I SA/Go 793/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K.T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2017 rok postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. K.T. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2017r. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 grudnia 2019r. wezwano skarżącą do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi przez własnoręczne podpisanie skargi. Jednocześnie pouczono, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi. Powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 12 i 20 grudnia 2019r. wróciło do tutejszego Sądu z adnotacją "Nie podjęto w terminie" (k.22 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 stycznia 2020 r. ww. wezwanie z dnia 10 grudnia 2019 r. uznano za doręczone skarżącej z dniem 27 grudnia 2019 r. w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Skarżąca nie usunęła braku formalnego skargi. W konsekwencji postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Go 793/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę K.T. Postanowienie to doręczono skarżącej 4 lutego 2020 r. (z.p.o. k. 33 akt sądowych). Wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r. skarżąca zwróciła się do tutejszego Sądu o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W motywach uzasadnienia wniosku podniosła, że nie otrzymała z Sądu żadnego wezwania. Natomiast o decyzji Sądu, w tym o tym, iż miała uzupełnić braki formalne skargi poprzez jej podpisanie dowiedziała się z postanowienia o odrzuceniu skargi, które otrzymała 4 lutego 2020 r. Skarżąca podniosła, że w skrzynce pocztowej nie znajdowało się awizo. Zaznaczyła, że gdyby było niezwłocznie odebrałaby korespondencję z Sądu. Wskazała również, że sprawa jest dla niej istotna, i nie pozwoliłaby na to aby nie została rozpatrzona przez Sąd. Wyjaśniła, że już dawniej zdarzały się sytuację, iż w skrzynce nie było awizo, a o pismach dowiadywała się po upływie znacznego czasu. Nadto zdarzały się sytuacje, że w skrzynce pocztowej znajdowała się korespondencja której nie była adresatem, tj. ul [...] ale w miejscowości [...]. W ocenie skarżącej powyższe okoliczności wskazują na brak jej zawinienia w niedotrzymaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca zaznaczyła również, że o zapadłym w niniejszej sprawie orzeczeniu dowiedziała się 4 lutego 2020 r. gdy odebrała przesyłkę zawierającą postanowienie o odrzuceniu skargi, tym samym zachowała 7 dniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regułą zawartą w art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do postanowień art. 86 § 1 P.p.s.a. - jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały sprecyzowane w art. 87 § 1 - § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Jako czas, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu skarżąca wskazała 4 lutego 2020 r. - tj. dzień, w którym doręczono jej postanowienie tutejszego Sądu o odrzuceniu skargi. Z kolei wniosek o przewrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżąca złożyła w dniu 11 lutego 2020 r. Skarżąca zachowała zatem termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a, co umożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku. Wyjaśnić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest bowiem od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2.10.2002 r., V SA 793/03; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. W rozpoznawanej sprawie skarżąca uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazała, że nie otrzymała z Sądu żadnego wezwania. Podniosła, że w jej skrzynce pocztowej brak było awiza dotyczącego ww. wezwania oraz, że nieprawidłowości w doręczaniu przesyłek zdarzały się już wcześniej. Niemniej jednak skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu uprawdopodabniającego, że powołane przez nią okoliczności faktycznie miały miejsce. Przypomnieć należy, że przesyłka zawierająca sporne wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 12 i 20 grudnia 2019r. została zwrócona do tutejszego Sądu z adnotacją "Nie podjęto w terminie" i uznano ją doręczoną skarżącej z dniem 27 grudnia 2019 r. w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. Dokonane w ten sposób doręczenie było także przedmiotem oceny tutejszego Sądu, który postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020 r. odrzucił skargę K.T. z uwagi na nieusunięcie w terminie jej braków. Skarżąca nie wniosła zażalenia na to postanowienie. Tym samym nie podważyła dokonanej przez Sąd oceny w tym zakresie. Wyjaśnić również trzeba, że dokonane trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. doręczenie, stanowi rodzaj fikcji prawnej, która stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo (tzw. fikcji doręczenia) jest możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 P.p.s.a. (co miało miejsce w niniejszej sprawie), mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować np. argumentem w postaci reklamacji usług pocztowych. W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. Oświadczenie takie nie jest zatem wystarczające do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizo (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 1173/19 oraz powołane tam orzecznictwo). Tym niemniej kluczowe z punktu widzenia oceny przesłanek przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi jest to, że podnoszona przez skarżącą okoliczność jaką było rzekome niedoręczenie jej w sposób prawidłowy wezwania do uzupełnienia tych braków w ogóle nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu. Zasadniczym i wyjściowym warunkiem przywrócenia terminu jest bowiem jego wcześniejsze uchybienie. Brak doręczenia stanowiący w istocie o braku zdarzenia otwierającego termin do dokonania czynności procesowej musiałby powodować, że termin nie rozpoczął swojego biegu, a w efekcie nie mógł bezskutecznie upłynąć czyli nie mógł tez zostać uchybiony. Argument o braku skutecznego doręczenia mógł stanowić (co do zasady) podstawę ewentualnego zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, którego to zażalenia, o czym już była mowa, skarżąca nie wniosła. Z tej przyczyny Sąd nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu gdyż przywołane na jego poparcie motywy były nie tyle nieprzekonujące ile chybiona. Z tego też względu, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.