I SA/Go 950/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o zwolnienie od kosztów sądowych o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia o kosztów w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] r. numer [...] dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w przedmiocie długu celnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Pismem z 31 sierpnia 2007 roku T.K. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2007 roku sygn. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe. W związku z powyższym zarządzeniem z 10 grudnia 2008 roku Przewodniczący I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wezwał skarżącego do uiszczenia - na zasadzie paragrafu 2 ust 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wpisu sądowego w wysokości 200 zł. W przepisanym prawem terminie T.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, iż nie jest w stanie ich ponieść ze względu na trudną sytuację finansową spowodowaną egzekucją należności celnych. Postanowieniem z [...] października 2007 roku referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy argumentując, iż w oparciu o uzyskane oświadczenia i dokumenty zwolnienie T.K. od ponoszenia kosztów sądowych byłoby niezasadne. Z przedmiotowym orzeczeniem nie zgodził się skarżący, który złożył sprzeciw. Postanowieniem z [...] listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił ponownie skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] listopada 2007 r. T.K. złożył zażalenie na przedmiotowe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przesyłając jednocześnie nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podnosząc, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych. W związku z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawca podał, iż zamieszkuje wspólnie z żoną i dwoma syna w wieku 16 i 18 lat. Skarżący podał, iż jego żona nie pracuje, natomiast on sam nie osiąga żadnych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Miesięczne koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny wynoszą 3000 złotych, a na kwotę tą składają się wydatki na mieszkanie, telewizję, radio, telefon, żywność oraz inne opłaty. W uzasadnieniu swego wniosku T.K. podał, iż nie może podjąć zatrudnienia ze względu na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne, zaś utrzymywanie działalności gospodarczej stanowi podstawę do dalszej obrony jego interesów w trwających sporach z organami celnymi i skarbowymi. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek kosztów postępowania oraz w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika zatem, że skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy winien wskazać, iż osiągane przez niego dochody oraz stan rodzinny i majątkowy nie pozwalają mu na uiszczenie kosztów sądowych, gdyż stanowiłoby dla niego istotny uszczerbek. W opinii Sadu treść złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów nie wskazuje, na to, że nie jest on w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego. Skarżący utrzymuje, iż nie osiąga dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, nie posiada oszczędności ani żadnych środków trwałych, zaś żona nie pracuje. Jednocześnie wnioskodawca wskazuje, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 3000 złotych. Nadto w aktach sprawy znajduje się umowa o pracę zawarta przez skarżącego z J.C., z której wynika, iż w okresie od 2 stycznia do 31 grudnia 2007 roku T.K. wypłacał mu wynagrodzenie w wysokości 400 złotych miesięcznie. Zdaniem Sądu rodzi to zatem uzasadnione wątpliwości co do deklaracji, iż skarżący nie posiada dochodów, a jednocześnie domniemanie, iż skarżący posiada inne - nie wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy - źródło finansowania wydatków. Zgodnie z aktualną linią orzecznictwa dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, nie będących niezbędnymi dla jej utrzymania (postanowienie WSA w Gdańsku z 14 października 2005 r. I SA/Gd 618/05) Należy podkreślić, iż zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych jest instytucją wyjątkową, która winna być stosowana jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny (postanowienie WSA w Warszawie z 24 maja 2005 r., III SAB/Wa 65/04) Przyznanie prawa pomocy nie może zatem prowadzić do sytuacji, w której strona realizuje swoje potrzeby w zakresie przekraczającym potrzeby koniecznego utrzymania, a koszty prowadzonego przez nią postępowania sądowego ponosi społeczeństwo. Uwzględniając powyższe, postanowiono o odmowie przyznania pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)