I SA/Go 950/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Protokolant Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. I SA/Go 950/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. Dyrektor Izby Celnej nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2007r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2006r. w przedmiocie stawki celnej. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: w dniu [...] kwietnia 2004r., działająca z upoważnienia strony Agencja Celna zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym spodnie damskie bawełniane importowane z Francji ze stawką celną autonomiczną 60%. Pismem z dnia [...] kwietnia 2004r. Agencja Celna zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, a co za tym idzie długu celnego i zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Zdaniem zgłaszającego importowany towar powinien zostać objęty stawką celną autonomiczną 18%. Na poparcie wniosku dołączono wystawione przez Paryską Izbę Przemysłowo-Handlową świadectwo pochodzenia nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004r. organ celny l instancji zawiesił postępowanie celne dotyczące przedmiotowego zgłoszenia i przekazał świadectwo pochodzenia do weryfikacji organowi, który wystawił te dokumenty, w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów oraz prawidłowości danych w nim zawartych w oparciu o § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z 1997r., Nr 130, poz. 851 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 15 października 1997r.). W okresie dziesięciu miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację na adres wskazany w świadectwie organ I instancji nie uzyskał żądanej odpowiedzi. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006r. Naczelnik Urzędu Celnego podjął z urzędu zawieszone uprzednio postępowanie. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. (k.43) Naczelnik Urzędu Celnego uzasadniając przyczyny podjętego rozstrzygnięcia uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. za prawidłowe w części dotyczącej stawki celnej. Od powyższej decyzji nie wniesiono odwołania i decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 24 stycznia 2007r. skarżący złożył do Dyrektora Izby Celnej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia jako wydanej bez podstawy prawnej z rażącym naruszeniem prawa (k.49). we wniosku wskazał, że organ bezzasadnie zawiesił postępowanie na okres przekraczający dziesięć miesięcy. Nadto z potwierdzenia odbioru pisma z wnioskiem o weryfikację nie wynika, czy rzeczywiście zostało ono doręczone. Dalej, że w prowadzonym postępowaniu organ oparł się na nieprzetłumaczonej na język polski fakturze, z której wynika, że towar pochodzi z Węgier. Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] maja 2007r. Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Wskazał, że w sprawie nie zachodzą podnoszone przez stronę przesłanki stwierdzenia nieważności wymienione w art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60, zwanej dalej Ordynacją podatkową), Od decyzji, z zachowaniem terminu, skarżący złożył odwołanie, po którego rozpoznaniu Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. (k.73) utrzymał swoją poprzednią decyzję w mocy. W treści decyzji wskazując na zastosowanie przez art. 26 ustawy przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne oraz art. 262 Kodeksu celnego przepisów Ordynacji podatkowej podniesiono, że zgodnie z art. 13 § 1 Kodeksu celnego cła określa się na podstawie taryfy celnej oraz innych środków taryfowych, przy czym sama taryfa celna obejmuje m.in. stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania, co podniesiono w przepisie art. 13 § 3 pkt 2 ustawy. Taryfę celną ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia (art. 13 § 6), a klasyfikację towaru określa kod taryfy celnej (art. 13 § 5). W postanowieniach wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz.U. nr 219, poz. 2153) wskazano (część A), że taryfa celna określa stawki celne konwencyjne, autonomiczne, preferencyjne, obniżone oraz ryczałtowe (pkt 1) a także zasady ich stosowania. Natomiast w pkt 10 wskazano, iż do towarów wymienionych w wykazie nr 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r., których pochodzenie nie zostało udokumentowane, należy stosować stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeśli ta jest wyższa od autonomicznej. Z treści § 11 ust.1 tego rozporządzenia wynika, że pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 (§ 2 pkt 3) przywożonych na polski obszar celny musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a dokument ten winien spełniać warunki ściśle określone w przepisie § 13 ust.1 rozporządzenia. Importowane przez skarżącego spodnie bawełniane, są objęte wykazem nr 3 (sekcja Xl - materiały i wyroby włókiennicze). Stąd też, zdaniem organu, jakiekolwiek zapisy odnośnie pochodzenia umieszczone na fakturze nie mają tu żadnego znaczenia. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że to skarżący wnosił o zastosowanie niższej stawki celnej i to na nim ciążył obowiązek przedstawienia dowodów uzasadniających to roszczenie. W przepisie § 20a ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. umocowano organ celny do przeprowadzenia weryfikacji świadectwo pochodzenia, w celu sprawdzenia jego autentyczności. Jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. Wobec braku odpowiedzi z Izby Przemysłowo-Handlowej słusznie organ I instancji uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Wniosek o weryfikację świadectwa pochodzenia został nadany w dniu [...] sierpnia 2004r., co dowodzi kopia pocztowej książki nadawczej. Wobec braku odpowiedzi uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe było jedynym możliwym do podjęcia rozstrzygnięciem. Organ podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest jedynie w wypadku stwierdzenia, że decyzja ta zawiera jakąkolwiek z wad kwalifikowanych, wymienionych enumeratywnie w art. 247 Ordynacji podatkowej. Żadna ze wskazanych przesłanek, w szczególności podanych w pkt 2 lub 3 § 1 art. 247 Ordynacji podatkowej nie zachodziła. Strona brała udział w postępowaniu i była o podjętych czynnościach i decyzjach powiadamiana. Na decyzję ostateczną T.K. złożył, z zachowaniem terminu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W jej treści zarzucił: wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa - art. 120, 121, 122 Ordynacji podatkowej przez brak wyjaśnienia stanu rzeczy i nie zakończenie postępowania weryfikacyjnego oraz naruszenie art. 187 § 1 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż organ celny rozstrzygał w sprawie na podstawie nieprzetłumaczonej na język polski faktury z której wynika, że towar pochodzi z Węgier. W oparciu o wskazane zarzuty wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy celne obu instancji oraz uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2006r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację podaną w treści decyzji. Dodatkowo wskazał, że rację skarżącemu, że podjęcie postępowania dopiero w dniu [...] listopada 2006r. stanowiło uchybienie Naczelnika Urzędu Celnego godzące w ogólną zasadę szybkości postępowania wyrażona w art. 125 Ordynacji podatkowej; jednakże uchybienie to nie miało żadnego wpływu na rodzaj rozstrzygnięcia. W piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2007r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko powołując argumenty przywołane już w odwołaniu i skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwanej dalej P.p.s.a.), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 - art. 150 P.p.s.a.). Na wstępie rozważań należy stwierdzić, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana w tzw. trybie nadzwyczajnym, dotyczącym stwierdzenia nieważności. Rozpoznanie skargi sprowadza się zatem do badania, czy nie narusza prawa, w zakresie o jakim mowa w art. 145 w zw. z art. 134 § 1 i 135 P.p.s.a., jedynie decyzja wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności. W granicach określonych dla postępowania o stwierdzenie nieważności istotą jest ustalenie przez właściwy organ czy zachodzi określona przesłanka stwierdzenia nieważności, enumeratywnie wymieniona w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W myśl art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) do spraw dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2006r. (I GSK 1752/05) stwierdził, że art. 26 przepisów wprowadzające Prawo celne nie rozróżnia przepisów materialnych proceduralnych. Pogląd ten w orzecznictwie Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać za utrwalony o czym świadczą także wyroki z dnia 8 listopada 2007r. (I GSK 49/07); z dnia 14 grudnia 2007 (I GSK 1005/07), z dnia 16 maja 2007r. (I GSK 1264/06); czy postanowienie z dnia 24 października 2006r. (I GSK 2212/06). W postępowaniu celnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 160, poz. 1084 ze zm., zwanego dalej Kodeksem celnym), obowiązującego w dacie powstania długu celnego i stosowanych za pośrednictwem art. 262 tej ustawy przepisów działu IV Ordynacji podatkowej nie jest przyjmowane prowadzenie odrębnego postępowanie po zwolnieniu towaru, zmierzającego do weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniu celnym, czy też we wpisie do rejestru. Wynika to z tego, iż niestanowiące decyzji administracyjnej przyjęcie zgłoszenia celnego i równorzędny wpis do rejestru z mocy prawa powodują objęcie towaru procedurą celną i określenie kwoty wynikającej z długu celnego (art. 65 § 3 Kodeksu celnego). Zgodnie z art. 83 § 1 i § 2 Kodeksu celnego możliwe jest sprawdzenie danych zawartych w zgłoszeniu celnym, w tym w drodze kontroli dokumentów dotyczących operacji przywozu. Stwierdzenie niezgodności umożliwia wydanie na podstawie art. 65 § 4 i 83 § 3 Kodeksu celnego decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe lub prawidłowe. Zgodnie z art. 65 § 7 Kodeksu celnego nie wszczyna się postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe lub prawidłowe, datą wszczęcia postępowania jest data przyjęcia zgłoszenia celnego. Wszystkie te czynności prowadzone są w ramach jednego postępowania rozpoczętego przyjęciem zgłoszenia celnego. Tezę tę potwierdza treść art. 165 § 6 Ordynacji podatkowej. Także sprawdzenie autentyczności świadectw pochodzenia w drodze przedstawienia odpowiedniego pytania podmiotowi działającemu na terenie państwa eksportera stanowi czynność o charakterze dowodowym, podobnie jak pozyskiwanie różnego rodzaju wywiadów czy informacji w ramach tego samego postępowania. Rozporządzenie z dnia 15 października 1997r. (wydane na podstawie art. 19 § 3 Kodeksu celnego określało szczegółowe zasady i tryb ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposób jego dokumentowania oraz listę towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. W stosunku do towarów innych niż te, w których produkcję zaangażowany jest więcej niż jeden kraj (art. 17 i art. 19 § 3 pkt 1 Kodeksu celnego) upoważnienie (art. 19 § 1 i § 2 oraz art. 19 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego) dotyczyło wyłącznie sposobu dokumentowania ich pochodzenia. Jego legalność i zastosowanie, w rozumieniu sposobu dokumentowania pochodzenia towarów, nie zostały dotychczas w orzecznictwie zakwestionowane, o czym świadczą chociażby wyroki wydane w sprawach z udziałem skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2008r., I GSK 1102/07). Ustawowym upoważnieniem organu było zatem przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego, wywołanego zresztą wnioskiem strony, z zastosowaniem sposobu weryfikacji określonego wskazanym rozporządzeniem. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wniosek wraz z kopią świadectwa został rzeczywiście wysłany na adres wystawcy świadectwa w dniu 18 sierpnia 2004r. Dodatkowo organ w dniu 4 lutego 2005r. ponowił zapytanie. Z dowodu doręczenia nie wynika, czy rzeczywiście przesyłka została doręczona, jednakże przedmiotowe rozporządzenie takiego warunku nie formułuje. Strona była o podjętych czynnościach zawiadamiana, w szczególności związanych z weryfikacją i doręczeniem kopii świadectwa jego wystawcy. Rozważanie zasadności zarzutu skargi warunkowane jest jednak stwierdzeniem "rażącego" naruszenia prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej jest odstępstwem od zasady ogólnej trwałości decyzji podatkowej. Dlatego służy eliminowaniu z obrotu decyzji obarczonych wyłącznie kwalifikowanymi wadami. Decyzja ostateczna dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej nie staje się nieważna z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2001r., I SA 2134/99). Wywiera skutki prawne, a usunięcie jej z obrotu prawnego wymaga wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji z urzędu lub na wniosek strony. Postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej jest postępowaniem w nowej sprawie, której przedmiotem jest ustalenie istnienia jednej z przesłanek pozytywnych stwierdzenia nieważności decyzji oraz ustalenie, czy nie zachodzi przesłanka negatywna. Przyjmuje się, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, a więc odnośnie przedmiotu, o którym rozstrzygnięto w kwestionowanej decyzji. Nie może mieć zatem znaczenia, jaka decyzja zapadłaby po wyeliminowaniu z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji. O rozstrzygnięciu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji decyduje wyłącznie istnienie bądź nieistnienie ustawowych przesłanek (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005r., FSK 268/05; wyrok NSA z dnia 13 marca 2003 r., III SA 1473/01, Biul.Skarb. 2004/3/26; także wyrok NSA z dnia 12 listopada 2002r., III SA 36/00, PP 2003/7/62; wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2000r., I SA 1110/99. Trzeba wskazać, że granice rażącego naruszenia prawa nie zostały ustawowo określone, niemniej orzecznictwo sądowe wypracowało wyraźne cechy określające tę wadę decyzji administracyjnej. Wskazać choćby należy pogląd, że "rażące naruszenie prawa to takie uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności", bądź "treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być zaakceptowania, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa" (por. wyrok NSA z dnia 27 maja1988 r., IV SA 187/88; wyrok NSA z dnia 17 września 1997r., III SA 1425/96; szerzej B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 753-755). Należy zaakceptować też pogląd, że "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny. Nadanie takiego znaczenia pojęciu "rażące naruszenie prawa" powoduje, że stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może nastąpić w wypadku zastosowania w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy prawnej, której znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2006r., I FSK 113/06). Skoro nie została dotychczas zakwestionowana rozważana podstawa prawna, prawidłowe zastosowanie przepisu wykonawczego nie jest z pewnością rażącym uchybieniem przepisom prawa, czy też brakiem podstawy prawnej. Podobnie nie sposób kwalifikować tak zarzutu dotyczącego faktury, w ocenie strony, wskazującej na inne miejsce pochodzenia towaru. Analiza akt postępowania i treści decyzji nie uprawnia do stwierdzenia, by w jakimkolwiek zakresie możnaby potwierdzić inne przesłanki z § 1 art. 247 Ordynacji podatkowej. Badanie organu słusznie zatem skoncentrowało się na ustaleniu wystąpienia przesłanek rażącego naruszenia prawa. Dyrektor Izby Celnej trafnie też ocenił, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziło naruszenie o takim kwalifikowanym charakterze, bowiem brak jest w postępowaniu organów desygnatów rozważanych przesłanek. Natomiast powoływane przez skarżącego i przyznane uchybienie w zakresie sprawności postępowania nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. (-) A. Juszczyk-Wiśniewska (-) J. Niedzielski (-) J. Jaśkiewicz