenie o licytacji, w którym skarżący domagali się m.in. zawieszenia czynności egzekucyjnych do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na opis i oszacowanie nieruchomości, jak również sprawy odmowy uwzględnienia zarzutów na opis i oszacowanie. W ocenie skarżących organ egzekucyjny winien był zawiesić postępowanie egzekucyjne na czas potrzebny do wyjaśnienia skargi. Stanowiska tego nie podzielił organ wskazując, że w sprawie brak jest podstaw do zwieszenia postępowania. Wobec tak zakreślonego przedmiotu sporu wyjaśnić należy, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 56 u.p.e.a, Zgodnie z § 1 ww. przepisu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Przypadki, o których mowa w pkt 5 ww. przepisu zostały wymienione a art. 32a § 1 i § 2, art. 32c § 1, art. 35 § 1 u.p.e.a. Jak słusznie zauważyły organy obu instancji art. 56 § 1 u.p.e.a., wylicza w sposób enumeratywny przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje omawianą kwestię. Organ egzekucyjny regulacją tą związany nie ma kompetencji do zwieszenia postępowania z przyczyn innych niż tam wymienione. Jeśli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, wówczas organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w przypadku niewystąpienia żadnej z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny postępowania zawiesić nie może (por. wyrok WSA w Białym stoku z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 594/18; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści omawianego przepisu wynika również, że nie przewiduje on zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego (dłużnika). Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi zatem oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania, które stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Jednocześnie wskazać trzeba, że ocena czy istniały podstawy do zwieszenia postępowania egzekucyjnego powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 października 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 544/174). Wobec powyższego stwierdzić należy, że rozpoznając wniosek skarżących organy obu instancji zasadnie dokonały oceny, czy wskazane w nim okoliczności mieszczą się w katalogu przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a. a także czy którakolwiek z przyczyn obligujących organ do zawieszenia postępowania w stanie faktycznym sprawy wystąpiła. Zdaniem Sądu ocena organów w tym zakresie jest prawidłowa. Wbrew stanowisku skarżących organy zasadnie stwierdziły, że sam fakt wniesienia skargi na obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości nie stanowi okoliczności obligującej organ egzekucyjny do zwieszenia postępowania egzekucyjnego bowiem w art. 56 § 1 u.p.e.a, nie przewidziano takiej sytuacji. Podobnie wbrew sugestii zawartej we wniosku z dnia [...] grudnia 2018 r. (gdzie skarżący domagali się zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na opis i oszacowanie nieruchomości, jak również sprawy odmowy uwzględnienia zarzutów na opis i oszacowanie) w sprawie nie wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z ww. przepisem zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Tymczasem, jak już wyjaśnił organ pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt l SA/Go 11/16 oddalił skargę małżonków M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości. Natomiast wyrokiem z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 2046/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną małżonków M. od ww. wyroku. Nadto postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącym uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].05.2016 r., które stało się prawomocne. Podobnie fakt złożenia przez małżonków M. w skardze z dnia [...] grudnia 2018 r. wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie miał wpływu na treść zaskarżonego postanowienia. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by do dnia jego wydania organ wstrzymał prowadzone wobec skarżących postępowanie egzekucyjne. Z akt sprawy nie wynika również w by wystąpiła którakolwiek z okoliczności, o których mowa w przytoczonych na wstępie przepisach, która obligowałaby organ do zawieszenia postępowania. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w całości.