I SA/Go 817/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2020 r. na rozprawie sprawy ze skargi B sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości. Skarżąca B Sp. z o.o. – dalej zwana Spółką, Skarżącą - złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) z dnia [...] października 2019 r. wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zaskarżonym postanowieniem DIAS uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2019 r. wydane w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz orzekł o niedopuszczalności zarzutów: nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku, o których mowa w art. 33§ 1 pkt 1 i 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji i uznał za nieuzasadniony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 powołanej ustawy. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej organ I instancji, Naczelnik), prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec Firmy [...] Sp. z o.o., działając na podstawie art. 71a § 9 w związku z art. 70, art. 71b i art. 91 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności przysługującej Zobowiązanej Firmie [...] Sp. z o.o. od trzeciodłużnika "B" Sp. z o.o., w kwocie 1.034.200,60 zł. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności - "B" Sp. z o.o. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego i stało się ostateczne z dniem 19 marca 2019 r. W związku z brakiem wpłaty ww. wierzytelności, w dniu 20 marca 2019 r. skierowano do Skarżącej upomnienie, doręczone w dniu 5 kwietnia 2019 r. Następnie w dniu [...] kwietnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wystawił tytuły wykonawcze o numerach: [...], celem wyegzekwowania należności z majątku Skarżącej. W oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności przysługującej "B" Sp. z o.o. od niżej wymienionych podmiotów zwanych przez organ trzeciodłużnikami: - zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. - od Firmy G.G., - zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. - od H.T., - zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. - od Biura "A" M.R., - zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. - od Firmy "B" B.Ł., - zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. - od Firmy "B" BŁ, - zawiadomieniem nr [...] z dnia 18 kwietnia 2019 r. - od "E" Sp. z o.o.. Ponadto zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym, z tytułu kwoty przekazanej w dniu [...] lutego 2019r. przez H.T.. Odpisy powyższych zawiadomień wraz z odpisem tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. doręczono Zobowiązanej za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w dniu 26 kwietnia 2019 r. W wyniku dokonanych zajęć egzekucyjnych na rachunek bankowy organu egzekucyjnego wpłynęła kwota 14.637,78 zł, którą rozliczono na poczet kosztów egzekucyjnych. W dniu 6 maja 2019 r. "B" Sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, wskazując na: • naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez egzekwowanie całości zobowiązania wobec jego częściowej spłaty oraz zawieszenia postępowania oraz brak wykazania przez wierzyciela istnienia dochodzonej wierzytelności; • naruszenie art. 33 § 1 pkt 4 ww. ustawy poprzez błędne ustalenie osoby zobowiązanej. Jednocześnie Spółka wniosła o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] maja 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie, którym zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Natomiast postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. organ egzekucyjny orzekł o uznaniu zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie godząc się z podjętym przez organ egzekucyjny rozstrzygnięciem Spółka złożyła zażalenie, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie wszczętego postępowania egzekucyjnego, zarzuciła naruszenie: • art. 33 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że: a) obowiązek będący przedmiotem egzekucji nie został wykonany, a także że nie nastąpiło odroczenie wykonania tego obowiązku, b) błędne ustalenie strony zobowiązanej do wykonania obowiązku pieniężnego, który jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, • art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkuje nieprawidłowym przyjęciem, iż wystąpiły przesłanki do wydania postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej przez Skarżącego kwoty w sytuacji, gdy podstaw do wydania takiego postanowienia nie ma. DIAS w dniu [...] października 2019 r. wydał zaskarżone postanowienie w którym stwierdził wadliwość postanowienia organu I instancji w stopniu uzasadniającym uchylenie tego postanowienia z jednoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy. Organ stwierdził, że wysokość zaległości określonej w postanowieniu nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie nieprzekazanej wierzytelności, jak również brak przeprowadzenia kontroli przed wydaniem ww. postanowienia, mogły być kwestionowane na etapie wniesienia zażalenia na to postanowienie i nie mogą być przedmiotem postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Są to bowiem dwa odrębne postępowania. Powołując się na treść art 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Organ odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej podzielił stanowisko organu I instancji, uznając że okoliczności sprawy wskazują na współpracę obu podmiotów – Firmy [...] sp. z o.o. oraz Skarżącej. Na przedmiotowe postanowienie Spółka działając poprzez swojego pełnomocnika złożyła skargę. Postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez Skarżącą i nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do sprawy, w sytuacji gdy przedmiotem zgłoszonych dowodów są okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy; 2. naruszenie art. 71b p.e.a. w zw. z art. 71a ust. 1 i 2p.e.a. poprzez nieprzeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności pomimo wystąpienia podstaw ku temu i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności; 3. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i braku przeprowadzenia przez organ drugiej instancji własnego postępowania dowodowego w sprawie, w sytuacji gdy okoliczności sprawy jak i zarzuty Skarżącej wskazują na istotne okoliczności sporne niewyjaśnione przez organ pierwszej instancji; 4. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 33 ust. 1 pkt 1, 2 i 4p.e.a. poprzez: a) nieprawidłowe przyjęcie, że obowiązek będący przedmiotem egzekucji nie został wykonany, a także nie nastąpiło odroczenie wykonania tego obowiązku, b) błędne ustalenie strony zobowiązanej do wykonania obowiązku pieniężnego, który jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. 5. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 80 kpa w zw. z art. 18 p.e.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkuje nieprawidłowym przyjęciem, iż wystąpiły przesłanki do wydania postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej przez Skarżącą kwoty, w sytuacji gdy podstaw do wydania takiego postanowienia nie ma, a w konsekwencji brak także podstaw do wydania tytułów wykonawczych. Wskazując na powyższe okoliczności Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ten ostatni przepis nie znajduje w sprawie zastosowania. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Strona wnosząc zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w zasadzie kwestionuje postanowienie z dnia [...] lutego 2019 r. wydane w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności przysługującej Firmie [...] Sp. z o.o. od Skarżącej. Postanowienie to nie zostało zaskarżone, stało się ostateczne i stanowiło podstawę prawną obowiązku wskazaną w tytułach wykonawczych wystawionych wobec Skarżącej ( część E tytułów wykonawczych). W rozważanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec Firmy [...] Sp. z o.o. działając na podstawie art. 71a § 9 w związku z art. 70, art. 71b i art. 91 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności przysługującej Zobowiązanej Firmie [...] Sp. z o.o. od "B" Sp. z o.o., w kwocie 1.034.200,60 zł. W związku z nieuregulowaniem ww. należności, mimo uprzednio skierowanego upomnienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wystawił w dniu [...] kwietnia 2019r. tytuły wykonawcze o numerach: [...], celem wyegzekwowania ww. należności z majątku Skarżącej. Po doręczeniu Skarżącej odpisów powyższych tytułów wykonawczych wraz odpisami ww. zawiadomień o zajęciu wierzytelności w Urzędzie Skarbowym oraz wierzytelności przysługujących "B" Sp. z o.o. od trzeciodłużników, Skarżąca powołując się na art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji, które organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, uznał za nieuzasadnione. Należy zauważyć, że Strona, zarzucając naruszenie art. 33 § pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że obowiązek będący przedmiotem egzekucji skierowanej do Firmy [...] Sp. z o.o., nie został wykonany oraz, że nie nastąpiło odroczenie wykonania tego obowiązku, zakwestionowała wysokość zaległości podatkowych Firmy [...] Sp. z o.o., stanowiących podstawę do wydania postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności, przysługującej Firmie [...] Sp. z o.o. od Skarżącej. Powołując decyzje o rozłożeniu na raty zaległości w podatku akcyzowym i opłacie paliwowej dotyczy Firmy [...] Sp. z o.o. z dnia [...] lutego 2018 r. i z dnia [...] kwietnia 2018 r. Strona podniosła, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec ww. Spółki zostało w części zawieszone oraz wskazała, że część zadłużenia Skarżącej wobec Firmy [...] Sp. z o.o. została spłacona. Jednak wskazać należy, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone jest wobec Spółki i jego podstawą postanowienie z dnia [...] lutego 2019r. i należność z niego wynikająca nie została rozłożona na raty. Podkreślić należy, że w zaskarżonym postanowieniu organy wyjaśniły Skarżącej, iż wysokość kwoty określonej w postanowieniu [...] z dnia [...] lutego 2019r., tj. nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności, jak również brak przeprowadzenia kontroli przed wydaniem ww. postanowienia, mogły być przez nią kwestionowane poprzez wniesienie zażalenia na to postanowienie, w związku z czym nie mogą być przedmiotem postępowania wszczętego na skutek zgłoszonych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku Skarżącej. Zgodnie bowiem z art 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W niniejszej sprawie Skarżąca kwestionuje wymagalność należności pieniężnej określonej w postanowieniu z [...] lutego 2019 r. od którego przysługiwało zażalenie. Zasadnie więc DIAS wskazał, że w tym zakresie zarzuty są niedopuszczalne. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym m.in w wyrokach: z dnia 19 lipca 2019 r. sygn. akt II FSK 2451/17 i z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt II FSK 1775/16 "charakter prawny postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu pozbawia zarówno wierzyciela, jak i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była/jest/będzie przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku". Słusznie DIAS wskazał, że w niniejszej sprawie wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, co obligowało Naczelnika Urzędu Skarbowego do wydania postanowienia, w którym powinien orzec o niedopuszczalności zarzutów, nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie o nieuwzględnieniu tych zarzutów. Organ egzekucyjny nie był bowiem uprawniony w przedmiotowym postępowaniu do rozstrzygania o prawidłowości określenia "B" Sp. z o.o. wysokości nieprzekazanej kwoty, przysługującej Firmie [...] Sp. z o.o. z uwagi na to, że ww. przepis nie pozwala na prowadzenie odrębnych postępowań w tym samym przedmiocie. Z tego też względu prawidłowo DIAS uchylił postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] i orzekł o niedopuszczalności zarzutów: nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku. Mając powyższe na uwadze za niezasadny należy uznać sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 75 § 1 i art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie przez organ wniosków dowodowych, które - zdaniem Skarżącej - pozwoliłyby na weryfikację zarzutu istnienia i wymagalności wierzytelności przysługującej Firmie [...] Sp. z o.o. od "B" Sp. z o.o. Podkreślenia wymaga, że dołączone do zażalenia kopie pokwitowań kasowych i przelewów nie dotyczyły uregulowania zaległości w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Skarżącej. Wobec wydania w dniu [...] lutego 2019 r. postanowienia nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności, przysługującej Firmie [...] Sp. z o.o. od "B" Sp. z o.o., a następnie wobec braku przekazania organowi egzekucyjnemu przedmiotowych wierzytelności - Naczelnik Urzędu Skarbowego miał prawo wszcząć postępowanie egzekucyjne w powyższym zakresie, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz dokonać zajęć prawa majątkowego "B" Sp. z o.o., stanowiącego wierzytelności przysługujące Zobowiązanemu. Zgodnie bowiem z art. 91 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b. Treść tego przepisu wskazuje, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (i tak jest w niniejszej sprawie). Pozycję prawną dłużnika zajętej wierzytelności określają szczegółowo przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji normujące egzekucję należności pieniężnych. Przepisy te przewidują, że w razie zajęcia wierzytelności dłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz jest on zobowiązany do jej przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Ponadto na dłużniku zajętej wierzytelności ciążą też inne, szczegółowo określone w ustawie obowiązki (np. obowiązek naliczania odsetek, obowiązek zawiadamiania organu egzekucyjnego o wskazanych w ustawie okolicznościach). W świetle powyższych okoliczności nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 7, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawne materiału dowodowego, co skutkuje nieprawidłowym przyjęciem, iż wystąpiły przesłanki do wydania postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej przez Skarżącą kwoty w sytuacji gdy brak jest podstaw do wydania takiego postanowienia, a w konsekwencji brak także podstaw do wydania tytułów wykonawczych. Wskazać ponownie należy, że w postępowaniu dotyczącym zarzutów nie może być oceniana kwestia prawidłowości ostatecznego postanowienia z dnia [...] lutego 2019r. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują także na niezasadność zarzutu Skarżącej o braku przeprowadzenia przez organ drugiej instancji kontroli u Skarżącej. Jak już zaakcentowano powyżej, prawidłowość wydania postanowienia nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie nieprzekazanej przez Skarżącą wierzytelności, nie mogła podlegać ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, a tym samym brak było przesłanek do przeprowadzenia kontroli w powyższym zakresie (w postępowaniu dotyczącym zarzutów). Należy też podkreślić, że organ odwoławczy w sposób wyczerpujący dokonał zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wbrew argumentacji Skarżącej nie została naruszona zasady dwuinstancyjności, wynikająca z przepisu art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art.151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.