I SA/Go 782/08

I SA/Go 782/08 POSTANOWIENIE Dnia 18 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od posiadania psa za 2006 r. p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić . I SA/Go 782/08 U Z A S A D N I E N I E Do skargi na wskazaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc, iż nie stać go na ich poniesienie, ponieważ całość dochodów jego i żony pochłaniają koszty utrzymania i leczenia. Skarżący oświadczył, że mieszka wraz z żoną i niepracującym czterdziestoośmioletnim synem. Podał również, iż rodzina utrzymuje się z rent skarżącego (1742 zł) i jego żony (653 zł). Skarżący oświadczył też, że posiada mieszkanie, nie ma natomiast oszczędności ani innego majątku. Na podstawie zarządzenia z dnia 3 listopada 2008 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skarżący został wezwany do złożenia m. in. odpisów zeznań podatkowych - swojego i żony, wyciągów z rachunków bankowych i dokumentów potwierdzających wysokość świadczeń rentowych. Pomimo upływu siedmiodniowego terminu zakreślonego w wezwaniu skarżący nie złożył żądanych dokumentów. W dniu 2 grudnia 2008 r. referendarz na posiedzeniu niejawnym przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 50 zł, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 grudnia 2008 r. W dniu 8 grudnia 2008 r. skarżący złożył sprzeciw od w/w postanowienia, w treści którego wskazał, że nie złożył wyciągów z rachunków bankowych bo takich nie ma, zeznań podatkowych nie przedłożył, gdyż właściwy urząd skarbowy żąda wysokich opłat za kserokopię deklaracji. Skarżący wskazał również, iż Sąd skargę złożoną przez niego podzielił na 3 sprawy i żąda od niego po 50 zł od skargi. Łącznie koszty sprawy jakie miałby ponieść wynoszą 390 zł, a domaga się zwrotu należnych odsetek w wysokości 85 zł. Sąd zważył: Na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z tego też względu po skutecznym wniesieniu sprzeciwu sprawa jest rozpoznawana ponownie od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. między innymi, zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zakres częściowy, zgodnie z art. 245 § 3 i § 4 .p.s.a., może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Sąd, oceniając przedmiotowy wniosek jest zobowiązany badać aktualną sytuację materialną skarżącego. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Sąd podziela stanowisko, ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2006 roku, II FSK 741/06). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe. W sprawie skarżący nie wykazał istnienia przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskujący powinien podjąć czynności mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje. Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2007 r., I GZ 235/07). Dla przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości konieczne jest zatem niewątpliwe wykazanie, że poniesienie jakichkolwiek kwot przekracza możliwości majątkowe strony. Skarżący nie wykazał takiego stanu rzeczy, gdyż na podstawie złożonych przez niego dokumentów i oświadczeń nie można stwierdzić, nie mógł on ponieść jakichkolwiek wydatków związanych z uczestnictwem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Podnoszone we wniosku okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego nie zostały bowiem udokumentowane. W szczególności zwrócić należy uwagę, iż skarżący nie przedstawił dowodu zaświadczającego wysokość jego dochodów (emerytury). Tym samym nie przedstawił podstawowego dokumentu, z którego wynika stan jego zasobów finansowych czy też możliwości finansowych skarżącego. Tymczasem - jak już wskazano - ciężar wykazania istnienia przesłanek prawa pomocy spoczywa na stronie (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd nie może skorzystać z wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do stwierdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Skarżący nie zastosowując się do wezwania sądu i nie przedkładając dokumentów i oświadczeń, o które go wezwano uniemożliwił procesowe potwierdzenie podnoszonej niemożności pokrycia jakichkolwiek kosztów. Dla oceny możliwości finansowych skarżącego nie jest wystarczającym stwierdzenie, że żądanych dokumentów nie przedłożył z uwagi na to, że nimi nie dysponuje. W odniesieniu do dokumentów, o które został wezwany tj. m.in. zeznania podatkowego, dokumentów potwierdzających aktualną wysokość świadczeń rentowych skarżącego i żony (decyzji rentowej lub odcinka renty), wskazać należy, iż dokumenty te winny być w posiadaniu skarżącego, a ich przedłożenie w Sądzie nie było - wbrew twierdzeniom strony- związane z ponoszeniem jakichkolwiek kosztów. Wezwanie o ich przedłożenie nie był podyktowane złośliwością, czy wykazywaniem negatywnego stosunku do skarżącego, a miało wyłącznie na celu umożliwienie dokonanie oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Wskazać również należy, że dla oceny przesłanek umożliwiających zwolnienie w całości z kosztów postępowania nie ma znaczenia wartość przedmiotu zaskarżenia. Powyższe w realiach rozpoznawanej sprawy nie może jednak przesądzać o całościowej odmowie przyznania prawa pomocy. Nie można bowiem pominąć znanej z urzędu okoliczności, iż ze skarg S.D. przed tutejszym sądem toczy się łącznie 5 spraw, a w każdej z nich skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Oddalenie wniosków w tym przedmiocie mogłoby spowodować łączne znaczne obciążenie z tytułu należnych wpisów. Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów zwolnił skarżącego od wpisu od skargi, oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.